Pierwszenstwo: 12.07.1968 Wlochy Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 17.11.1975 80188 KI. 29a,6/20 MKP D02g 1/16 CZYTELNIA Urzedu Patentowego FiUiJiJ Izwzrpjswt ej Lodowe) Twórca wynalazku: Uprawniany z patentu: Snia Viscosa Societa Nazionale Industria Applicazioni Yiscosa S.p.A., Mediolan (Wlochy) Urzadzenie do teksturowania przedzy metoda pneumatyczna Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do tek¬ sturowania przedzy metoda pneumatyczna, zwla¬ szcza przedzy ciaglej skladajacej sie z wielu ele¬ mentarnych wlókien syntetycznych, nie skreconych lub skreconych nieznacznie i ze soba zespolonych.Znane sa urzadzenia do teksturowania przedzy z elementarnych wlókien syntetycznych lub wiaz¬ ki wlókien przez przeprowadzenie wlókien ponad cylindrem i poddanie ich z jednej strony dzia¬ laniu strumienia goracego gazu, wówczas, gdy druga ich strona jest chlodzona przez cylinder.W urzadzeniach tych Wlókna sa petlone, dajac w wyniku przedze teksturowana. Niemozliwe jest jednak uzyskanie przedzy o zalozonej ja¬ kosci.Znane urzadzenia do teksturowania przedzy me¬ toda pneumatyczna, np. z wloskiego opisu paten¬ towego nr 700 695, zawierajace dwie prowadnice wlókien, które to prowadnice sa ustawione w linii, w odpowiedniej odleglosci od siebie. Przedza jest poddawana dzialaniu strumienia gazu wy¬ chodzacego z dyszy i kierowanego prostopadle do wlókien przyciskajac je do wypuklej powierzchni elementu o ksztalcie zasadniczo cylindrycznym dla ulatwienia przeplywu gazu wzdluz bocznych powierzchni tego elementu.Stosownie do tych konwencjonalnych warun¬ ków, wlókna odchylone od swego teoretycznego toru zdefiniowanego linia laczaca prowadnice, ule¬ gaja przypadkowemu i chwilowemu zetknieciu z 10 20 25 30 wypukla powierzchnia i podlegaja indywidualnym przemieszczeniom i oscylacjom w plaszczyznie stycznej do wypuklej powierzchni i równiez po¬ przecznie do tonu teoretycznego. Wskutek tych ruchów powstaja odchylenia od pionowej osi po¬ wodujac liczne zakleszczenia miedzy pojedynczy¬ mi wlóknami i dajac w wyniku pozadane zwiek¬ szenie spoistosci. Przypuszcza sie, ze to przeplata¬ nie jest proporcjonalne do swobody przemiesz¬ czania sie wlókien.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze nawet dobiera¬ jac najkorzystniejsze warunki, przewidziane i zbadane doswiadczalnie, a zwlaszcza predkosc ga¬ zu oraz przekrój poprzeczny dyszy, promien krzy¬ wizny wypuklej powierzchni, odleglosc miedzy dysza i wypukla powierzchnia — nie mozna uzy¬ skac zadowalajacej spoistosci przy predkosci prze¬ suwu materialu przekraczajacej okreslona war¬ tosc.Fakt ten oczywiscie wplywa na ograniczenie wydajnosci roboczej urzadzenia do teksturowani przedzy.Stwierdzono równiez, ze ilekroc w strefie ob¬ róbki wybitnie ograniczono swobode ruchu po¬ szczególnych wlókien, to jest w obszarze, w któ¬ rym wlókna sa pchane strumieniem gazu i maja moznosc zetkniecia sie ze stawiajaca opór odbija¬ jaca powierzchnia, lecz jeszcze bez jakiegokolwiek ograniczenia swobody przeplywu strumienia gazu poza tym obszarem, nastepuje znaczny wzrost spo- 8018880188 3 . istosci, wyrazonej liczba falszywych skretów na jednostke dlugosci, dla tej samej predkosci prze¬ suwu.Potwierdzila sie slusznosc zalozenia, ze liczba falszywych skretów jest z reguly odwrotnie pro¬ porcjonalna do predkosci przesuwu przedzy.Jak to juz podano wyzej, wyrazne ograniczenie swobody ruchu przedzy ¦ w obszarze obróbki zna¬ cznie zmniejsza niekorzystny wplyw predkosci przesuwu na spoistosc przedzy.Znane jest równiez urzadzenie do teksturowa¬ nia przedzy, której poszczególne wlókna szczepia- ne sa ze soba za pomoca (strumienia gazu dzia¬ lajacego na wlókna naprzeciw komory rezonan¬ sowej. Maja one jednak te wade, ze stale pow¬ staja odbicia strumienia gazu i jego zawirowania, wewnatrz zamknietego urzadzenia.Celem niniejszego wynalazku jest opracowanie urzadzenia do teksturowania przedzy, pozbawio¬ nego wad znanych rozwiazan urzadzen i umoz¬ liwiajacego uzyskanie przedzy o lepszej jakosci i jednorodnosci jej struktury przy uzyciu stru¬ mienia gazu uderzajacego poprzecznie do kierun¬ ku przesuwu wlókien wprawianych w drgania i przy uzyciu elementu o wypuklej powierzchni, ograniczajacego drgania Wlókien w kierunku po¬ przecznym w stosunku do kierunku ich przesuwu.Cel ten zostal osiagniety przez to, ze urzadze¬ nie zawierajace umieszczony naprzeciwko wylotu dyszy, miedzy dwoma prowadnicami wlókien, czlon o powierzchni wypuklej w kierunku prze¬ suwu wlókien, korzystnie cylindrycznej, ma na wypuklej powierzchni czlonu, umieszczone w okre¬ slonej od siebie odleglosci, sluzace do prowadze¬ nia wlókien wystepy lub rowek o okreslonej szerokosci o wypuklym dnie, przecinajacy powie¬ rzchnie czlonu i przebiegajacy w kierunku prze¬ suwu wlókien. Urzadzenie to moze zawierac na cylindrycznym czlonie dodatkowo rowek przebie¬ gajacy poprzecznie do kierunku przesuwu wló¬ kien, równolegle do osi czlonu.Czlon o wypuklej cylindrycznej powierzchni moze posiadac elementy prowadzace wlókna usy¬ tuowane w odleglosci nie przekraczajacej 20 mm, na krzywiznie, wzdluz której dociskane sa wlókna dzieki energi kinetycznej strumienia gazu.Odbijajaca powierzchnia jest uksztaltowana w postaci cylindrycznej tak, aby ulatwic przeplyw strumienia gazowego poza wlóknami od strony od¬ plywu od obszaru obróbki.Wlókna moga zetknac sie z ta powierzchnia pod wplywem dzialania strumienia gazowego na luku ograniczonym katem okolo 60° wobec tego promien krzywizny cylindrycznej powierzchni nie moze byc zbyt maly, najkorzystniej jest aby pro¬ mien zawieral sie w granicach 1,5—10 mm. War¬ tosci te sa równiez wybranymi wielkosciami gra¬ nicznymi dla odleglosci miedzy prowadnicami.Wymiary czlonu o cylindrycznej powierzchni, mierzone w kierunku przesuwu przedzy, korzy¬ stnie moga byc zawarte w zakresie 2—40 mm, a najlepiej w zakresie 5—20 mm. Wymiar ten korzystnie wybrano w oparciu o kryterium pro¬ porcjonalnosci odleglosci miedzy dysza i powie¬ rzchnia odbicia, poniewaz rozklad strumienia 4 miedzy dysza i obszarem obróbki jest proporcjo¬ nalny do tej odleglosci.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala uzyskac przedze o dobrej przenikliwosci, np. dla barwni¬ ków, wlasciwej spoistosci miedzy dwoma przy¬ leglymi ciaglymi wlóknami w stopniu i na okres czasu, które sa potrzebne dla ich wlókienniczego przerobu.Przedmiot wynalazku zilustrowany jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia element cylindryczny urzadzenia do teksturowania przedzy, w widoku perspektywicz¬ nym, fig. 2 — element cylindryczny w innym wy¬ konaniu, w widoku perspektywicznym, fig. 3 — element cylindryczny w jeszcze innym wykona¬ niu, fig. 4 — urzadzenie wedlug wynalazku z czescia skladowa przedstawiona na fig. 2, w wi¬ doku z boku i czesciowo w przekroju wzdluz plaszczyzny VI z fig. 5, fig. 5 — urzadzenie jak na fig. 4 w rzucie w kierunku plaszczyzny VII— VII na fig. 4.Jak przedstawiono na fig. 1, cylindryczna po¬ wierzchnia czesci 16a ma kilka wystepów 20, 21 i odpowiednio 22, 23 dzialajacych jako prowad¬ nice wlókna, umieszczonych w malych odstepach D. Wystepy 20, 21, 22, 23 ograniczaja swobodne wibrowanie wlókien w amplitudzie A na odcinku odstepu D.Fig. 2 przedstawia konstrukcje takiego czlonu skladowego urzadzenia. W pokazanym przykladzie, na cylindrycznej powierzchni czlonu 16b znajduje sie pierscieniowy rowek 25, którego szerokosc i glebokosc jest dostosowana zarówno do ograni¬ czenia ruchów poprzecznych przedzy poddawanej obróbce jak i do ograniczenia dlugosci D odcinka obróbki przedzy, w którym umozliwione sa drga¬ nia, do wielkosci, która oidpowiada siecznej zew¬ netrznej powierzchni 16' czlonu 16b i siecznej dolnej powierzchni 16" rowka 25.W odmiennej konstrukcji przedstawionej na fig. 3, czlon 16c odpowiadajacy czlonowi przed¬ stawionemu na fig. 2, jest wyposazony we wzdluz¬ ny rowek 26, który znajduje sie naprzeciw stru¬ mienia gazu i przecina pierscieniowy rowek 25 w obszarze teksturowania wlókien.Urzadzenie wedlug wynalazku ma prowadnice 10 i 12.Prowadnice 10 i 12 sluza tylko do. ustawienia i trzymania wlókien w czolowej czesci obszaru teksturowania, to znaczy w rowku 25. Odleglosc miedzy prowadnicami moze zawierac sie przy¬ kladowo w zakresie 20—30 mim, a wlókna styka¬ ja sie z rowkiem wylacznie pod wplywem dzia¬ lania strumienia gazu wyplywajacego z dyszy 14.Szerokosc i glebokosc rowka wybiera sie w zaleznosci od numeracji przedzy i ilosci wlókien tworzacych przedze. Korzystne wyniki praktyczne uzyskano stosujac urzadzenie przedstawione na fig. 4 i 5, skladajace sie z cylindrycznego czlonu 16b majacego srednice zawarta najlepiej w za¬ kresie 5—20 mm i pierscieniowy rowek o sred¬ nicy wynoszacej najkorzystniej 0,5—4 mm oraz szerokosci w zakresie 0;5—4 mm.Korzystne jest, aby urzadzenie wspólpracowalo z dysza 14 majaca srednice otworu w zakresie 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6080188 1—3 mm, przy czym cylindryczny otwór ma dlu¬ gosc wynoszaca 4—10 mm i jest zasilany spre¬ zonym powietrzem o cisnieniu 1,5—5 atmosfer.Przy zastosowaniu w urzadzeniu do teksturo¬ wania przedzy cylindrycznego czlonu, przedsta¬ wionego na fig, 2, o srednicy 12 mm i z pierscie¬ niowym rowkiem o glebokosci 1,5 mm i takiej samej szerokosci, oraz dyszy o dlugosci 6 mm i srednicy wylotu 1 mm, do której doprowadzono gaz o cisnieniu 2 atm, teksturowana przedza wy¬ kazuje stopien spoistosci wyrazajacy sie liczba 80—120 falszywych skretów na metr biezacy prze¬ dzy. Nalezy zaznaczyc, ze teksturowana przedze o numeracji 60 den przemieszczano z predkoscia 450 m/min.Na urzadzeniu wedlug wynalazku mozna tek¬ sturowac przedze o róznej numeracji od 50 do 150 den przemieszczana z predkoscia w zakresie 70—3800 m/min i zlozona z elementarnych wló¬ kien w ilosci 16 do 48.Przy uzyciu korpusów cylindrycznych o róz¬ nych srednicach i ustawieniu dyszy w róznych odleglosciach od toru przesuwu przedzy tekstu¬ rowana przedza nie wykazuje wyraznych zmian stopnia spoistosci.W praktyce jest mozliwe stwierdzenie, ze jest sluszne zastosowanie okreslonego kryterium pro¬ porcjonalnosci miedzy srednica czlonu cylindry- 10 15 20 25 cznego i odleglosci dyszy od teksturowanej prze¬ dzy.Spoistosc przedzy jest tylko nieznacznie uza¬ lezniona od zmilan, nawet stosunkowo duzych wymiarów korpusu cylindrycznego i jego rowka.Stwierdzono okreslona zbieznosc stosunku zalez¬ nosci srednicy cylindrycznego czlonu i predkosci przesuwu przedzy, jak równiez pewna propor¬ cjonalnosc miedzy szerokoscia rowka i nume¬ racja oraz iloscia wlókien poddawanej obróbce przedzy. PL PL