Urzadzenie do ogladania programów kolorowych na odbiorniku telewizji czarno-bialej Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie elektro¬ mechaniczne umozliwiajace ogladanie programów kolorowych na odbiorniku telewizji czarno- bialej.Znane utrzadzenia tego typu pracuja w systemie 5 kolejmo-polowym polegajacym na tym, ze sygnaly kolorów podstawowych R, G i B po ioh wydziele¬ niu w dekoderze, sa przy pomocy przelacznika podawane kolejno w okresie trwania jednego pola na siatke kineskopu. Na ekranie pojawiaja sie 10 wieje obraizy w ukladzie czarno-bialym o sklado¬ wych kolejno R, G i B. Jezeli przed kineskopem utniescic tarcze warujaca z filtrami kolorowymi odpowiednio: czerwonym, zielonym i niebieskim o predkosci obrotowej takiej, by w czasie oglada- 15 nia ekranu przez filtr czerwony pojawil sie na siaitce kineskopu sygnal róznicowy ER—EY i na¬ stepnie przez fUtr zielony^sygnal róznicowy EG—EY oraz przez fiifl/tr ndebieski-sy^ial róznicowy EB^EY, to wskutek bezwladlnosci akia ludzkiego obserwator 20 widzi jeden kolorowy obraz.Niedogodnoscia istniejacych rozwiazan jest to, ze przy stalych tendencjach do zwiekszania kine¬ skopów tarcza umieszczona bezposrednio przed ekranem kineskopu osiagnelaby wymiary nie do 25 przyjecia, poniewaz srednica tarczy winna byc co najmniej dwa razy wieksza od przekatnej ekranu.Tak wielka tarteza wytwarza efekty akustyczne przeszfealdzajajce w odbiorze dzwieku. Zmniejsze¬ nie pojedynlczej tarczy i zblizeniu jej do uzytków- 30 ndika ogranicza ilosc osób mogacych korzystac z urzadzenia, gdyz pole poprawnego Widzenia ko¬ lorów jest niewielkie. Z osia tarczy zwiazany jest uklad sprzezenia zwrotnego typu fotoelektrycznego zapewniajacy synchroniczna prace przelacznika siatki sterujacej kineskopu i tarczy, co komplikuje budowe tarczy. W przypadku takiego rozwiazania moment przelaczenia koloru moze byc widoczny od dolu lub góry ekranu w postaci poziomych ciemnych lub jasnych linii drgajacych w takt okre¬ sowych zmian predkosci obrotowej tarczy.Istota urzadzenia do ogladania programów ko¬ lorowych na odbiorniku telewizji czaffno-Ajialej wedlug wynalazku, posiadajacego dekoder dowol¬ nego systemu, wzmacniacz mocy do sterowania sil¬ ników, przelacznik elektronowy do przelaczania sygnalów kolorów podstawowych oraz indywidualne okulary wyposazone w mindaJturowe siflntitai nape^ dzajace tarcze z filtrami kolorowymi, polega-na tym, ze wydzielony sygnal wizyjny z odbiorniifca telewizji czarno-bialej zostaje doprowadzony do dekodera tego urzadzenia. Trzy sypialy róznicowe, jakie powstaly w dekoderze, sa nastepnie dopro¬ wadzone oddzielnymi wejsciami na uklad syncliro- nizugaco-przelacznikowy. W wyniku pracy prze¬ lacznika sygnaly róznicowe kolejno sa wprowa¬ dzone jednym wyjsciem na elektrode kineskopu gdzie jednoczesnie doprowadzony jest opózniony sygnal luminancji na ekranie pojawi sie wówczas obraz czarno-bialy odpowiadajacy kolorowi narzu- 80 3503 80 350 4 oanemu przez ten przelacznik w danej chwili.Z muitiw4bratara, wchodzacego w sklad przelacz¬ nika elektronowego, sterowany jest jednoczesnie wzmaandalcz mocy, a ten steruje prace slfiników ujnodeszczonyich w okularach; zachowatoy jest wiec 5 symclironizm miedzy obrotami tanczy z filtrami a praca praeilajaznitoa. W muitiiwibratccze tym czas trwania jednego z impulsów zawarty jest w gra¬ nicach 10*-h15 ms i w tym zakr.esie jest on syn- chtfointawany iimipuilsajmd pola, umozliwia to prace 10 prostemu silnikowi synchronicznemu jednofazo¬ wemu, a to w ten sposób, ze erwentualne impulsy zaklócajace nie moga powodowac odchylek od prafwiildliowe^ okresu obmtu na tyle, by spowo¬ dowac zatrayimanie s$e silnika. 1S paleta rozjwiazania wedlug wynalazku jest mozli¬ wosc ogladania programów kolorowych na tele- wtetoecize ozainio-fclialyim pnzez dowolna ilosc osób wytposazonyioh w----k)(d^^diialne okulary wyposazone w mamiatuinoiwe silniki napedzajace tarcze z filtrami feodiorolwyml Male gabaryty wirujacych filtrów umtoziijwiatja sprowadzenie efektów akustycznych dio miin&lmium. System synchronizujacoiprzelaczni- kowy weidlug wynalazku zalezny jest jedynie od tapuilsów synchronizacji pola, a wiec moment przelaczenia odbywa sie w czasie powrotu wiezki etókrtranów i jest niewidoczny w tresci obrazu.Takie opracowanie przelacznika umozliwia daleko idaca niiiniaturyzaaje urzadzenia mechanicznego jakim sa okulary wyposazone w filtry kolanowe, 3q a wieje umozliwiiende dalszego rozwoju tego typu urzadzen. PonJiejwaz filtry kolorowe sa w bardzo bliskiej odleglosci od galek ocznych, dlatego wiel¬ kosc kineskopu i odleglosc uzytkownika od niego jest, pnzy tyim sposobie ogladania, praktycznie do- ** wolna.Wynalazek w przykladzie wykonania przedsta¬ wiony jest na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia schejmJat blokowy ukladu elektronicznego wraz z przebiegami elektrycznymi, a fig. 2 — uklad 40 filtrów kolorowylch w widoku z przodu.Jak przedstawiono ma fig. 1 z odbiornika tele¬ wizji czarno-bialej 1 wydzielone sygnaly chromii- nacji oraz impulsy synchronizacji linii i pola po¬ dane sa na dekoder 2, gdzie zostaja wyidzielone « trzy sygnaly róznicowe ER—EY, EG—EY oraz EB—EY. Sygnaly te podane sa na trzy wzmacnia¬ cze odjpioiwdielojnio: koloru czerwonego 3, koloru nie¬ bieskiego 4 i koloru zielonego 5. Wzmacniacze te pracuja na wspólny rezystor obciazenia i z niego 50 sygnaly kolorów podstawowych podawane sa ko¬ lejno na kineskop odbiornika telewizyjnego 1. Na wyjsciu muMwilbratora niesymetrycznego 6 otrzy¬ muje sie przebieg a, multiwibrator ten jest od¬ powiednio synchronizowany iimipulsami synchro- K ndzaoji pola o przebiegu b. Przerzuitmik 7 jest za¬ blokowany impulsami b oraz odblokowany impul¬ sem c dajac na wyjsciu przebieg d. Przebieg ten na okres jednego pola odblokowuje wzmacniacz 3 i umaiazMwtLa dotarcie sygnalu koloru podstawo- 60 wago R do kineskopu. Przerauitnik 8 jest zabloko¬ wany imfpuOisaimd b oraz odblokowany impulsem c, powstalym przy itylmym zboczu przebiegu d, a pobieranym z przerzutnika 7, dajac na wyjsciu « przebieg f. Przebieg ten na okres nastepnego pola odblokowuje wzmaoniaoz 4 i umozliwia dotarcie sygnalu koloru podstawowego B do kineskopu. Przebieg h, umozliwiajacy dotarcie sygnalu podstawowego G do kineskopu, otrzy¬ muje sie przez zsumowanie przebieg d i f, powstaje wówczas przebieg g. Przebieg ten wprowadzony jest nastepnie na wejscie inwentora fazy 9, z wyjscia którego otrzymujemy nastepnie przebieg h. Cykl powtarza sie z pojawieniem na¬ stepnego impulsu c. W urzadzeniu zastosowano muatilwibrajtor niesymetryczny 6, pracujacy zgod¬ nie z przebiegiem a. Multiwibrator ten synchroni- zoiwany jest w waskich granicach co umozliwia prace /nawet prostemu silnikowi synchronicznemu jednofazowemu* a ewentualne impulsy zaklócajace nie spowoduja odchylek od prawidlowego okresu obrotu na tyle, by spowodowac zatrzymanie silnika.Przebiegiem a jest sterowany równiez wzmacniacz mocy 10, który steruje silnikami synchronicznymi w poszczególnych urzadzeniach mechanicznych sta¬ nowiacych uklad dwu niewielkich tarcz z filtrami kolcrowymi zainstalowanymi odpowiednio dla prawego i lewego oka w obuldowie typu okularo¬ wego 11. Schemialtyczny uklad okularów przedsta¬ wiony jest na fig. 2. Skladaja sie one z nastepu¬ jacych czesci: z filtru 12 podzielonego na trzy seg¬ menty, odpowiednio koloru czerwonego, niebieskie¬ go oraz zielonego, silnika synchronicznego 13, przeslony wraz z otworem ograniczajacym pole prawidlowego wi|dzenia kolorów 14, obudowy 15, w której zbudowany jest uklad elektromeoha- niciziny. Wirnik silnika synchronicznego oznaczono liczba 16, zas cewke silnika synchronicznego — liczba 17. Dla najprostszego silnika synchroniczne¬ go poczajtkowy ruch obrotowy nadaje sie przez pokrecenie, w strone zaznaczona strzalkami, po¬ przez wystajaca os wzglednie cylinder wirnika.Szczególy konstrukcyjne silnika pokazane sa tylko na przykladzie prawej tanczy, poniewaz silniki sa identyczne. Predkosc obrotowa silników synchro¬ nicznych narzucona jest praca multiwiibratora i z tego samego multiwibratora impulsem c uru¬ chamiany jest przelacznik elektronowy, przy czym tarcze z filtrami zamocowane sa na osi silnika tak, aby patrzac przez wirujaca tarcze w okreslo¬ nym, ogran!iozony{m przeslona 14, miejscu otrzymac zgodnosc odpowiedniego koloru segmentu filtru z aktualnie odtwarzana skladowa sygnalu koloru podstawowego na ekranie telewizora czarmo-ibia- lego. Rozwiazanie powyzsze eliminuje koniecznosc stosowania sprzezenia zwrotneigo z ukladu wiru¬ jacego do przelacznika elektronowego, a wiec umlozliiwia najprostsze podlaczenie okularów do wzmacniacza rnocy pnzy pomocy jednoparowego przewodu. Male wymiary oraz niewielkie moce, potrzebne do napedu tarcz z filtrami, umozliwiaja stosowanie wiekszej ilosci takich okularów pod¬ laczonych do jednego wzmacniacza. Urzadzenie weidlug wynalazku pozwala poszczególnym uzyt¬ kownikom na jednoczesne i swobodne wzgledem siebie ogladanie programu kolorowego, przy czym warunki ogladania sa dla kazdego uzytkownika identyczne. Urzadzenie moze byc stosowane jako.80 350 6 przystawka w istniejacych odbiornikach telewizyj¬ nych lub monitowane w nowych, jako dodatkowe wyposazenie. PL PL