Oddawna juz stosuje sie w celach lecz¬ niczych dzialanie pradu elektrycznego za¬ równo zmiennego, o wysokiej czestotliwo¬ sci, jak i stalego. Na podstawie badan, na których opiera sie wynalazek niniejszy, przekonano sie, ze najlepsze skutki fizjo¬ logiczne otrzymuje sie, stosujac prad zmien¬ ny o dosc niskiej czestotliwosci, a miano¬ wicie od 15 do 60 okresów na sekunde, i posiadajacy sinusoidalna lub zblizona do niej krzywa napiecia. Okazalo sie równiez, ze podraznienie nerwów wywolane przez taki prad zmienny i przejawiajace sie w na¬ prezeniu miesni powoduje ich prace i wzrost przemiany materji wraz z pewnem podnie¬ sieniem temperatury, która jest wynikiem rzeczonego wzrostu przemiany materji.Dzialanie tych pradów rózni sie zasadniczo pod wzgledem leczniczym od dzialania pradów o wysokiej czestotliwosci stosowa¬ nych dotychczas, które to prady przeply¬ waja glównie tylko po czesciach zewnetrz¬ nych organizmu, a ich dzialanie cieplne jest wylacznie elektro-termiczne.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest urzadzenie, zapomoca którego organizm ludzki lub inny poddaje sie dzialaniu pra¬ du zmiennego o niskiej czestotliwosci i sto¬ sunkowo wysokiem napieciu, wystarczaj a- cem do przezwyciezenia poczatkowego oporu organizmu. W warunkach zwy¬ klych napiecie takie moze -byc niebez¬ pieczne dla organizmów slabych, a w kaz¬ dym razie nieodpowiednie dla pacjenta wskutek tego, iz opór organizmu maleje szybko zaraz po doprowadzeniu don pradu.Niedogodnosci tej zapobiega przyrzad miarkujacy, który sprawia, ze wysokie po-czatkowo napiecie spada samoczynnie w miare zmniejszania sie oporu organizmu do y^scikosci nieszkodliwej dla organizmu, przyczem sila pradu jest zasadniczo stala, pomimo zmian w oporze organizmu zacho¬ dzacych podczas elektryzacji.Wynalazek opisany jest szczególowo ponizej odnosnie do zalaczonego rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ob¬ wodów elektrycznych jednej formy wyko¬ nania wynalazku, a fig, 2 i 3 wskazuja wy¬ kresy ilustrujace sposób dzialania urzadze¬ nia.Elektrody 1 dostosowane do organizmu podlegajacego elektryzacji polaczone sa z koncówkami 2 uzwojenia wtórnego 3 prze¬ twornicy, odznaczajacej sie wzglednie wy¬ sokim stosunkiem przetwarzania (np. jak 25 do 1) pomiedzy uzwojeniem wtórnem 3 i uzwojeniem poczatkowem 4. Uzwojenie 4 polaczone jest z koncówkami 7 kabla za¬ silajacego lub pradnicy doprowadzajacej prad zmienny o sinusoidalnej krzywej na¬ piecia i stalej amplitudzie. Z uzwojeniem poczatkowem 4 polaczony jest duzy staly opór szeregowy 5 i opór miarkowany 6, którego opór omowy jest równiez wzgled¬ nie wysoki. Mozna przyjac dla przykladu, ze napiecie pomiedzy koncówkami 7 wyno¬ si 380 woltów, ze opór miarkowany 6 wy¬ nosi okolo 2,000 omów i ze opór szeregowy 5 wynosi okolo 1,000 omów. Napiecie po¬ miedzy koncówkami poczatkewemi 8 po wlaczeniu calego oporu 6 moze wynosic np. 10 woltów, wówczas gdy obwód wtórny jest otwarty. Napiecie nieobciazone po dru¬ giej stronie przetwornicy wynosi wiec 250 woltów, jezeli oczywiscie stosunek prze¬ twarzania tej przetwornicy jest taki, jak wskazano powyzej. Jezeli przylozyc elek¬ trody 1 do organizmu jeszcze przed za¬ mknieciem obwodu poczatkowego, to wów¬ czas napiecie wtórne osiaga wysokosc na¬ piecia nieobciazonego i to jedynie podczas bardzo krótkiej chwili po zamknieciu ob¬ wodu poczatkowego, a nastepnie spada szybko do 1/10 czesci napiecia nieobciazo¬ nego, przyczem opór elektryczny organizmu spada jednoczesnie szybko pod wplywem wysokiego napiecia wytworzonego w pierwszej chwili.Eletryzowanie organizmu pradem do¬ prowadzanym bezposrednio z pradnicy o napieciu 250 woltów, które to napiecie prze¬ zwycieza najlepiej opór poczatkowy orga¬ nizmu, jest w pewnej mierze ryzykowne dla organizmów slabych, poniewaz zmniej¬ szenie sie oporu organizmu, nastepujace za¬ raz po zamknieciu pradu, wywoluje znacz¬ ny wzrost napiecia pradu oraz podraznienia fizjologicznego, które nalezy wyrównywac droga wielokrotnego nastawiania szeregu oporów. Stosujac urzadzenie opisane po¬ wyzej, mozna wprowadzic zamiast rzeczo¬ nych nastawian recznych miarkowanie sa¬ moczynne, dzieki któremu raz nastawiony stopien podraznienia fizjologicznego orga¬ nizmu utrzymywany jest bez zmiany. To miarkowanie samoczynne ma miejsce z tej przyczyny, iz sila pradu poczatkowego przetwornicy utrzymywana jest, praktycz¬ nie biorac, na wysokosci stalej dzieki za¬ stosowaniu duzych oporów szeregowych.Jezeli opór miedzy elektrodami / maleje, to wówczas napiecie poczatkowe i napiecie wtórne przetwornicy maleja samoczynnie, a wobec tego organizm mozna poddac bez zadnego ryzyka dzialaniu znacznego napie¬ cia poczatkowego. Po osiagnieciu warunków ustalonych, mozna zwiekszyc doplyw pra¬ du zapomoca kolejnego wylaczania opo¬ rów 6. Zapomoca urzadzenia powyzszego, mozna, jak sie przekonano doswiadczalnie, zwiekszyc bez ryzyka prad poczatkowy az do wysokosci odpowiadajacej napieciu nieobciazonemu po stronie wtórnej, sprowa¬ dzajac go mniej wiecej az do 625 woltów.Majac to na uwadze, nadano oporowi miar¬ kowanemu 6 i oporowi stalemu 5 takie wiel¬ kosci, aby mozna bylo zmieniac wtórne napiecie nieobciazone od 0 do 450 woltów.Dzialanie urzadzenia powyzszego wy- — 2 —j asnione jest na wykresie wektorowym podanym na fig. 2, gdzie wektor N oznacza strumien magnetyczny w*rdzeniu zelaznym przetwornicy. Bok kata oznacza prad po¬ czatkowy /, którego amplituda jest, prak¬ tycznie biorac, stala. Poczatkowe napiecie koncówkowe E1 jest, praktycznie biorac, prostopadle do wektora N, poniewaz stru¬ mien stracony i omowy spadek napiecia przetwornicy mozna pominac. Ponie¬ waz obciazenie przetwornicy w danym razie jest, praktycznie biorac, wolne od indukcji i pojemnosci, wiec prad wtórny 72 skierowany jest w przybli¬ zeniu przeciwlegle wzgledem napiecia poczatkowego, i wielkosc jego jest pro¬ porcjonalna do skladnika wattowego lx cos Sj pradu poczatkowego. Skladnik zas bezwattowy lx sin Sx pradu poczatkowego jest proporcjonalny do napiec E1 i E2.Przy dzialaniu nieobciazonem, kat fazowy cp, wynosi oczywiscie 90°. Poniewaz na¬ piecie wtórne E2 jest proporcjonalne do sin "f1( wiec mozna przyjac, ze E2 = £30. sin cplf gdzie £"20 wyraza wielkosc nieobciazonego napiecia wtórnego (sin cpx = 1). Przy zmniejszaniu wtórnego oporu obciazanego, kat cpL zmniejsza sie tak, iz w razie krót¬ kiego spiecia bedzie, praktycznie biorac, równal sie zeru, wobec tego h = hk. cos cpt, gdzie I2k jest wtórnym pradem krótkiego spiecia (cos cpt = 1).Poniewaz opór wtórny okreslony jest przez stosunek Wiec mozna teraz zilustrowac zapomo- ca osi rzednych zmiany napiecia wtórnego i pradu wtórnego przy zmienianiu oporu wtórnego, t. j. oporu ciala pacjenta pomie¬ dzy elektrodami Na wykresie pokazanym na fig. 3, krzy¬ we dla E2 i 12 s^ funkcjami opom wtórne¬ go R2 w poszczególnym wymierzanym przykladzie i danem urzadzeniu. Stosunek przetwarzania n, wynosil 22,7. Opory 5 i 6 w obwodzie poczatkowym posiadaly po 2,000 omów. Przy dzialaniu nieobdazanem napiecie poczatkowe wynosilo 10 woltów, wobec czego napiecie wtórne E20=22P. woltów. Przy krótkiem spieciu, prad wtór¬ ny 72£=10,2 miliamperów. W danym wy¬ padku otrzymano równania nastepujace: /2 = 10,2 . cos E2 = 227 . sin ?i woltów Poniewaz opór ciala pacjenta, wlacza¬ jac w to posredni opór kontaktowy przy elektrodach, zmienia sie .zazwyczaj pod¬ czas elektryzacji od 2000 do 8000 omów (zakreskowana czesc na fig. 3), wiec sila pradu dzialajaca na cialo pacjenta pozosta¬ je, jak wskazuje wykres, praktycznie bio¬ rac, stala podczas elektryzacjoi, nawet przy bardzo duzych wahaniach w oporze dlate¬ go, iz krzywa pradu jest dosc plaska po¬ miedzy rzeczonemi granicami oporu. W elektryzatorach stosowanych dotychczas do celów leczniczych maja miejsce silne wa¬ hania pradu podczas elektryzacji czesciowo wskutek zmian oporu samego ciala podle¬ gajacego elektryzacji, jak to bylo juz wzmiankowane, a czesciowo z powodu zmian posredniego oporu przy elektrodach, które to zmiany sa czesto bardzo duze. W urzadzeniu niiiniejszem rzeczone nieunik¬ nione wahania oporu nie wplywaja wyraz¬ nie na sile pradu, wobec czego mozna pod¬ czas elektryzacji utrzymac jeden równo¬ mierny stopien fizjologicznego podraznie- nia^ dajacy duzy skutek leczniczy.Zamiast omowych oporów szeregowych, mozna uzyc innych oporów dla pradu zmiennego, jak np. uzwojenia dlawiace — 3 —(samoindukcyjne), i jezeli zamiast oporu miarkowanego 6 uzyc uzwojenie dlawiace, to wówczas miarkowanie wykonywa sie w znany sposób droga nastawiania odstepu powietrznego.Waznem jest, aby elektrody / nie wpro¬ wadzac w zetkniecie z organizmem przy wysokich napieciach, istniejacych w chwili, gdy opór miarkowany jest wylaczony cal¬ kowicie lub w duzym stopniu. Przy wpro¬ wadzeniu ciala w zetkniecie z elektryzato¬ rem, nalezy przerwac przedtem obwód po¬ czatkowy. Aby zapewnic wylaczenie zró¬ dla pradu przed rozpoczeciem elektryzacji, mozna zastosowac sygnal ostrzegajacy, kontrolowany przez ramie lacznikowe 11 oporu miarkowanego; w danym przykladzie sygnal ten ma ksztalt lampki sygnalizacyj¬ nej 9, wlaczonej pomiedzy jedna z koncó¬ wek i listwe kontaktowa 10 tak, iz obwód tej lampki zamyka sie poprzez rzeczona listwe 10 i ramie U z chwila wlaczenia którejkolwiek czesci oporu miarkowanego 6, a otwiera sie z chwila, gdy opór 6 jest wylaczony i opór poczatkowy przerwany.Jezeli chodzi o to, aby opór miarkowany byl wlaczony w obwód jeszcze przed roz¬ poczeciem elektryzacji, to swiatlo lampki o- strzegawczej 9, zwraca na to uwage poslu¬ gujacego sie elektryzatorem. PL