Pierwszenstwo: 25.01.1973 (P. 160 422) Zgloszenie ogloszono: 01.04.1974 Opis patentowy opublikowano: 15.10.1975 79625 KI. 47f2,9/08 MKP F16j 9/08 C - i i ^-LNIA Urzedu Patentowego filstlflj Izaczypiwoliuj Lodon) Twórcawynalazku: Henryk Zawartko Uprawniony z patentu tymczasowego: Wyzsza Szkola Inzynierska im. J. Gagarina, Zielona Góra (Polska) Pierscien uszczelniajacy, zwlaszcza do walów i osi Przedmiot wynalazku. Przedmiotem wynalazku jest pierscien uszczelniajacy, zwlaszcza do walów i osi osadzonych w lozyskach, lub innych elementów konstrukcyjnych kojarzonych ze soba obrotowo z wymogiem zachowania szczelnosci. Prawidlowo dzialajacy pierscien zapobiega wyciekaniu smaru z lozyska oraz chroni lozysko przed zanieczyszczeniem z zewnatrz.Opis dotychczasowego stanu techniki. Znane sa pierscienie uszczelniajace stosowane do wymienionego celu.Sa to pierscienie z tworzyw sztucznych lub ze skóry, z wywinieta warga dociskana do powierzchni walu za pomoca sprezyny srubowej. W obudowie lozyska sa one osadzone bezposrednio lub za posrednictwem tulei metalowej. Powierzchnia walu, po której slizga sie warga pierscienia musi byc utwardzona i bardzo gladka, tym bardziej im wieksza jest predkosc poslizgu.Krytyczna ocena dotychczasowego stanu techniki. Stosowanie dotychczas znanych pierscieni uszczelniaja¬ cych jest niedogodne tym, ze wymagaja one dokladnej obróbki powierzchni slizgowej walu w celu nadania jej duzej twardosci i gladkosci. Poza tym pierscienie szybko traca szczelnosc przy niewspólosiowosci walu i gniazda obudowy lozyska, przy odchylkach kolowosci i drobnych nawet zarysowaniach powierzchni slizgowej walu.Cel wynalazku i wskazanie zagadnienia technicznego. Celem wynalazku jest unikniecie niedogodnosci znanych pierscieni uszczelniajacych a zadaniem zaprojektowanie pierscienia uszczelniajacego niewrazliwego na niewspólosiowosc walu i obudowy lozyska, nie wymagajacego dokladnej obróbki powierzchni walu, a równo¬ czesnie prostego w budowie i latwego w montazu.Rozwiazanie wskazanego zagadnienia technicznego. W pierscieniu wedlug wynalazku elementami zapewnia¬ jacymi szczelnosc sa cienkie plytki pierscieniowe z tworzywa elastycznego o malym wspólczynniku tarcia slizgowego. Plytek tych sa dwa rodzaje: wewnetrzne, których srednica wewnetrzna odpowiada srednicy walu oraz zewnetrzne, których srednica zewnetrzna odpowiada srednicy gniazda w obudowie lozyska. Plytki wewnetrzne maja na swym zewnetrznym obwodzie ukszaltowane krawedzie slizgowe a na obwodzie wew¬ netrznym krawedzie dystansowe. Plytki zewnetrzne maja odpowiednio krawedzie slizgowe na swym obwodzie wewnetrznym a krawedzie dystansowe na obwodzie zewnetrznym Plytki, na przemian wewnetrzne i zew¬ netrzne, zlozone sa po kilka sztuk w pakiet i spojone ze soba na krawedziach dystansowych. Skrajne plytki w pakiecie, nieco grubsze niz uszczelniajace, chronia powierzchnie slizgowe przed uszkodzeniem mechanicznym2 79 625 i zanieczyszczeniem. Pakiet skladajacy sie z dowolnej ilosci plytek uszczelniajacych i dwóch ochronnych spojonych w jedna calosc, stanowi pierscien uszczelniajacy, gotowy do osadzenia na wale i w obudowie lozyska.Techniczne i techniczno-uzytkowe skutki wynalazku. Pierscien uszczelniajacy wedlug wynalazku daje gwarancje szczelnosci dzieki bezposredniemu stykowi kilku równoczesnie powierzchni uszczelniajacych oraz efektowi labiryntowemu szczeliny pomiedzy plytkami. Jest on niewrazliwy na brak wspólosiowosci walu i gniazda w obudowie lozyska, jak równiez na odchylki kolowosci uszczelnionych powierzchni walu dzieki usytuowaniu powierzchni uszczelniajacych w plaszczyznach prostopadlych do osi obrotu walu i zachowaniu luzu promieniowego pomiedzy krawedziami slizgowymi a krawedziami dystansowymi róznoimiennych plytek uszczelniajacych. Opory poslizgu pierscienia sa bardzo male dzieki zastosowaniu tworzywa o malym wspólczynniku tarcia. Wykonanie pierscienia wedlug wynalazku jest latwe a budowa jego pozwala na indywidu¬ alne montowanie go z dowolnej ilosci skladowych elementów uszczelniajacych, jak równiez na masowa produkcje w okreslonych typowymiarach. Osadzenie pierscienia na wale i w gniezdzie lozyska odbywa sie na zasadzie lekkiego wcisku, co zapewnia latwy montaz i dogodna wymiennosc pierscieni. Zastosowanie pierscienia wedlug wynalazku eliminuje dokladna obróbke powierzchni walu, poniewaz nie jest ona juz powierzchnia slizgowa lecz osadcza.Przyklad wykonania wynalazku. Przedmiot wynalazku pokazany jest w przykladzie wykonania na zalaczonym rysunku, gdzie fig. 1 pokazuje pierscien w przekroju osiowym, fig. 2 ilustruje uszczelniajaca plytke wewnetrzna, a fig. 3 — uszczelniajaca plytke zewnetrzna. Pierscien wedlug wynalazku zlozony jest z trzech uszczelniajacych wewnetrznych plytek 1, dwóch uszczelniajacych zewnetrznych plytek 2 oraz dwóch dodatko¬ wych, ochronnych plytek 3. Plytki 1 maja na swoim obwodzie zewnetrznym slizgowe krawedzie 4, a na obwodzie wewnetrznym dystansowe krawedzie 5. Plytki 2 maja slizgowe krawedzie 6 na swym obwodzie wewnetrznym, a dystansowe krawedzie 7 na obwodzie zewnetrznym. Plytki 1 i 2 ulozone sa na przemian w pakiet i spojone na dystansowych krawedziach 5 i 7. Dodatkowe, ochronne plytki 3 sluza do zabezpieczenia powierzchni uszczelniajacych przed zanieczyszczeniem i uszkodzeniem mechanicznym. Przy obrocie walu uszczelnionego opisanym pierscieniem krawedzie 4 i 6 slizgaja sie po powierzchni bocznej sasiednich plytek zapewniajac szczelnosc ukladu. PL PL