Pierwszenstwo: 28.02.1973 (P. 160949) Zgloszenie ogloszono: 01.02.1974 Opis patentowy opublikowano: 10.06.1975 78882 KI. 21a\ 36/02 MKP H03k4/12 Twórcawynalazku: Jan Wesolowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Centralny Osrodek Badawczo-Rozwojowy Radia i Telewizji, Warszawa (Polska) Generator impulsów piloksztaltnych i prostokatnych Przedmiotem wynalazku jest generator impulsów piloksztaltnych i prostokatnych grzeznaczony do zasto¬ sowania w ukladach automatyki i przyrzadach pomiarowych wymagajacych wytwarzania przebiegów napiecio¬ wych piloksztaltnych i prostokatnych o czestotliwosci przestrajanej w duzym zakresie.Znany jest uklad generatora napieciowych impulsów piloksztaltnych wyzwalany zewnetrznymi impulsami prostokatnymi, który zawiera dwa regulowane dzialajace przeciwsobnie zródla pradu stalego. Przez regulacje wydajnosci obu zródel uzyskuje sie zmiany nachylenia generowanego przebiegu piloksztaltnego przy czym zaleznie od tej regulacji generowane impulsy moga w sposób plynny zmieniac sie od dodatnich do ujemnych.Czestotliwosc generowanych impulsów jest wyznaczana jedynie za pomoca zewnetrznych impulsów wyzwalaja¬ cych. Generator ten nie nadaje sie do zastosowania w ukladach wymagajacych samobieznej generacji impulsów piloksztaltnych.Znane sa takze generatory impulsów piloksztaltnych dzialajace samobieznie, przestrajane napieciem ze¬ wnetrznym pracujace w ukladach generatorów samodlawnych, w ukladach fantastronowych i multiwibratorów z tranzystorem ladujacym. Uklady te posiadaja maly zakres przestrajania, przy czym stosunek górnej czestotli¬ wosci generowanych impulsów do czestotliwosci dolnej na ogól nie przekracza 100.Celem niniejszego wynalazku jest opracowanie samobieznego generatora napieciowych impulsów pilo¬ ksztaltnych o zakresie przestrajania rzedu 1000 przy równoczesnym zapewnieniu stalej amplitudy przebiegów w calym zakresie przestrajania.Generator impulsów piloksztaltnych wedlug wynalazku do przestrajania czestotliwosci wykorzystuje regu¬ lowane zródla pradu stalego w ukladzie przeciwsobnym, na wyjsciu których wlaczony jest równolegle konden¬ sator ksztaltujacy, uklad rozladowujacy oraz wtórnik, którego wyjscie polaczone jest z wejsciem przerzutnika monostabilnego wyzwalanego poziomem napiecia na kondensatorze ksztaltujacym, a wyjscie przerzutnika steruje ukladem rozladowujacym. Wyjscie impulsów piloksztaltnych polaczone jest z kondensatorem ksztaltujacym poprzez dwa wtórniki, natomiast wyjscie impulsów prostokatnych polaczone jest poprzez wtórnik z wyjsciem przerzutnika monostabilnego. Przerzutnik monostabilny sklada sie z dwóch tranzystorów polaczonych w ukla¬ dzie z dodatnim sprzezeniem zwrotnym zrealizowanym za pomoca kondensatora, przy czym emiter pierwszego2 78882 tranzystora jest polaczony z wtórnikiem, w którego obwodzie bazy znajduje sie dzielnik napiecia, dostarczajacy stale napiecie polaryzujace.Podstawowa zaleta generatora wedlug wynalazku jest bardzo duzy zakres przestrajania, przy czym zalez¬ nosc czestotliwosci generowanych przebiegów od napiecia regulujacego w calym zakresie przestrajania praktycz¬ nie nie odbiega od linii prostej. Ponadto dzieki komplementarnosci i przeciwsobnemu polaczeniu zródel pradu stalego zmiany wydajnosci tych zródel spowodowane zmianami temperatury otoczenia wzajemnie sie kompen¬ suja, co daje w efekcie dobra stalosc czestotliwosci w funkcji temperatury otoczenia.W generatorze wedlug wynalazku uzyskuje sie przebiegi piloksztaltne o dobrej liniowosci i amplitudzie stalej w calym zakresie przestrajania. Czas powrotu napiecia na kondensatorze ksztaltujacym od wartosci ekstre¬ malnej w momencie zakonczenia cyklu, do wartosci poczatkowej, jest niezalezny od czestotliwosci generowanych przebiegów i jest znikomo krótki w porównaniu z ich okresem. Ponadto w ukladzie wedlug wynalazku uzyskuje sie bardzo niskie czestotliwosci przebiegów piloksztaltnych przy stosunkowo niewielkich wartosciach pojem¬ nosci kondensatora ksztaltujacego.Przyklad wykonania wynalazku jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy generatora impulsów piloksztaltnych, a fig. 2*— schemat ideowy przerzutnika monostabilnego.Generator sklada sie z dwóch polaczonych szeregowo zródel pradu stalego 1 i 2, których wydajnosci ta sterowane przeciwsobnie wspólnym dla obu zródel napieciem regulujacym 3. Wspólne wyjscie obu zródel pradu Stalego 1 i 2 polaczone jest z kondensatorem ksztaltujacym C, do którego przylaczone jest równiez wejscie wtórnika 4 i uklad rozladowujacy 6. Wyjscie wtórnika 4 polaczone jest z wejsciem przerzutnika monostabJlnego 5, do którego wyjscia dolaczone jest wejscie ukladu rozladowujacego 6. Ponadto wyjscie wtórnika 4 poprzez vtórnik koncowy 7 jest polaczone z zaciskiem wyjsciowym impulsów piloksztaltnych. Wspólny punkt polacz*- nia przerzutnika monostabilnego 5 oraz ukladu rozladowujacego 6 jest polaczony poprzez wtórnik 8 z zacfrklem wyjsciowym impulsów prostokatnych generatora.Dzialanie generatora polega na tym, ze zmiana napiecia regulujacego 3 powoduje przyrost wydajnosci jednego zródla pradu stalego 1 lub 2, przy jednoczesnym spadku wydajnosci drugiego zródla pradu stalego.Róznica wydajnosci obu zródel jest wprost proporcjonalna do wartosci napiecia regulujacego. Pradem wynikaja¬ cym z róznicy wydajnosci zródel pradu stalego ladowany jest kondensator ksztaltujacy C Poniewaz prad ladowania jest staly, napiecie na kondensatorze ksztaltujacym zmienia sie liniowo z szybkoscia proporcjonalna do pradu ladowania, a wiec takze do napiecia regulujacego. Napiecie z kondensatora ksztaltujacego C poprzez wtórnik 4 podawane jest do przerzutnika monostabilnego 5 wyzwalanego w momencie, gdy napiecie na konden¬ satorze C przekracza wartosc ustalona dla tego przerzutnika 5. Impuls przerzutnika 5 steruje ukladem rozlado¬ wujacym 6, który zawiera kondensator kszatltujacy C, powodujac szybki powrót napiecia do wartosci poczatko¬ wej. Po zakonczeniu impulsu uzyskiwanego z przerzutnika 5 uklad rozladowujacy 6 zostaje wylaczony i rozpo¬ czyna sie nastepny cykl ladowania kondensatora ksztaltujacego C pradem wynikajacym z róznicy wydajnosci zródel pradu stalego 1 i 2. Przebieg pilokszatltny powstajacy na kondensatorze C jest wprowadzany poprzez wtórniki 4 i 7 na jedno z wyjsc generatora. Impulsy prostokatne wytwarzane w przerzutniku monostabtffiyin 6 koicydentne z zakonczeniem cyklu ladowania kondensatora ksztaltujacego C wyprowadzane sa na drugi* *yjscie generatora poprzez wtórnik 8. PL