PL79155B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: VEB Janaer Glaswerk Schott und Gen, Jana (Niemiecka Republika Demokratyczna) Fotochromiczne szklo fosforanowe zawierajace halogenek srebra Przedmiotem wynalazku jest fotochromiczne szklo fosforanowe zawierajace halogenek srebra.Znane sa szkla, których przepuszczalnosc promieniowania widzialnego maleje i zmienia sie odwracalnie, gdy padnie na nie promieniowanie nadfioletowe, przy czym pod dzialaniem promieniowania nadfioletowego szkla te odzyskuja pierwotna przepuszczalnosc. Szkla o takich wlasciwosciach stosuje sie do wielu celów, np. do wyrobu okularów przeciwslonecznych i do szklenia pojazdów lub budynków.Szkla wytworzone na bazie Na20-Al203-B203—Si02 mozna przez dodatek halogenku srebra i tlenku miedziowego oraz przez odpowiednia obróbke cieplna po uformowaniu uczynic fototropowymi. Tego samego typu szklom mozna nadac wlasciwosci fototropowe, jezeli w dodawanym halogenku srebra zastapi sie chloro¬ wiec grupa molibdemianowa i/lub volframianowa, albo zamiast halogenku srebra wprowadzic do szkla halogenki miedzi lub kadmu o jednym lub kilku chlorowcach, takich jak chlor, brom lub jod. Znane sa równiez szkla bora- nowe, którym przez dodatek halogenku srebra mozna nadac wlasciwosci fototropowe.Znane fototropowe szkla wytworzone na bazie Na2 O—Al2 03 —B2 03 —Si02, zawierajace halogenek srebra maja jednak te wade, ze sa zbyt wrazliwe na dzialanie promieniowania nadfioletowego, mianowicie ciemnieja za¬ równo przy naswietleniu ich promieniowaniem nadfioletowym o wysokim natezeniu jak i o malym natezeniu, co jest uciazliwe dla osób uzywajacych tego typu szkla okularowe. Tego rodzaju szkla zawierajace halogenki srebra lub molibdemian srebra i/lub volframian srebra cechuje równiez niedostateczna do wielu celów predkosc rozjas¬ niania, mianowicie wsteczna reakcja produktów powstajacych podczas naswietlania promieniami nadfioletowymi przebiega powoli i powrót szkla do stanu wyjsciowego trwa zbyt dlugo. Polowa czasu trwania okresu tego rozjas¬ niania, oznaczana dalej symbolem hft, wyrazana jako okres czasu, po uplywie którego szklo uzyskuje prze¬ puszczalnosc równa sredniej arytmetycznej przepuszczalnosci przed i po naswietleniu, wynosi w tego typu szklach kilka minut.Fototropowe szkla zawierajace jako aktywne skladniki halogenki miedzi i kadmu maja polowe okresu rozjasniania hft < 110 sekund, ale aby je zaciemnic trzeba stosowac naswietlanie promieniami nadfioletowymi o duzym natezeniu. Natomiast fototropowe szkla boranowe zawierajace halogenki srebra maja wprawdzie wieksza predkosc rozjasniania niz szkla borokrzemianowe zawierajace halogenki srebra, a mianowicie ich2 79 155 hft<120 sekund ale ciemnieja one silnie równiez dopiero po naswietleniu promieniowaniem nadfioletowym o wysokim natezeniu, a poza tym ulegaja one silnie dzialaniu czynników atmosferycznych.Wynalazek ma na celu umozliwienie wytwarzania szkla fotochromicznego o duzej predkosci ciemnienia i rozjasniania, przy czym zmniejszenie przepuszczalnosci szkla powinno nastepowac w krótkim czasie tak, aby chronilo przed oslepianiem nawet przy duzym natezeniu swiatla slonecznego. Polowa wartosci czasu rozjasnia¬ nia przy grubosci szkla 2 mm powinna wynosic: hft'= 20 sekund.Takie wlasciwosci szkla fotochromicznego uzyskuje sie w ten sposób, ze do podstawowego szkla fosfora¬ nowego dodaje sie zgodnie z wynalazkiem dwutlenku krzemu w celu regulowania rozdzielania, a sklad szkla w procentach wagowych jest nastepujacy: P205 =20-80% SiO? = 1-30% R2 03 = 0-25% RnO = 5-20% R^O = 0-20% CuO = 0,02% AgX = 0,1-0,5% przy czym we wzorach tych R1 oznacza atom litu i/lub sodu i/lub potasu, Rn oznacza atom wapnia, strontu, magnezu, baru, cynku lub olowiu, R111 oznacza atom glinu lub lantanu, a X oznacza atom chloru, bromu lub jodu.W podstawowym szkle fosforanowym korzystna regulacje rozdzielania uzyskuje sie przez dodatek dwutlen¬ ku krzemu. W ten sposób osiaga sie dostateczna ilosc stref rozdzielan/a ó odpowiedniej wielkosci, przyjmujacych halogenek srebra niezbedny do reakcji fotochromicznych.Oprócz podanego wyzej skladu szklo wedlug wynalazku moze zawierac dodatek innych tlenków lub fosfo¬ ranów, na przyklad cyrkonu lub tytanu. Fosforany korzystnie dodaje sie do stopu w postaci metafosforanów.Nizej podano dwa przyklady skladu szkla wedlug wynalazku. Szkla te poddane odpowiedniej obróbce cieplnej i naswietleniu promieniami nadfioletowymi- cechuje po zakonczeniu naswietlania bardzo duza predkosc rozjasniania.Przyklad I. Sklad szkla w procentach wagowych: A1(P03)3 -30% Mg(P03)2 -25% NaP03 Si02 Ag+ er CuO -30% -15% - 0,4% - 0,4% - 0,02% ntach wagowych: P2Os BaO A1203 K20 Si02 Agt cr Br' CuO t r z e z e -60% - 15,0% - 5,0% 10,0% - 10,0% - 0,4% - 0,4% - 0,2% - 0,02% nie patentowe Fotochromiczne szklo fosforanowe zawierajace halogenek srebra, znamienne tym, ze jako czynnik regulu¬ jacy rozdzielanie zawiera dodatek dwutlenku krzemu, a sklad tego szkla w procentach wagowych jest na¬ stepujacy: P205 =20-80% SiO? = 1-30% R?l!l03 = 0-25% RhO = 5-20%79 155 3 R2]0 = 0-20% CuO = 0,02% AgX =0,1-0,5% przy czym we wzorach tych R1 oznacza atom litu i/lub sodu i/lub potasu, R11 oznacza atom wapnia, strontu, magnezu, baru, cynku lub olowiu, R111 oznacza atom glinu lub lantanu, a X oznacza atom chloru, bromu lub jodu. PL