Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.10.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.06.1975 78854 KI. 21 d2, 23/02 21c, 59/58 MKP H02p3/24 iiiliotekaT UjM* Po**-^«*r ' Twórcywynalazku: Czeslaw Paprotny, Krzysztof Grzybowski, Stanislaw Grzymala, Bernard Dziambor Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Uklad do hamowania pradem stalym asynchronicznych silników napedowych Przedmiotem wynalazku jest uklad do hamowania pradem stalym asynchronicznych silników napedo¬ wych.Uklad ten umozliwia samoczynne zalaczenia hamowania pradem stalym z równoczesnym regulowaniem momentu hamujacego rozwijanego przez silnik napedowy i jest przeznaczony glównie do górniczych maszyn wyciagowych.W znanych ukladach maszyn wyciagowych, hamowanie pradem stalym jest rozwiazane przy pomocy wi¬ rujacej pradnicy pradu stalego, która to pradnica w okresie hamowania maszyny zasila pradem stalym stojan asynchronicznego silnika napedowego i powoduje rozwijanie przez niego momentu hamujacego.Wada tego rozwiazania hamowania pradem stalym jest duza inercja ukladu, wynikajaca z duzych stalych czasowych pradnic pradu stalego oraz to, ze pradnica musi wirowac w calym okresie pracy maszyny wyciagowej, co powoduje pobór energii elektrycznej równiez w okresie postoju maszyny. Wirujaca pradnica wymaga poza tym stalej obslugi i ciaglej konserwacji.Znane jest równiez zastosowanie do hamowania, jako zródla pradu stalego wzmacniacza magnetycznego.Wada tego rozwiazania jest niestabilnosc charakterystyki hamowania, niepewnosc dzialania, znaczny koszt wykonania i ograniczona moc znanych wzmacniaczy magnetycznych.Celem wynalazku jest usuniecie wad i niedogodnosci znanych ukladów hamowania pradem stalem asyn¬ chronicznych silników napedowych maszyn wyciagowych.Ce! ten osiagnieto przez zastosowanie w ukladzie napedowym silnika, transformatora z odczepami, który w okresie hamowania poprzez diodowy uklad prostownikowy zasila pradem stalym stojan asynchronicznego silnika napedowego maszyny. Sterowanie zasilania pradem stalym stojana silnika napedowego rozwiazano w ten sposób, ze zalaczenie hamowania pradem stalym nastepuje samoczynnie przy koncu cyklu opuszczania nadwagi hamowanej generatorowo, ..a wielkosc momentu hamujacego jest regulowana regulatorem jazdy dzialajacym w zaleznosci od róznicy zadanej i rzeczywistej predkosci maszyny.Uklad wedlug wynalazku jest uwidoczniony na rysunku na którym fig. 1 przedstawia schemat zasilania pradem stalym stojana silnika napedowego, fig. 2 przedstawia schemat ukladu regulatora jazdy, czyli uklad2 78854 porównania predkosci zadanej i rzeczywistej maszyny, a fig. 3 przedstawia schemat automatycznego zalaczania i sterowania hamowania pradem stalym. .Jak uwidoczniono na rysunku do hamowania napedowego pierscieniowego silnika 1, sterowanego rewersyj- nymi stycznikami 2 i 3, zastosowano transformator 4 z odczepami 4a, który poprzez pólprzewodnikowy prosto¬ wnik 6 i poprzez zalaczajacy stycznik 7 hamowania, zasila stojan napedowego silnika 1, przy czym zalaczanie hamowania nastepuje recznie lub samoczynnie, a wielkosc pradu stalego zasilajacego stojan napedowego silnika 1 jest regulowana od róznicy predkosci zadanej i rzeczywistej maszyny, za pomoca przekazników 8a i 9a, które steruja stycznikiem 5, przelaczajacym zaczepy 4a na transformatorze 4. Zalaczanie hamowania pradem stalym odbywa sie recznie przyciskiem 10 lub samoczynnie stykiem 15c, kazdorazowo po hamowaniu generatorowym, po osiagnieciu okreslonego punktu w szybie przez naczynie wydobywcze.Po uruchomieniu maszyny zostaje zamkniety, zaleznie od kierunku jazdy, kontakt nastawnika 12a lub 12b, co powoduje zamkniecie obwodu cewki 2a stycznika 2 lub cewki 3a stycznika 3. Pomocniczy styk 2b stycznika 2 przerywa obwód cewki 3a, stycznika 3,'stanowiac blokade przeciwzwarciowa. Natomiast styk 2c stycznika 2, przerywa obwód cewki 7a stycznika hamowania dynamicznego 7. Jednoczesnie zamyka sie styk 2d stycznika 2, znajdujacy sie w obwodzie kontroli zgodnosci kierunku obrotów silnika i pola wirujacego. Gdy zgodnosc ta istnieje zostanie przygotowany obwód dla przekaznika 13a.Gdy w wyniku oddzialywania opuszczanej nadwagi, predkosc obrotowa silnika osiagnie wartosc ponadsyn- chroniczna, zamyka sie kotnakt 14 wylacznika odsrodkowego, powodujac zamkniecie obwodu dla przekaznika 13a i jego zalaczenie. Przekaznik ten swoimi stykami powoduje zwarcie wirnika silnika wyciagowego, celem uzyskania odpowiedniej charakterystyki momentu. Jednoczesnie przekaznik 13a zamyka swój styk 13c oraz obwód cewki 15a, który po krótkiej zwloce otwiera styk 15b. W ten sposób obwód cewek 2a i 3a styczników rewersyjnych 2 i 3 pozostaje w stanie zalaczenia bez przerwy.. Styk l5c przekaznika 15a bocznikuje kontakt 10 recznego przycisku hamowania dynamicznego, jednak cewka 7a stycznika 7 hamowania dynamicznego nie zostaje zalaczona, gdyz obwód tej cewki jest przerwany stykiem 2c, stycznika 21 lub stykiem 3c stycznika 3. Przekaznik 15a bocznikuje równiez swym stykiem 15d styk 13d przekaznika 13a tak, ze po otwarciu styku 13d przekaznika 13a, przekaznik 15a pozostaje w stanie zalaczo¬ nym, az do momentu przerwania jego obwodu stykiem 26 uruchamianym dzwignia hamulca manewrowego.Jazda w stanie pracy generatorowej odbywa sie teraz az do odpowiedniego punktu w szybie, po osiagnieciu którego otwiera sie kontakt 16 i przerywa obwód cewki 13a, natomiast przekaznik 15a pozostaje nadal w stanie zalaczonym.Przerwanie obwodu cewki 13a moze równiez nastapic w kazdym punkcie szybu, w wyniku przerwania styku 25 uruchamianym przez maszyniste. Styk 13c przekaznika 13a otwiera sie i przerywa obwód cewek 2a i 5a styczników rewersyjnych 2 i 3, co powoduje otwarcie zalaczonego uprzednio stycznika 2, który swym stykiem 2c zamyka obwód cewki 7a stycznika hamowania dynamicznego 7, przygotowany uprzednio przez styk 15c przekaznika 15a. W ten sposób zostaje zalaczony stycznik 7 co powoduje hamowanie dynamiczne. Przy czym wielkosc momentu hamujacego, a scislej wartosc pradu stojana silnika 1, jest uzalezniona od predkosci maszyny i od róznicy predkosci zadanej i rzeczywistej. Powyzsze zaleznosci uzyskuje sie za pomoca przekazników 8a i 9a, które steruja stycznikiem 5, przelaczajacym zaczepy na transforamtorze 4.Przekaznik 9a dziala przy wzroscie spadku napiecia na rezystorze 18, wlaczonym w obwód sterowania wzmacniacza 19. Spadek na rezystorze 18 jest proporcjonalny do predkosci maszyny odwzorowanej za pomoca pradnicy 20.Przekaznik 9a jest wysterowany tranzystorem 21. Przekaznik 8a jest wlaczony na spadek napiecia na dzielniku indukcyjnym 22, którym jest sterowana cewka 23 hamulca manewrowego. Spadek napiecia na dziel¬ niku 22 jest proporcjonalny do róznicy pomiedzy predkoscia zadana i rzeczywista w dotychczawowych regula¬ torach jazdy.Gdy spadek napiecia jest mniejszy od zalozonego, wówczas przekaznik 8a odpada i swoim stykiem 8b wlacza stycznik 35 forsujacy prad w obwodzie stojana silnika 1. Spadek napiecia wiekszy od zalozonego odpo¬ wiada sytuacji, gdy predkosc rzeczywista jest wieksza od zadanej czyli, wysterowanie wzmacniacza 19 pracuja¬ cego jako amplistat jest wieksze od tachogeneratora 20, niz od dzielnika zadajacego 24. PL PL