Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.06.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.10.1975 78636 KI. 21e, 27/18 MKP GOlr 27/18 CZYTELNIA U- -ckl P-.:*-*^w^ao Twórcywynalazku: Franciszek Garcarz, Konstanty Panek, Andrzej Przybyla, Wlodzimierz Szali, Józef Parchanowicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi N Zaklady Badawcze i Projektowe Miedzi „Cuprum", Wroclaw (Polska) Uklad samoczynnej, ciaglej kontroli stanu izolacji nieuziemionej sieci pradu stalego, zwlaszcza kopalnianej Przedmiotem wynalazku jest uklad samoczynnej, ciaglej kontroli stanu izolacji nieuziemionej sieci pradu stalego, zwlaszcza kopalnianej. Jest on przeznaczony do ochrony przed porazeniem elektrycznym i ma zapobie¬ gac powstaniu zagrozenia pozarowego od sieci i urzadzen elektrycznych pradu stalego z wyizolowanymi obydwo¬ ma biegunami, zwlaszcza w sieciach zasilajacych uklady automatyki, sterowania i sygnalizacji w kopalniach.Dotychczas stosowana jest kontrola uplywnosci sieci polegajaca na pomiarze pradem stalym rezystancji izolacji zarówno w sieciach pradu stalego jak i przemiennego badz kontrola stratnosci dielektrycznej sieci elektry¬ cznych, polegajaca na nakladaniu na siec kontrolowana pomocniczego pradu przemiennego o innej czestotliwosci niz czestotliwosc sieci chronionej.Znany jest z polskiego opisu patentowego nr 58871 uklad do ciaglej kontroli rezystancji izolacji urzadzen elektrycznych pradu stalego posiadajacy czlon pomiarowy, sygnalizacyjny i przetwornice pradu stalego na prad staly, zasilana energia z kontrolowanego urzadzenia lub linii, sygnalizujacy spadek rezystancji izolacji kontrolo¬ wanego urzadzenia. Uklad ten dziala jednak dopiero po zalaczeniu napiecia na kontrolowana siec lub urzadze¬ nie. Nie zapobiega on zalaczeniu napiecia na te siec, w przypadku obnizonej rezystancji izolacji ponizej wartosci krytycznej. Z uwagi na zasilanie tego ukladu niestabilizowanym napieciem z kontrolowanej sieci, pomiar jest obciazony bledem proporcjonalnym do spadku napiecia w sieci zasilajacej.Inny, znany z polskiego opisu patentowego nr 59112 uklad do ciaglej kontroli stanu izolacji sieci elek¬ trycznej dzialajacy na zasadzie zwyklego omomierza a skladajacy sie z omomierza, filtra RC odcinajacego skladowa zmienna napiecia roboczego, z przerzutnika, wzmacniacza, przekaznika i stabilizowanego zasilacza, posiada skomplikowana budowe. Uklad ten posiada galwaniczne polaczenie chronionej sieci z ziemia co w pizypadkach stosowania go w srodowisku kopalnianym jest niekorzystne z uwagi na szczególna latwosc poraze¬ nia pradem elektrycznym.W obu omówionych rozwiazaniach brak jest mozliwosci ustawienia zadzialania ukladu pomiarowego, przed zalaczeniem napiecia na kontrolowana siec jak równiez kontroli dzialania tego urzadzenia po ustawieniu war¬ tosci krytycznej rezystancji izolacji, co stwarza niebezpieczenstwo porazenia pradem elektrycznym w przypadku obnizenia sie izolacji tej sieci ponizej wartosci krytycznej.2 78 636 W ukladzie samoczynnej ciaglej kontroli stanu izolacji mierzonej sieci pradu stalego, zlozonego z dwóch czlonów, zgodnie z wynalazkiem, jeden z czlonów jest czlonem pomiaru rezystancji sieci przed wlaczeniem jej pod- natpiecie a po nastawieniu rezystorem regulowanym krytycznej rezystancji izolacji sieci, jest czlonem kon- troljajacyni prawidlowosc nastawienia drugiego pomiarowo-sygnalizujacego czlonu.Uklad wedlug wynalazku pozwala na skuteczna ochrone przeciw-porazeniowa niezaleznie od wielkosci sklaklowej zmiennej napiecia w sieci chronionej poniewaz istnieje mozliwosc pomiaru zarówno rezystancji izolacji sieci MStawienia jej wartosci krytycznej oraz pomiar pradu uplywu wynikajacy ze stratnosci sieci a takze wylaczenia jej w przypadku przekroczenia pradu uplywu. j Poniewaz pojemnosc uplywu sieci zalezy od konfiguracji sieci dlatego zastosowano zespól kompensacyjny skladafgcy sie z dlawika indukcyjnego i kondensatorów. ffartosc rezystancji krytycznej izolacji dobiera sie tak, aby wielkosc pradu uplywu chronionej sieci nie przekraczala dopuszczalnej wartosci. i Rozwiazanie wedlug wynalazku wykazuje swe szczególnie korzystne cechy w wypadku zastosowania dp kontroli stana izolacji sieci pradu stalego o róznych parametrach technicznych sieci.Wynalazek jest blizej objasniony w oparciu o rysunek, na którym fig. 1 przedstawia czlon wstepnego poranni rezystancji izolacji sieci przed wlaczeniem jej pod napiecie, a fig. 2 — czlon pomiarowo-sygnalizacyjny.Czlon wstepnego pomiaru rezystancji (fig. 1) zasilany jest ze stabilizowanego zródla pradu stalego Tri.Do sied chronionej S zródlo to, z jednej strony jest wlaczone poprzez miernik pradu mA wyskalowany w kiloomach oraz rezystory Rsl, i Rs2 z drugiej zas strony, poprzez rezystor Rl do sieci. W czlonie tym znajduje sie tez rezystor regulowany Rd, którego jedna strona polaczona jest z rezystorem Rl i ziemia natomiast druga strona poprzez lacznik Prz z jednym przewodem chronionej sieci S. Stabilizowane zródlo pradu stalego Tri stanowi jeden z trzech wtórnych uzwojen transformatora Tr, którego pierwotne uzwojenie zasilane jest ze stabilizatora pradu przemiennego.W czlonie ciaglego pomiaru pradu przemiennego, pokazanego na fig. 2, stabilizowane zródlo pradu prze¬ miennego Tr3 polaczone jest z jednej strony do chronionej sieci S poprzez prostownik Z3 oraz kondensatory sprzegajace Csl i Cs2 a z drugiej strony do ziemi. Po stronie pradu stalego prostownika Z3 wlaczono miernik pradu mA i cewke Ul przekaznika pomiarowego P. Cewka U2 tego przekaznika zasilana jest poprzez prostownik Z3 i uzwojenie Tr2transformatora Tr, natomiast styki przekaznika P polaczone sa z cewka stycznika St.W czlonie tym znajduje sie tez zespól kompensacyjny, skladajacy sie z dlawika indukcyjnego Lk i konden¬ satorówCkl i Ck2, który to zespól jedna strona jest polaczony z ziemia a druga z przewodami chronionej sieci S.Równolegle do zespolu kompensacji wlaczony jest regulowany rezystor Rd oraz przelacznik Prz.Miernik pradu mA, regulowany rezystorc;:* Rd oraz lacznik Prz sa wspólne dla obydwu czlonów pomia¬ rowych.Korzystanie z ukladu wedlug wynalazku jest nastepujace! Uklad posiada przelacznik pracy (nie pokazany na rysunku) umozliwiajacy kolejne wlaczanie obu czlonów. W pierwszej pozycji przelacznika i w stanie bez- napicciowym sieci S dokonuje sie pomiaru rezystancji izolacji sieci, a po nacisnieciu lacznika Prz i wlaczeniu do obwodu regulowanego rezystora Rd, ustawia sie wartosc rezystancji krytycznej izolacji sieci S przy pomocy miernika pradu mA wyskalowanego w Kiloomach.Kiedy izolacja sieci posiada rezystancje wyzsza od rezystancji krytycznej przestawia sie przelacznik w pozycje druga, zalacza napiecie stale na ochroniona siec S i kompensuje sie pojemnosci Cu+ i Cu- dlawi¬ kiem Lk. Nastepnie nastawia sie przekaznik P rezystorem Rt na zadzialanie przy wartosci rezystancji krytycznej ustawionej rezystorem Rd, po wlaczeniu tego rezystora lacznikiem Prz. to wykonaniu powyzszych czynnosci i pozostawieniu przelacznika pracy w pozycji drugiej, uklad kontro¬ luje stntnosc sieci w tym rezystancje izolacji sieci chronionej S oraz wylacza ja w przypadku obnizenia sie jej rezystancji ponizej ustawionej wartosci krytycznej. PL