Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 19.05.1975 77993 KI. 2lc, 55/02 MKP H01c 9/06 Twórcywynalazku: Tadeusz Rumsza, Anna Lachiewicz Uprawniony z patentu tymczasowego: „ELTA"- Fabryka Transformatorów i Aparatury Trakcyjnej im. Bojowników*PPR, Lódz (Polska) Rozrusznik weglowy do bezstopniowej regulacji pradu rozruchu silników elektrycznych pojazdów akumulatorowych Przedmiotem wynalazku jest rozrusznik weglowy do bezstopniowej regulacji pradu rozruchu silnikcw elektrycznych pojazdów akumulatorowych, posiadajacy stos plytek weglowych zmnieniajacy swoja opornosc na skutek przylozenia róznej sily sciskajacej.Znane sa rozruszniki, w których urzadzenie napedowe wywierajace sile sciskajaca na stos zmienno-oporo- wy jest wykonane jako dzwignia napedowa posiadajaca równie pochyla w ksztalcie dwustronnej powierzchni srubowej, po której tocza sie rolki zwiazane z ukladem stosu zmienno-oporowego powodujac jego sciskanie.Wada tej konstrukcji sa zbedne sily tarcia mechanicznego i wynikajace z tego, zbedne skrecanie ukladu stosu zmienno-oporowego, co komplikuje konstrukcje, znacznie utrudnia technologie jej wykonania oraz powo¬ duje rozbieznosc wyników pomiarów opornosci stosu zmienno-oporowego. Ponadto taka konstrukcja w miare coraz mocniejszego sciskania stosu wymaga przykladania coraz wiekszej sily napedowej, co jest bardzo istotne w rozrusznikach o malej opornosci stosu zmienno-oporowego.Znane sa równiez rozwiazania rozruszników, w których urzadzenie napedowe wywolujace sile sciskajaca stos zmienno-oporowy jest wykonane w ten sposób, ze dzwignia napedowa jest wykonana w ksztalcie klina, który za posrednictwem rolek unosi dzwignie umocowana w podstawie rozrusznika, a ta z kolei unosi za posrednictwem rolek uklad stosu zmienno-oporowego.Taka konstrukcja ma równiez wady, gdyz posiada duzo elementów posredniczacych, bioracych udzial w przenoszeniu sil napedowych stosu zmienno-oporowego i styków sterowania co komplikuje konstrukcje, podraza technologie wykonania i stwarza wiele mozliwosci uszkodzen w eksploatacji.Celem wynalazku jest unikniecie wymienionych wad przy jednoczesnym uzyskaniu prostej konstrukcji.Cel ten zostal osiagniety przez nowa konstrukcje mechanizmu napedowego do wywarcia sily sciskajacej na stos zmienno-oporowy, w którym to mechanizmie dzwignia napedowa majaca ksztalt dzwigni katowej jest ulozyskowana na osi, której wzdluzna os symetrii przecina sie prostopadle ze wzdluzna osia symetrii stosu weglowego w taki sposób, ze przynajmniej jedna rolka zamocowana na mniejszym ramieniu dzwigni spoczywa na biezni, przy czym linia laczaca dwa punkty lezace na równolelgych do siebie wzdluznych osiach symetrii osi2 77 993 i rolki, polozone na jednej plaszczyznie prostopadlej do tych osi symetrii i przechodzacej przez wzdluzna os symetrii stosu weglowego i walka, tworzy z osia wzdluzna symetrii walka kat ostry o wartosci zmniejszajacej sie do zera przy naciskaniu dzwigni. Z dzwignia sa zmontowane dwie regulowane krzywki wspóldzialajace z przerw- nikami sterujacymi poszczególne fazy rozruchu.Rozrusznik wedlug wynalazku odznacza sie prosta i tania konstrukcja, umozliwiajaca zastosowanie ekono¬ micznych i zmechanizowanych procesów wytwarzania, a jednoczesnie jest pewny w dzialaniu i latwy w eksploa¬ tacji, gdyz wymaga mniejszych sil, dzialajacych na dzwignie napedowa.Przed miot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku w przekroju osiowym.W rozruszniku wedlug wynalazku dzwignia napedowa 1 majaca ksztalt dzwigni katowej w polozeniu spoczynkowym jest oparta na biezni 3 para swoich powierzchni ograniczajacych oraz przynajmniej jedna rolka 2 zamocowana przy mniejszym ramieniu dzwigni 1. Dzwignia napedowa 1 wraz z krzywkami 4 i 5 jest ulozysko- wana na osi 6 a za posrednictwem tulejki 7, dwóch podkladek 8 i sprezyny 9 jest polaczona z walkiem 10, na którym jest zawieszony stos weglowy 11. Wzdluzna os symetrii osi 6 przecina sie prostopadle ze wzdluzna osia symetrii stosu weglowego 11,przy czym linia laczaca dwa punkty lezace na równoleglych do siebie wzdluznych osiach symetrii osi 6 i rolki 2, polozone na jednej plaszczyznie prostopadlej do tych osi symetrii i przechodzacej przez wzdluzna os symetrii stosu weglowego 11 i walka 10 tworzy z osia wzdluzna symetrii walka 10 kat ostry o wartosci zmniejszajacej sie do zera przy naciskaniu dzwigni 1. Z dzwignia 1 sa zmontowane dwie regulowane Jerzywki 4 i 5 wspóldzialajace z iprzerwnikami 12 sterujacymi poszczególne fazy rozruchu. Rozrusznik wedlug wynalazku dziala w ten sposób, ze nacisniecie do dolu dzwigni napedowej 1 powoduje toczenie sie rolek 2 po biezni 3. Rolki zblizajac sie do osi walka powoduja unoszenie sie psi 6, która za posrednictwem tulejki 7 podkladek 8 i sprezyny 9 powoduje podnoszenie sie walka 10, a tym samym powoduje sciskanie stosu weglowego 11, zmniejszajac jego opornosc. Przechyl dzwigni jest mozliwy az do oparcia sie o bieznie 3 drugiej pary powierzchni ograniczajacych ruch dzwigni 1. Zdjecie nacisku z dzwigni powoduje powrót calego ukladu do polozenia wyjsciowego. PL PL