Pierwszenstwo: 78797 KI. 21d2,49/00 MKP HOlf40/06 Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 Twórcy wynalazku: Stanislaw Dominko, Franciszek Niemyski, Boguslaw Kuczalek Uprawniony z patentu tymczasowego: Fabryka Aparatów Elektrycznych Niskiego Napiecia, „FANINA", Przemysl (Polska) Przekladnik do pomiaru skladowej zerowej pradu Przedmiotem wynalazku jest przekladnik do pomiaru skladowej zerowej pradu kompensujacy uchyb powstajacy na skutek wystepowania pradu obciazeniowego.W znanych przekladnikach skladowej zerowej pradu - celem unikniecia nadmiernego uchybu powstaja¬ cego na skutek pradu obciazeniowego zbliza sie przewody fazowe linii trójfazowej do siebie. W tym celu w przypadku przewodów szynowych izoluje sie odcinki tych przewodów. Na zblizone do stebie orzewody nakla¬ da sie rdzen z materialu o wlasciwosciach ferromagnetycznych z nawinietym na nim uzwojeniem wtórnym, z którego zasilany jest przekaznik.Przekladnik tego rodzaju nie zawsze jest wykonalny ze wzgledu na niemoznosc zblizenia do siebie prze¬ wodów linii trójfazowej z powodu braku miejsca. W takich przypadkach stosowany jest uklad, w którym uzwo¬ jenia wtórne trzech przekladników pradowych transformujacych prady trzech faz laczy sie równolegle w tak zv/any ukt<,c Iloimgreena. W ukladzie tym uchyb od pradu obciazeniowego jest równiez znaczny - oprócz tego wystepuja trudnosci w zwiazku z koniecznoscia doboru charakterystyk nagrzewania rdzeni trzech przekladników i mozliwie jednakowego obciazenia obwodów wtórnych tych przekladników.Zn?ny jest równiez przekladnik, w którym unika sie nadmiernych uchybów od pradu obciazeniowego w ten sposób, ze przekladnik ma dwa rdzenie magnetyczne z których kazdy obejmuje przewody linii trójfazowej, rdzenie te róznia sie przewodnoscia magnetyczna, a uzwojenia nawiniete na nich zalacza sie tak, ze sily elektro¬ motoryczne odejmuja sie. Wada tego ukladu jest koniecznosc zastosowania dwóch rdzeni przy jednoczesnym zmniejszeniu energii wyjsciowej.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad znanych przekladników skladowej zerowej pradu oraz opraco¬ wanie takiego ukladu przekladnika - w którym uchyby od pradów obciazeniowych bylyby wielokrotnie mniej¬ sze - a jednoczesnie nie zachodzilaby koniecznosc zblizania do siebie przewodów linii trójfazowej, wzglednie zwiekszanie liczby rdzeni. Cel ten zostal osiagniety zgodnie z wynalazkiem przez opracowanie przekladnika do pomiaru skladowej pradu majacego trzy uzwojenia wtórne nawiniete na jednym rdzeniu - polaczone w ten sposób, ze sily elektromotoryczne w nich sie dodaja. Kazde z tych trzech uzwojen umieszczone jest na czesci obwodu rdzenia najbardziej zblizonym do przewodu odpowiedniej fazy — aby strumien rozproszenia plynacy pod wplywem pradu fazowego indukowal sile elektromagnetyczna w przynaleznym do danej fazy uzwojeniu wtórnym.2 78 797 Celem umozliwienia wystarczajaco dokladnego nastawienia sem kompensujacej, jedno z trzech uzwojen zamocowane jest w ten sposób, ze mozna je przesuwac wzdluz rdzenia wzgledem pozostalych uzwojen. Prze¬ suwanie uzwojenia wzdluz rdzenia moze byc wykonane albo za pomoca mechanicznego przesuwania calego uzwojenia — albo uzwojenie moze byc nieruchome, a przesuwanie jego moze odbywac sie w ten sposób, ze uzwojenie jest sekcjonowane ido jednej jego strony dodaje sie sekcje a z drugiej odejmuje sekcje za pomoca zaczepów. W obu przypadkach przesuwana jest wzdluz rdzenia poprzeczna os symetrii elektrycznej uzwojenia.Konstrukcja przekladnika wykonanego w ten sposób jest prosta, ma maly gabaryt a jednoczesnie nadaje sie do stosowania zarówno w rozdzielniach z kablami jednozylowymi jak i z golymi szynami bez potrzeby izolowa¬ nia szyn.Przekladnik wedlug wynalazku jest przedstawiony na przykladzie wykonania uwidocznionym na rysunku, na którym na rdzeniu 5 nawiniete sa uzwojenia 1 i 3 umocowane nieruchomo i uzwojenie 2 umocowane przesu¬ wnie. Wszystkie trzy uzwojenia wtórne nawiniete sa na czesciach rdzenia najbardziej zblizonych do odpowied¬ nich przewodów fazowych. Z polaczonych szeregowo uzwojen zasilany jest przekaznik 4, który w uwidocznio¬ nym na rysunku przypadku jest przekaznikiem nadpradowym.Przekladnik do pomiaru skladowej zerowej pradu dziala w sposób nastepujacy: W uzwojeniu przekaznika 4 powinien plynac prad proporcjonalny do skladowej zerowej pradu pierwotnego. Na wartosc tego pradu nie powinny miec wplywu sem indukowane przez strumienie rozproszenia od pradu obciazeniowego plynacego w poszczególnych przewodach fazowych. W tym celu liczby zwojów i miejsca umocowania uzwojen 1, 2, 3 sa tak wybrane, aby suma sem od pradów obciazenia byla równa zera. Suma sem od pradów obciazenia w uzwojeniach 1 i 3 powinna byc skompensowana przez sem w uzwojeniu 2. Potrzebna wartosc tej sem osiaga sie przez nawiniecie odpowiedniej liczby zwojów. Liczba zwojów moze byc na ogól okreslona z wystarczajaca doklad¬ noscia na prototypie przekladnika — natoiriiast polozenie tego uzwojenia nalezy wyregulowac po zainstalowaniu gdyz niewielkie nawet zmiany polozenia wzajemnego przewodów fazowych w stosunku do rdzenia maja duzy wplyw na faze sem w uzwojeniu 2; W tym celu uzwojenie 2 jest przesuwne wzdluz osi rdzenia mechanicznie lub elektrycznie przez dodanie zwojów z jednej je^o strony i odejmowanie z drugiej, np. za pomoca przelaczenia zaczepów. PL PL