Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.06.1975 78704 KI. 21f,84/01 MKP H05b 41/10 Twórcywynalazku: Antoni Ostaszewski, Leszek Cyrulinski Uprawniony z patentu tymczasowego: Polska Akademia Nauk Instytut Geofizyki Warszawa (Polska) Urzadzenie do wzbudzania stanu jonizacji lampki gazowej Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wzbudzania stanu jonizacji lampki gazowej do stosowania w urzadzeniach technicznych wykorzystujacych swiecenie zjonizowanego gazu.W znanych urzadzeniach przeznaczonych do wywolywania i utrzymywania stanu jonizacji lampek nieca¬ cych zjonizowanym gazem, palenie sie lampki nastepowalo pod wplywem skladowej magnetycznej pola cewki zasilanej pradem wysokiej czestotliwosci wewnatrz której umieszczona byla lampka. Warunkiem uzyskania zaplonu lampki bylo wytworzenie zmiennego pola wysokiej czestotliwosci o natezeniu wiekszym, niz natezenie pola niezbedne dla jej swiecenia, co wymagalo stosowania generatorów mocy wiekszej niz moc niezbedna do podtrzymywania palenia sie lampki.Niedogodnoscia znanych Urzadzen jest równiez koniecznosc wstepnego kilkuminutowego grzania elemen¬ tów szklanych dla otrzymania zaplonu lampki oraz niestabilnosc palenia sie lampki, wynikajaca z trudnosci w sztywnym jej umocowaniu.Celem niniejszego wynalazku jest wyeliminowanie wyzej wymienionych wad i niedogodnosci znanych urzadzen do wzbudzania jonizacji lampki gazowej i opracowanie nowego urzadzenia, w którym zaplon lampki nastepuje przy mocy mniejszej lub równej mocy koniecznej do podtrzymania swiecenia sie lampki.Zgodnie z rozwiazaniem wedlug wynalazku urzadzenie wyposazone jest w cewke umocowana sztywno w cylindrze korpusu, która to cewka wyposazona jest w odczepy srodkowe polaczone z kablem koncentrycznym doprowadzajacym energie wysokiej czestotliwosci oraz w odczepy zewnetrzne polaczone z kondensatorem dostrajajacym do rezonansu obwód cewki. Cewka oddzielona jest geometrycznie od lampki przez dwa pierscienie przewodzace: górny i dolny, przy czym srednica zewnetrzna tych pierscieni jest mniejsza od srednicy wewnetrz¬ nej cewki. Pierscienie po stronie wewnetrznej sa stozkowo styczne do tworzacej lampki.Cale urzadzenie zamkniete jest w oslonie, najkorzystniej aluminiowej, ekranizujacej przed stratami promieniowania na zewnatrz.Odczepy cewki wyprowadzone sa z niej promieniowo poprzez otwory w sciance korpusu i polaczone z przewodami przechodzacymi przez pierscien podstawy tego korpusu.Cewka, wykonana zgodnie z kryterium najwiekszej dobroci dla okreslonej czestotliwosci, wwinieta jest w wewnetrzny gwint korpusu i sztywno w nim zamocowana, przy czym cylinder korpusu jest dwudzielny i zacisniety na cewce po jej nawinieciu. Pierscienie przewodzace — górny i dolny sa pokryte po stronie2 78 704 zewnetrznej warstwa izolacyjna. Impedancja odczepów, srodkowych jest równa opornosci obciazenia w warun¬ kach normalnego swiecenia lampki.Urzadzenie wedlug wynalazku charakteryzuje sie sztywnoscia mechaniczna, latwoscia wymiany lampki oraz duza tolerancja wymiarów geometrycznych czesci konstrukcji przy jej wykonywaniu.Wynalazek zostanie blizej objasniony w oparciu o przyklad wykonania przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 ilustruje przekrój podluzny urzadzenia, a fig. 2 jego przekrój poprzeczny.Jak to uwidoczniono na fig. 1, szklana gazowa lampka 1, wykonana w postaci kulistej, umieszczona jest wewnatrz cewki 2, zasilanej polem wysokiej czestotliwosci, przy czym srednica cewki jest wieksza od srednicy fc samej lampki. Cewka 2, wykonana w znany sposób, zgodnie z kryterium najwiekszej dobroci dla danej czestotliwosci, wwinieta jest w wewnetrzny gwint korpusu 3, wykonanego z teflonu i tym samym sztywno w cylindrze korpusu zamocowana. W celu latwego wwiniecia cewki, cylinder przeciety jest na dwie czesci i zacisniety na niej po ukonczeniu nawijania, przez co likwiduje sie luzy pomiedzy cewka i cylindrem.W czesci srodkowej cewka zaopatrzona jest w dwa odczepy 4, które sa podlaczone do koncentrycznego kabla 5 zasilajacego cewke energia wysokiej czestotliwosci. Krancowe odczepy cewki sa podlaczone do kondensatorów 6, przeznaczonych do dostrajania obwodu cewki.Wyzej wymienione odczepy wyprowadzone sa promieniowo z cewki przez otwory w sciance korpusu 3 i przylutowane do przewodów 7, które przechodza przez pierscien podstawy 8 korpusu 3 cewki 2. Wszystkie odczepy sa wyprowadzone z tej samej strony korpusu. Konstrukcja taka ulatwia montaz cewki, kondensatorów i kabla zasilajacego.Pomiedzy zwojami cewki a lampka znajduja sie dwa wykonane z miedzi lub srebra przewodzace pierscie¬ nie—górny 9 i dolny 10, o srednicy zewnetrznej nieco mniejszej od srednicy wewnetrznej cewki, przy czym strona wewnetrzna pierscieni jest stozkowa i styczna do tworzacej lampki 1. Obydwa pierscienie sa przeciete promieniowo w jednym miejscu, aby usunac zwarcie dla pola magnetycznego wysokiej czestotliwosci przecho¬ dzacego przez powierzchnie pierscienia, przez co pole magnetyczne cewki, wewnatrz której zamocowana jest lampka, koncentruje sie w przestrzeni usytuowania lampki.Pierscienie sa odizolowane od zwojów cewki warstwa 11 izolacji teflonowej, przez co straty pola magnetycznego pomiedzy cewka a pierscieniami sa bardzo male.Dolny pierscien 10, polozony od strony optycznie nie wykorzystywanej jest przylaczony przewodem do dolnego konca cewki 2 oraz przesuniety w kierunku dolnym w stosunku do osi symetrii cewki, co zapewnia wieksze zageszczenie linii pola magnetycznego dla górnej czesci cewki 2, a zatem optycznie wykorzystywana strona lampki pracuje z wyzszym poziomem energetycznym, anizeli jej czesc dolna.Wyzej omówiona konstrukcja pozwala zmniejszyc powstawanie niekorzystnych zjawisk, wynikajacych z absorpcji swiatla przechodzacego przez cala lampke. Cewka znajduje sie w oslonie aluminiowej 12, ekranizuja- cej przed promieniowaniem energii na zewnatrz. Oslona wyposazona jest w zacisk 13 umozliwiajacy zamocowa¬ nie koncentrycznego kabla 5.W celu zapewnienia dopasowania impedancji urzadzenia do impedancji kabla 5 dobiera sie przekladnie zwojowa, zmieniajac odczepy przylaczeniowe kabla w warunkach normalnego swiecenia. Lampke dolacza sie do zasilania, przy czym w momencie poczatkowym pomiedzy pierscieniami 9 i 10 powstaje dosc znaczne napiecie • wysokiej czestotliwosci wynikajace z przylaczenia dolnego pierscienia 10 do dolnego konca cewki 2 i pojemnosci wystepujacej pomiedzy górnym pierscieniem 9 a cewka.Wskutek zaplonu gazowej lampki 1 nastepuje zmiana opornosci obciazenia obwodu, a wynikle stad zmiany czestotliwosci obwodu rezonansowego czesciowo kompensuja sie ze zmianami indukcyjnosci. Unika sie wówczas przestrajania sie obwodu cewki w czasie zapalania lampki, dzieki czemu takze iw okresie przed jej zapaleniem wartosci napiec i pradów w obwodzie rezonansowym sa bliskie maksymalnym, a tym samym uzyskuje sjf latwy zaplon lampki. PL PL