Pierwszenstwo: 19.10.1972 (P. 158352) Zgloszenie ogloszono: 30.10.1973 Opis paltentowy opublikowano: 30.08.1975 78 549 KI. 21a3,75/01 MKP H04m 15/00 Twórcy wynalazku: Zbigniew Koczorowski, Jerzy Szczepanski, Wieslaw Wilczynski Uprawniony z patentu tymczasowego: Uniwersytet Warszawski, War¬ szawa (Polska) Sposób pomiaru ladunku ruchu telekomunikacyjnego i uklad do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru la¬ dunku ruchu telekomunikacyjnego i uklad do sto¬ sowania tego sposobu. Sposób pomiaru wedlug wy¬ nalazku zwlaszcza moze byc szeroko wykorzysty¬ wany w centrali telefonicznej przy pomiarach ru¬ chu telefonicznego przeplywajacego w ciagu okresu obserwacji w okreslonych kierunkach dla celów roz¬ liczen miedzynarodowych, za tak zwane platne rozmowo-godziny, jak równiez dla rozliczen we¬ wnatrz krajowych czy dla celów statystycznych.Znanym dotychczas i powszechnie stosowanym sposobem pomiaru ladunku ruchu telekomunika¬ cyjnego jest sposób polegajacy na pomiarze ladun¬ ku pradu elektrycznego wykorzystujacy elektro¬ mechaniczne liczniki amperogódzin zwane erlan- gomierzami. Ten sposób pomiaru polega na cal¬ kowaniu przez erlangomiierz chwilowych wartos¬ ci pradu przeplywajacego w zasilanym ze zródla pradu stalego obwodzie pomiarowym zlozonym z przyporzadkowanych organom polaczeniowym re¬ zystorów pomiarowych i cewki erlangomierza.Wykorzystuje sie tutaj fakt, ze w czasie zajetosci pewnej liczby organów polaczeniowych przyporzad¬ kowane im rezystory pomiarowe w organach po¬ laczeniowych tworza równolegly uklad polaczen.Przeplywajaca w tym ukladzie wartosc ladunku pradu elektrycznego za okres obserwacji jest pro¬ porcjonalna do ladunku ruchu telefonicznego jaki w tym okresie przeplynal w danej relacji. Na dro¬ dze odpowiedniego wyskalowania erlangomierza 10 15 20 25 30 mozna dokonywac odczytu ladunku ruchu telefo¬ nicznego w odpowiednich jednostkach.Niedogodnoscia techniczna sposobu wykorzystu¬ jacego erlangomierz do pomiarów ladunku ruchu telefonicznego jest stosunkowo zlozona budowa te¬ go urzadzenia wymagajaca precyzyjnego wykona¬ nia czesci mechanicznych, jego znaczny gabaryt oraz mozliwosc wprowadzania zmiennego w cza¬ sie eksploatacji bledu pomiaru. Zródlem tego ble¬ du jest bezwladnosc przetwornika elektromecha¬ nicznego oraz zuzycie w czasie eksploatacji jego czesci mechanicznych.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej wymie¬ nionych wad i niedogodnosci i uzyskanie wyso- fkiej, nie ulegajacej zmianie w czasie eksploata¬ cji, dokladnosci pomiarów ruchu przy zastosowa¬ niu prostych, o nieskomplikowanej budowie i dzia¬ laniu zespolów technicznych.Postawiony cel zostal osiagniety dzieki sposobo¬ wi wedlug wynalazku, polegajacemu na pomiarze wartosci ladunku ruchu telekomunikacyjnego za okres obserwacji, na podstawie oceny dlugosci przesuniecia slupka elektrolitu miedzy elektroda¬ mi znanego integratora elektrochemicznego z od¬ czytem wizualnym. Sposób pomiaru laduniku ru¬ chu telekomunikacyjnego, wedlug wynalazku wy¬ korzystuje pomiar ladunku pradu elektrycznego przeplywajacego w obwodzie pomiarowym, w któ¬ rym jest wlaczony integrator elektrochemiczny z odczytem wizualnym. Jest to mozliwe dzieki te- 78 5493 mu, ze w ukladzie pomiarowym, wedlug wynalaz¬ ku, w cklad którego wchodza równolegle polaczo¬ ne "rezystory pomiarowe, integrator elektrochemicz¬ ny jest polaczony, jedna ze swoich elektrod, z wzajemnie polaczonymi koncówkami rezystorów pomiarowych przyporzadkowanych w obrebie gru¬ py organów polaczeniowych, natomiast druga elek¬ troda integrator elektrochemiczny dolaczony jest do przeciwnego potencjalu niz potencjal doprowa¬ dzony do styczek zestyków w organach polacze¬ niowych, przy czym jedne ze styczek zestyków w organach polaczeniowych sa zlaczone z konców¬ kami rezystorów pomiarowych.Przez odpowiednie wyskalowanie integratora moznia po zakonczeniu okresu obserwacji dokony¬ wac odczytu zarejestrowanego ladunku ruchu.Praktyczne zastosowanie sposobu wedlug wyna¬ lazku objasniono za pomoca fig. 1—3. ^ Na fig. 1 podano najprostszy przykladowy u- klad do stosowania sposobu wedlug wynalazku, zas na fig. 2 uwidoczniono odmiane ukladu za¬ pewniajaca mozliwosc stosowania rezystorów po¬ miarowych o mniejszej rezystancji niz w przy¬ padku ukladu pokazanego na fig. 1, zas na fig. 3 przedstawiono modyfikacje ukladu z fig. 2 za¬ pewniajaca zabezpieczenie integratora przed przy¬ padkowym uszkodzeniem.Elektrochemiczne integratory z odczytem wizu¬ alnym wykonywane sa w postaci np. szklanych kapilar napelnionych dwoma slupkami metalu np. rteci, przedzielonymi slupkiem roztworu zawiera¬ jacego jony rteci. W slupkach rteci umieszczone sa wyprowadzenia elektryczne, a oba konce ka- pilary sa szczelnie zamkniete. Przeplyw pradu stalego przez integrator rteciowy powoduje wy¬ dzielanie sie rteci na slupku katodowym i rów¬ nowazne przejscie rteci ze slupka anodowego do roztworu. W rezultacie tych procesów 'obserwuje sie, proporcjonalne do przepuszczonego ladunku, przesuniecie slupka elektrolitu w kapilarze. Od¬ czytu dokonuje sie na skali umieszczonej na ka¬ pilarze integratora, na drodze oceny zmiany po¬ lozenia slupka elektrolitu.Dzialanie ukladu do stosowania sposobu wedlug wynalazku na fig. 1 jest nastepujace. Rezystory pomiarowe 1 przyporzadkowane poszczególnym or¬ ganom polaczeniowym maja swoje koncówki po¬ laczone z zestykami zwiernymi 2 odpowiednich przekazników w poszczególnych organach polacze¬ niowych. Pozostale koncówki polaczone sa w ob¬ rebie grupy (wiazki, relacji) organów ze soba wza¬ jemnie i pojedynczym przewodem 3 polaczone sze¬ regowo z jedna z elektrod integratora 4, którego pozostala elektroda jest dolaczona do przeciwne¬ go bieguna stabilizowanego zródla zasilania niz biegun polaczony ze styczkami zestyków zwieimych w organach polaczeniowych. Poniewaz wypadkowa rezystancja ukladu rezystorów pomiarowych 1 jest odwrotnie proporcjonalna do liczby aktualnie za¬ jetych organów polaczeniowych, przeto chwilowe wartosci pradu w obwodzie pomiarowym jak na fig. 1 calkowane przez integrator 4 sa wprost proporcjonalne do liczby jednoczesnie zajetych or¬ ganów.I 549 4 Przedstawiony na fig. 1 uklad ma te niedogod¬ nosc, ze ze wzgledu na zakres wartosci pradów dopuszczalnych dla integratora, konieczne jest sto¬ sowanie rezystorów pomiarowych o wysokiej re- 5 zystancji. Niedogodnosc te usuwa uklad przedsta¬ wiony na fig. 2. W tym ukladzie w szereg z u- kladem równolegle laczonych rezystorów pomiaro¬ wych 5 wlaczony jest rezystor 6 o wartosci re¬ zystancji znacznie mniejszej od wartosci rezystan- io eji rezystora pomiarowego 5. Do punktu polacze¬ nia rezystorów 5 z rezystorem 6 dolaczona jest jedna z elektrod integratora 4 poprzez rezystor 7 o odpowiednio dobranej wartosci. Zarówno pozo¬ stala koncówka integratora 4 jak i koncówka re- 15 zystora 6 dolaczone sa do ujemnego bieguna zró¬ dla zasilania. Poniewaz spadek napiecia na re¬ zystorze 6 jest dostatecznie dokladnie proporcjo¬ nalny do liczby jednoczesnie zajetych organów po¬ laczeniowych przeto i prad plynacy w galezi ob- 20 wodu pomiarowego utworzonej z rezystora 7 i in¬ tegratora 4 jest wprost proporcjonalny do tej licz¬ by. Warto dodac, ze w przedstawionym na fig.Z ukladzie mozna przez odpowiedni dobór wartos¬ ci rezystancji 5, 6, 7 skompensowac nielinearnosc 25 spadku napiecia na rezystorze 6 w funkcji liczby zajetych aktualnie organów, nielinearnoscia rezy¬ stancji integratora elektrochemicznego uzyskujac dokladnosc rzedu 0,2% w szerokim zakresie po¬ miarowym od 1 do 50 organów polaczeniowych. 30 Przedstawiona na fig. 3 odmiana ukladu rózni sie od przedstawionej na fig. 2 zastapieniem rezysto¬ ra 7 dwoma rezystorami 8 i 9, które polaczone sa ze soba szeregowo. Do punktu wzajemnego polacze¬ nia rezystorów 8 i 9 dolaczona jest anoda diody krze- 35 mowej 10, której katoda dolaczona jest do ujem¬ nego bieguna zródla zasilania. Przy takim ukla¬ dzie obwodu pomiarowego, * przypadkowe pojawie¬ nie sie pelnego napiecia zródla, zasilania na rezy¬ storze 6 spowoduje przejscie diody 10 w stan 40 przewodzenia i odlozenia sie tego napiecia na re¬ zystorze 8 i diodzie 1Q w wyniku czego integra¬ tor znajdzie sie pod napieciem dziesiatych czesci wolta, zas taka wartosc napiecia nie spowoduje jego uszkodzenia. 45 PL PL