Pierwszenstwo: ^_____ Zgloszenie ogloszono: 15.11.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.07.1975 79606 KI. 21n7, 5/76 MKP H04n 5/76 Iliblioteka ^^^^_^^^^^^—^^^^n^M^¦^^ Twórcawynalazku: Jan Wesolowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Centralny Osrodek Badawcze)-Rozwojowy Radia i Telewizji, Warszawa (Polska) Kompensator zaników sygnalu FM, zwlaszcza do magnetowidów Przedmiotem wynalazku jest kompensator zaników sygnalów FM przeznaczony do zastosowania w magne¬ towidach przy odczycie sygnalów telewizji kolorowej systemu SECAM.Znany jest uklad kompensacji zaników, stosowany przy odczycie sygnalów telewizji czarno-bialej/ w którym wejscie demodulatora sygnalu FM jest na czas trwania zaniku odlaczane za pomoca przelacznika elektronowego od wyjscia toru odczytu a przylaczane na wyjscie linii opózniajacej 64/i$, z której uzyskiwany jest sygnal FM niosacy informacje wizyjna z poprzedniej linii obrazu. Uklad w tej postaci nie nadaje sie do zastosowania przy odczycie sygnalów telewizji kolorowej.Znany jest uklad kompensacji zaników sygnalu FM stosowany przy odczycie sygnalów telewizji kolorowej systemu SECAM, w którym przelacznik elektronowy znajdujacy sie na drodze calkowitego sygnalu wizyjnego zpodnosna koloru, pomiedzy wyjsciem demodulatora sygnalu FM a wyjsciem magnetowidu, zostaje odlaczony na czas trwania calej linii obrazu, na której wystapil zanik, od wyjscia demodulatora sygnalu FM, a przylaczony do wyjscia ukladu opózniajacego sygnal wizyjny A/raz z podnosna koloru o 128/lis. Aby umozliwic przelaczenie przelacznika elektronowego na wyjscie ukladu opózniajacego na poczatku linii obrazu, na której wystapil zanik, a wiec w momencie poprzedzajacym dojscie zaklócenia spowodowanego zanikiem, do wejscia przelacznika elektronowego, zastosowano uklad opózniajacy o 64 fis calkowity sygnal wizyjny z podnosna koloru, przy czym uklad opózniajacy umieszczono pomiedzy demodulatorem sygnalu FM, a przelacznikiem elektronowym.Wada tego ukladu kompensacji zaników jest koniecznosc stosowania w ukladach opózniajacych bardzo kosztownych ultradzwiekowych linii opózniajacych o pasmie wystarczajacym do przeniesienia sygnalu wizyjne¬ go z podnosna koloru. Linie takie wymagaja powtórnego zmodulowania nosnej, rzedu 25 MHz, sygnalem przeznaczonym do opóznienia, a po przejsciu przez linie — wzmocnienia, nastepnie demodulacji nosnej. Ponie¬ waz calkowity sygnal wizyjny wraz z podnosna koloru po drodze do wyjscia magnetowidu stale przechodzi przez t uklad opózniajacy 64 /xs, parametry tego ukladu decyduja o parametrach calego magnetowidu, a wiec wymaga¬ nia co do charakterystyki wzmocnienia i fazy w funkcji czestotliwosci sa dla tego ukladu bardzo ostre.Celem wynalazku jest opracowanie przydatnego przy odczycie sygnalów telewizji kolorowej systemu SECAM kompensatora zaników pozbawionego wad znanego rozwiazania. Cel ten osiagnieto przez kompensacje2 79 606 4 w dwóch etapach. W pierwszym etapie dokonywana jest kompensacja znana metoda stosowana dla sygnalów telewizji monochromatycznej. W drugim etapie podnosna koloru jest oddzielana od sygnalu luminancji, dla którego skutki zaniku zostaly juz skompensowane w pierwszym etapie, a opóznieniu poddawana jest tylko podnosna koloru, do czego uzywane sa tanie, masowo produkowane linie opózniajace stosowane w odbiornikach telewizji kolorowej, a uklady im towarzyszace sa proste i tanie.Istota wynalazku polega na tym, ze kompensator zawiera dwa uklady kompensujace, z których jeden jest wlaczony w torze sygnalu FM, a drugi znajduje sie w torze podnosnej koloru i jest wlaczony za demodulatorem, na wyjsciu ukladu rozdzielania sygnalu luminancji i podnosnej koloru zalaczanego za pomoca zewnetrznego sygnalu. Drugi uklad kompensacji sklada sie z linii opózniajacej polaczonej z jednym wejsciem sterowanego za pomoca ukladu logicznego przelacznika elektronowego, na którego wyjsciu wlaczona jest druga linia opózniaja¬ ca, a do jej wyjscia dolaczona jest trzecia linia opózniajaca polaczona z drugim wejsciem przelacznika elektrono¬ wego, przy czym wspólny punkt polaczenia drugiej i trzeciej linii opózniajacej stanowi wyjscie drugiego ukladu kompensujacego.Do wylaczania drugiego ukladu kompensujacego w czasie trwania impulsu wygaszajacego pola kompensa¬ tor zawiera przelacznik elektronowy o dwóch wejscich, na które podaje sie podnosna koloru z wejscia drugiego ukladu kompensujacego i podnosna koloru ze skompensowanymi skutkami zaników z wyjscia drugiego ukladu kompensujacego, natomiast wyjscie tego przelacznika jest polaczone z jednym wejsciem ukladu skladania sygnalu luminancji i podnosnej koloru, którego drugie wejscie polaczone jest z wyjsciem luminancji ukladu rozdzielania sygnalu luminancji i podnosnej koloru. Opóznienie podnosnej koloru, wprowadzane przez drugi uklad kompensujacy, gdy nie wystepuja zaniki sygnalu FM, wynosi 128 /zs, przy czym linie opózniajace sa liniami ultradzwiekowymi o czasie opóznienia 64 jus i czestotliwosci srodkowej pasma przenoszenia równej nominalnej czestotliwosci podnosnej koloru systemu SECAM. W czasie trwania impulsu wygaszania pola, w kom¬ pensatorze wedlug wynalazku, do ukladu skladania sygnalu luminancji i podnosnej koloru podaje sie nieopóz- niona podnosna koloru.Zaleta kompensatora wedlug wynalazku jest prosta konstrukcja, nie wymagajaca zastosowania drogich i trudnych do realizacji podzespolów, zwlaszcza linii opózniajacych.Przedmiot wynalazku jest opisany na przykladzie wykonania pokazanym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy kompensatora zaników, fig. 2 — przebiegi sygnalów w poszczególnych punktach Mkladu.Kompensator wedlug wynalazku zawiera przelacznik elektronowy 1 oraz czujnik zaników 3, wyjscie którego jest polaczone z wejsciem sterujacym przelacznika elektronowego 1. Wyjscie przelacznika elektronowe¬ go 1 jest polaczone z wejsciem linii opózniajacej 64 /is 2 o zakresie przenoszonych czestotliwosci od 4 do 12 MHz, której wyjscie jest polaczone z drugim wejsciem przelacznika elektronowego 1. Ponadto wyjscie przelacznika elektronowego 1 jest polaczone z wejsciem demodulatora 4, a sygnal wizyjny wraz z podnosna koloru z wyjscia demodulatora 4 podawany jest do ukladu rozdzielania sygnalu luminancji i podnosnej koloru 5, wlaczanego sygnalem zewnetrznym. Wyjscie podnosnej koloru z ukladu rozdzielania sygnalu luminancji i pod¬ nosnej koloru polaczone jest z linia opózniajaca 6 o opóznieniu 64 fis i czestotliwosci srodkowej pasma przenoszenia 4,43 MHz, której wyjscie polaczone jest z jednym wejsciem przelacznika elektronowego 7, polaczonego z druga linia opózniajaca 8. Pomiedzy wyjsciem drugiej linii opózniajacej 8 a drugim wejsciem przelacznika elektronowego 7 wlaczona jest linia opózniajaca 9. Linie opózniajace 8 i 9 maja identyczne parametry jak linia opózniajaca 6.Przelacznik elektronowy 7 jest sterowany sygnalem z ukladu logicznego 10 wytwarzanym z impulsów czujnika "zaników 3 i impulsów synchronizujacych linii. Linia opózniajaca 8 jest polaczona z jednym wejsciem przelacznika elektronowego 11, którego drugie wejscie jest polaczone z wyjsciem podnosnej koloru ukladu rozdzielania sygnalu luminancji i podnosnej koloru 5. Przelacznik elektronowy 11 jest sterowany impulsami wygaszania pola, a wyjscie tego przelacznika polaczone jest z jednym wejsciem ukladu skladania sygnalu luminancji i podnosnej koloru 12. Przelacznik elektronowy 11 jest przeznaczony do wylaczania toru opózniaja¬ cego podnosna koloru, zlozonego z linii opózniajacych 6 i 8 w celu unikniecia nalozenia sie impulsów identyfi¬ kacji koloru na linie testowe, które wystepuja bezposrednio po sobie w czasie trwania impulsu wygaszajacego pola. Drugie wejscie ukladu skladania sygnalu luminancji i podnosnej koloru 12, polaczone jest z wyjsciem sygnalu luminancji ukladu rozdzielania 5. Z wyjscia ukladu skladania sygnalu luminancji i podnosnej koloru 12 uzyskuje sie sygnal wizyjny z calkowicie skompensowanymi skutkami zanikóvy sygnalu FM.Dzialanie kompensatora zaników sygnalu FM jest nastepujace: Sygnal FM z zanikiem wedlug fig. 2a doprowadzony jest do czujnika zaników 3, który wytwarza impuls prostokatny (fig. 2c) o czasie trwania równym czasowi trwania zaniku, przeznaczony do zmiany stanu przelacznika elektronowego 1 i wlaczenie opóznionego79 606 3 sygnalu kompensujacego (fig. 2b) na wejscie demodulatora 4 na czas trwania zaniku. Sygnal kompensujacy pochodzi z linii opózniajacej 2 o czasie opóznienia 64 /is i zakresie przenoszonych czestotliwosci od 4 do 12 MHz. W ten sposób zostaje dokonana wstepna kompensacja skutków zaniku tylko w odniesieniu do sygnalu luminancji. Po wstepnej kompensacji sygnal FM jest demodulowany w demodulatorze 4, w wyniku czego uzyskuje sie sygnal wizyjny (fig* 2e). Podnosna koloru w tym sygnale ma w czasie zaniku amplitude bliska zeru.Po demodulacji nastepuje rozdzielenie sygnalów luminancji i podnosnej koloru w ukladzie rozdzielania sygnalu luminancji i podnosnej koloru 5, przy czym uklad rozdzielania jest wlaczany tylko przy odczycie koloru za pomoca sygnalu obecnosci koloru pochodzacego z czujnika koloru w korektorze bledów czasowych. Przy odczycie sygnalu monochromatycznego dzialanie tego ukladu jest blokowane, a wyjscie podnosnej koloru jest zwierane, przy czym sygnal wizyjny w pelnym pasmie jest przenoszony przez tor luminancji.Podnosna wydzielona z sygnalu wizji (fig. 2f) zostaje wstepnie opózniona o 64 jus w linii opózniajacej 6 o czestotliwosci srodkowej 4,43 MHz. Opóznienie to jest konieczne do wyeliminowania podnosnej pochodzacej z calej linii obrazu zaklóconej zanikiem i zastapienia jej podnosna opózniona, poczawszy od poprzedzajacego zanik impulsu synchronizujacego linii a konczac na najblizszym impulsie po wystapieniu zaniku. Eliminacji tej dokonuje przelacznik elektronowy 7, do wejscia którego doprowadza sie podnosna opózniona o 64 /is (fig. 2g) i podnosna z wyjscia przelacznika 7 opózniona o dodatkowe 128 jus (fig. 2h) w liniach opózniajacych 8 19 o parametrach takich jak linia opózniajaca 6. Przelacznik elektronowy 7 jest sterowany ukladem logicznymf10, do którego doprowadza sie impuls wyjsciowy czujnika zaników oraz impulsy synchronizujace linii, w wyniku czego uzyskuje sie sygnal przelaczajacy (fig. 2i).Podnosna koloru ze skompensowanym zanikiem uzyskiwana z przelacznika elektronowego 7 (fig. 2k) zostaje opózniona o 64 ys w linii opózniajacej 8, po czym poprzez dodatkowy przelacznik elektronowy 11 jest podana do ukladu skladania sygnalu luminancji i podnosnej koloru 12, który sklada sygnal luminancji i pod¬ nosna koloru (fig. 21) w sygnal wizyjny barwny ze skompensowanymi skutkami zaników sygnalu FM (fig. 2m).W czasie trwania tresci obrazu podnosna koloru wystepujaca na wyjsciu ukladu skladania sygnalu luminancji i podnosnej koloru jest stale opózniona o 128 fis w stosunku do towarzyszacego jej sygnalu luminancji. Przez zastosowanie przelacznika elektronowego 11 uzyskuje sie wylaczenie toru opózniajacego podnosna koloru na czas trwania impulsu wygaszania pola W ten sposób unika sie nalozenia impulsów identyfikacji koloru na linie testowe, które nastepuja bezposrednio po sobie w czasie trwania impulsu wygaszajacego pola.Polozenie podnosnej koloru w czasie trwania tresci wizyjnej w stosunku do impulsów identyfikacji koloru zostaje w ten sposób zmienione o 128 fis co nie powoduje naruszenia funkcji impulsu identyfikacji koloru.Opóznienie podnosnej koloru o 128 jjls w stosunku do towarzyszacego sygnalu luminancji powoduje ponadto przemieszczenie wzgledem siebie tresci barwnej i monochromatycznej o dwie linie obrazu w kierunku pionowym na ekranach oraz usuniecie koloru z dwóch pierwszych — po impulsie wygaszajacym pola — linii obrazu. Nie ma to wiekszego znaczenia, gdyz powoduje skutki subiektywne, praktycznie nieodczuwalne. PL PL