Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.07.1974 Opis patentowy opublikowano: 28.04.1975 77945 KI. 21a\ 35/14 MKP G05M/58 CZYiELNIA Urzedu Paie.itowego I Polskiej Rzeczyc -ul1 | Twórcywynalazku: Marian Bucon, Jerzy Ziolo, Adam Jezierski Uprawniony z patentu tymczasowego: Uniwersytet Slaski, Katowice (Polska) Wysokostabilny zasilacz do klistronów Przedmiotem wynalazku jest wysokostabilny zasilacz do kilistronów.W laboratoryjnej technice pomiarowej zachodzi czesto potrzeba zasilania urzadzen pomiarowych napieciem o bardzo duzej czulosci. Potrzeba ta uwidacznia sie zwlaszcza w technice mikrofalowej, przy zasilaniu klistronów refleksowych, w których kazda nawet niewielka zmiana napiec zasilajacych powoduje niepozadana zmiane czestotliwosci napiecia generowanego przez klistron.Dotychczasowe konstrukcje stabilizowanych zasilaczy napiecia stalego, zawieraja nastepujace podstawowe czlony, prostownik, czlon regulacyjny, czlon wzmacniajacy i zródlo napiecia odniesienia. Wysoki wspólczynnik stabilizacji napiecia wyjsciowego uzyskuje sie przez rozbudowanie wymienionych czlonów, a zwlaszcza czlonu wzmacniajacego i zródla napiecia odniesienia, wzglednie przez zastosowanie stabilizacji wielostopniowej, w której stabilizator elektronowy jest zasilany napieciem wstepnie stabilizowanym, na przyklad za pomoca stabilizatora ferorezonansowego. Tak rozbudowane uklady zwiekszaja zawodnosc pracy zasilacza przy stosunko¬ wo duzych jego wymiarach i kosztach budowy. Ponadto rozwiazania te nie eliminuja wplywów temperatury na wspólczynnik stabilizacji i nie pozwalaja na uzyskanie zródel wysokostabilnych w szerokim zakresie temperatur, co zwlaszcza ma decydujace znaczenie przy zasilaniu klistronów refleksowych.Celem wynalazku jest uzyskanie wysokostabilnego zasilacza do klistronów, mogacego pracowac w szerokim zakresie temperatur, przy stosunkowo prostej wewnetrznej strukturze funkcjonalnej i duzej niezawodnosci pracy.Cel ten osiagnieto dzieki zastosowaniu konstrukcji zasilacza wedlug niniejszego wynalazku. Istota wynalazku polega na tym, ze czlon wzmacniajacy stanowi wzmacniacz operacyjny, którego wejscie nieodwracaja- ce fazy sterowane jest sygnalem bledu pobieranym z oporowego dzielnika, a wejscie odwracajace faze polaczone jest z napieciem odniesienia uzyskiwanym z diody. W celu uniezaleznienia parametrów stabilizacji od wplywów temperatury zastosowano termostat elektroniczny, w którym umieszczono czlon wzmacniajacy i zródlo napiecia odniesienia. Oba te zródla pracuja w ukladzie szeregowym. Trzecie zródlo przeznaczone do zasilania obwodu zarzenia klistronu posiada wyjscie niezalezne, zas jego czlon regulacyjny stanowi tranzystor mocy sterowany bledem, pobieranym z wyjscia scalonego wzmacniacza operacyjnego, pracujacego w torze ujemnego sprzezenia zwrotnego. Wszystkie stabilizowane zródla napiecia stalego posiadaja ukladowe zabezpieczenia przed przeciaze-2 77945 eniem i skutkami zwarcia. Taka konstrukcja zasilacza zapewnia wysokie wspólczynniki stabilizacji napiec wyjsciowych w szerokim zakresie temperatur, a ponadto ma konstrukcje prosta w obsludze i niezawodna w dzialaniu. Zasilacz wedlug wynalazku moze byc zastosowany do zasilania klistronów refleksowych w tych szczególnych przypadkach, gdzie wymaga sie napiec zasilajacych o bardzo duzej stalosci.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym jest przedsta¬ wiony schemat elektryczny wysokostabilnego zasilacza do klistronów.Zasilacz sklada sie z trzech wysokostabilnych zródel napiecia stalego, a mianowice ze zródla napiecia A zasilania obwodu wneka-katoda, zródla napiecia B zasilania obwodu reflektor-katoda i zródla napiec C przeznaczonego do zasilania obwodu zarzenia klistronu, które to zródla zasilane sa od strony wejscia ze wspólnego sieciowego transformatora 1. Wyjscia zródel napiecia A iB wspólpracuja ze soba w ukladzie szeregowym, zas zródlo napiecia C posiada wyjscie niezalezne. Dwa pierwsze zródla napiecia A i B maja jednakowa konstrukcje i posiadaja glówny prostownik 2 zasilajacy elektronowa lampe 3 pracujaca w ukladzie pentodowym dzieki temu, ze jej siatka ekranujaca zasilanajest z dodatniego bieguna pomocniczego prostownika 4, zas jej siatka sterujaca polaczona jest z wyjsciem operacyjnego wzmacniacza 5, którego wejscie odwracajace faze sterowane jest napieciem odniesienia pobieranym z diody 6, a wejscie nieodwracajace polaczone jest z oporowym dzielnikiem 7. Operacyjny wzmacniacz 5, dioda 6 oraz oporowy dzielnik 7 umieszczone sa wewnatrz elektronicznego termostatu D, w którym tranzystor 8 spelniajacy role czujnika temperatury reguluje za posrednictwem tranzystora 9 moca wydzielana w tranzystorze 10 spelniajacym role grzejnika. Ponadto, zródla zawieraja zabezpieczajace uklady 11, które chronia zasilacz przed przeciazeniami i skutkami zwarcia.Operacyjny wzmacniacz 5, termostat D oraz zabezpieczajacy uklad 11 zasilane sa z pomocniczego stabilizatora 12. Zródlo napiecia C posiada glówny prostownik 13 zasilajacy szeregowy tranzystor 14, sterowany scalonym wzmacniaczem operacyjnym 15, zas przed przeciazeniami i skutkami zwarcia zródlo chronione jest zabezpie¬ czajacym ukladem 16.Wszystkie trzy zródla pracuja w oparciu o kompensacyjna metode stabilizacji z ujemnym sprzezeniem zwrotnym. W dwóch pierwszych zródlach napiecia A i B, szeregowy czlon regulacyjny stanowi elektronowa lampa 3, której siatka ekranujaca zasilana jest napieciem stalym z prostownika 4, co pozwala uzyskac stosunkowo duzy wspólczynnik wzmocnienia tego czlonu. Natomiast w torze ujemnego sprzezenia zwrotnego pracuje scalony operacyjny wzmacniacz 5 o bardzo duzym wzmocnieniu, dzieki czemu jest mozliwe uzyskanie bardzo dobrych parametrów stabilizacji. Dodatkowo, w celu uniezaleznienia parametrów stabilizacji od wplywów temperatury, elementy toru sprzezenia zwrotnego umieszczone sa wewnatrz elektronicznego termostatu D, w którym kazda zmiana temperatury oddzialywije na czujnikowy tranzystor 8 w taki sposób, ze zmiany jego pradów zerowych przenoszone sa ze znakiem odwrotnym poprzez tranzystor 9 na baze tranzystora 10, sterujac wydzielana w nim moca tak, aby przeciwdzialac zmianom tempratury termostatu. PL PL