Pierwszenstwo: 01.12.1972 (P. 159216) Zgloszenie ogloszono: 02.09.1974 Opis patentowy opublikowano: 30.09.1975 79724 KI. 60b,3/04 MKP F15c 3/04 Twórcywynalazku: Jan Sidor, Eugeniusz Ruchwa, Jan Cwik Uprawniony z patentu tymczasowego: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanislawa Staszica, Kraków (Polska) Trójstanowyelement logiczny Przedmiotem wynalazku jest trójstanowy element logiczny, znajdujacy zastosowanie w dyskretnych ukladach automatycznego sterowania.Znany element dysjunkcji zawiera wykonana w korpusie komore cylindryczna/ przedzielona w polowie przesuwnym krazkiem, usytuowanym w gniezdzie, polaczonym z kanalem wyjsciowym. Konce komory cylin¬ drycznej sa polaczone kanalami wyjsciowymi. Wada tego urzadzenia jest koniecznosc stosowania wysokich cisnien rzedu do 6 atm, co wplywa ujemnie na sprawnosc ogólna ukladu sterowania. Ponadto urzadzenie to nie nadaje sie do realizacji funkcji inwersji dysjunkcji.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad. Cel ten zostal osiagniety za pomoca trójstanowego elementu logicznego, wedlug wynalazku, zawierajacego usytuowana w pokrywie dysze zasilajaca i dysze odbierajaca, nachylona pod katem ostrym do dyszy zasilajacej, na wylocie której znajduje sie przyslona z przylegajacymi do niej: koncem tulei zewnetrznej, koncem tulei srodkowej, osadzonej wspólsrodkowo-przesuw- nie w tulei zewnetrznej i koncem trzpienia, osadzonego przesuwnie w tulei srodkowej. Do tulei zewnetrznej oraz do tulei srodkowej, dluzszej od tulei zewnetrznej i do trzpienia dluzszego od tulei srodkowej, sa przymocowane membrany robocze, majace czesci zewnetrzne zacisniete pomiedzy parami dolnych i górnych pierscieni ksztalto¬ wych. Pary pierscieni, po obu stronach membran roboczych, tworza przestrzenie robocze zakryte membranami uszczelniajacymi górna, najnizsza oraz srodkowymi t pokrywajacym i pary pierscieni ksztaltowych. Membrany uszczelniajace sa zamocowane do odpowiednich tulei i do trzpienia, przy czym pomiedzy srodkowymi membra¬ nami uszczelniajacymi, usytuowanymi miedzy parami pierscieni ksztaltowych oraz pomiedzy górna membrana uszczelniajaca,/zamocowana do tulei zewnetrznej i pokrywa, znajduja sie pierscienie posredniczace z otworami odpowietrzajacymi.1 Do najnizszej membrany uszczelniajacej, zamocowanej do trzpienia przylega dno, majace po stronie tej membrany wolna przestrzen, polaczona z atmosfera. W pierscieniach ksztaltowych górnych sa wyko¬ nane otwory doprowadzajace funkcji inwersji dysjunkcji, a w pierscieniach ksztaltowych dolnych sa wykonane otwory odprowadzajace funkcji dysjunkcji. Przyslona jest dociskana do tulei zewnetrznej ido tulei srodkowej i do trzpienia za pomoca sprezyn.Zaleta trójstanowego elementu logicznego, wedlug wynalazku, jest duza funkcjonalnosc, umozliwiajaca budowe dyskretnych ukladów automatyki o mniejszej ilosci elementów podstawowych. Trójstanowy element logiczny, wedlug wynalazku, jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, w przekroju osiowym.2 79 724 Przedmiot wynalazku zawiera usytuowana w pokrywie 1 dysze zasilajaca 2 i dysze odbierajaca 3, nachylona pod katem ostrym do dyszy zasilajacej 2. Na wylocie dyszy zasilajacej 2 znajduje sie przyslona 4 z przylegajacymi do niej jednymi koncami, tuleja zewnetrzna 5 i osadzonymi w niej wspólsrodkowo-przesuwnie tuleja srodkowa 6 z trzpieniem 7: Do tulei zewnetrznej 5 oraz do tulei srodkowej 6, dluzszej od tulei zewnetrznej 5 i do trzpienia 7, dluzszego od tulei srodkowej 6 sa przymocowane membrany robocze 8, 9, 10 majace czesci zewnetrzne, zacisniete pomiedzy parami dolnych i górnych pierscieni ksztaltowych 11—12, 13—14, 15—16, . tworzacymi po obu stronach membran 8f 9, 10 przestrzenie robocze 17-18, 19-20, 21-22, zakryte membranami uszczelniajacymi 23—28, pokrywajacymi pary pierscieni ksztaltowych 14—16 i zamocowanymi do odpowiednich tulei 5, 6 ido trzpienia 7. Pomiedzy srodkowymi membranami uszczelniajacymi 24—25 i 26—27 oraz pomiedzy górna membrana uszczelniajaca 23 i pokrywa 1 znajduja sie pierscienie posredniczace 29—31 z otworami odpowietrzajacymi 32—34. Do nanizszej membrany uszczelniajacej 28, zamocowanej do trzpienia 7, przylega dno 35 z wolna przestrzenia po stronie membrany uszczelniajacej 28, polaczona z atmosfera. W pierscie¬ niach ksztaltowych górnych 11, 13, 15 sa wykonane otwory doprowadzajace funkcji inwersji dysjunkcji 36,37, 38, natomiast w pierscieniach ksztaltowych dolnych 12, 14, 16, po stronie dna 35, sa wykonane otwory doprowadzajace funkcji dysjunkcji 39—41. Przyslona 4 jest dociskana do tulei 5, i 6 do trzpienia 7 za pomoca sprezyn 42.Podczas pracy trójstanowego elementu logicznego, wedlug wynalazku, w przypadku realizacji trójwartos¬ ciowej funkcji inwersji dysjunkcji, dysza zasilajaca 2 jest polaczona ze zródlem zasilania pneumatycznego, dysza odbierajaca 3 jest polaczona z innym elementem lub przetwornikiem ukladu sterowania, otwory doprowadzajace 36, 37, 38 sa polaczone z zadajnikiem sygnalów wejsciowych, którym moze byc przetwornik, inny element lub inne urzadzenie zadajace, zas otwory odpowietrzajace 32—34 w pierscieniach posredniczacych 29—31 oraz otwory doprowadzajace funkcji dysjunkcji 39, 40, 41 w pierscieniach 12, 14, 16 sa polaczone z atmosfera.Odleglosc przyslony 4 od wlotu dyszy zasilajacej 2 jest tak dobrana, aby dla sygnalów wejsciowych o zerowej wartosci cisnienia, podawanych do otworów doprowadzajacych 36, 37, 38, otrzymac zerowa wartosc cisnienia w dyszy odbierajacej 3. Podanie sygnalu o wartosci cisnienia róznej od zera, równoczesnie do wszystkich otworów doprowadzajacych 36, 37, 38, powoduje ugiecie membran roboczych 8, 9, 10 w kierunku dzialania cisnienia i ruch w kierunku tego ugiecia tulei 5, 6 oraz trzpienia 7, przy czym do sygnalu o dodatniej wartosci cisnienia, wraz z tulejami 5, 6 oraz trzpieniem 7 pod wplywem cisnienia strumienia z dyszy zasilajacej 2 i sily sprezyn 42 przyslona 4 zostanie odsunieta od wylotu dyszy zasilajacej 2, co spowoduje spadek cisnienia w dyszy odbierajacej 3. Natomiast dla sygnalu o ujemnej wartosci cisnienia podanego do jednego, do dwóch lub do wszystkich otworów doprowadzajacych 36, 37, 38, wraz z ugieciem odpowiedniej membrany roboczej lub membran roboczych 3, 4, 5/przyslona 4 zostanie przemieszczona odpowiednimi tulejami 5, 6 i/lub trzpieniem 7 w kierunku wylotu dyszy zasilajacej 2 co spowoduje wzrost cisnienia w dyszy odbierajacej 3, Podczas pracy trójstanowego elementu logicznego, wedlug wynalazku, w przypadku realizacji trójwartos¬ ciowej funkcji dysjunkcji otwory doprowadzajace 39,40,41 sa polaczone z zadajnikiem sygnalów wejsciowych, otwory odpowietrzajace zas 32, 33, 34 oraz otwory doprowadzajace funkcji inwersji dysjunkcji 36, 37, 38 sa polaczone z atmosfera. Podanie sygnalu o wartosci wiekszej od zera do jednego, do dwóch lub do wszystkich otworów doprowadzajacych 39, 40, 41 spowoduje wraz z ugieciem odpowiedniej membrany lub membran roboczych 8, 9, 10 przemieszczenie odpowiednimi tulejkami 5 i 6 i/lub trzpieniem 7 membrany 4 w kierunku wylotu dyszy zasilajacej 2 i wzrost cisnienia w dyszy odbierajacej 3. Natomiast dla sygnalu o ujemnej wartosci cisnienia, podanego równoczesnie do wszystkich otworów, doprowadzajacych 39, 40, 41 wraz z ugieciem membran roboczych 3,4,5 pod wplywem cisnienia strumienia z dyszy zasilajacej 2 i sily sprezyn 42 przyslona 4 zostanie odsunieta od wylotu dyszy zasilajacej 2, co spowoduje spadek cisnienia w dyszy odbierajacej 3. PL PL