Pierwszenstwo: Zgl.oszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 19.05.1975 77854 KI. 42m6,21/04 MKP G06k 21/04 CZYTELNIA Urzedu Patentowego Polrtii] larw*-- "l^ ' Twórcywynalazku: Tadeusz Nawrot, Tadeusz Cieslinski Uprawniony z patentu tymczasowego: Centralny Osrodek Badawczo-Projektowy Budownictwa Przemyslowego „Bistyp", Warszawa (Polska) Uklad kartotek informacyjnych Przedmiotem wynalazku jest uklad dwu lub wiecj kartotek informacyjnych sluzacy do rejestrowania na kartach perforowanych wielu róznokierunkowych informacji dotyczacych tego samego zagadnienia.Karty, wchodzace w sklad tych zbiorów sa nosnikami zarejestrowanych na nich informacji. Wynalazek moze znalezc zastosowanie w sluzbach informacji naukowo-technicznej i ekonomicznej, przeprowadzajacych selekcje kart za pomoca recznego ich wybierania lub za pomoca mechanicznych selektorów.Dotychczas znanych jest kilka systemów obslugi kart informacyjnych dla zmechanizowania zasadniczych czynnosci pracowników sluzb informacyjnych. Najczesciej stosowane sa: system kart perforowanych przezier- nych i obrzeznie perforowanych.System kart przeziernych polega na numerycznym ewidencjonowaniu kart tematycznych w kartotece o ukladzie przedmiotowym, rejestrowaniu a nastepnie wyszukiwaniu zadanych informacji.Rejestrowania informacji dokonuje sie przez perforowanie pól karty, oznaczonych numerami, które stanowia kolejne numery rejestracyjne poszukiwanych informacji. Informacja tekstowa znajduje sie w osobnej kartotece, zeszytach, skorowidzach, czasopismach itp.System kart obrzeznie perforowanych polega na magazynowaniu na kartach informacji, bez koniecznosci numerycznego ich ewidencjonowania. Na kartach tych rejestruje sie informacje przez tekstowy zapis informacji w powiazaniu z kodowaniem tych informacji na ich perforowanym obrzezu. Informacje zakodowane na kartach moga byc haslami dla ich selekcji.Kazdy z omówionych systemów jest stosowany dotychczas niezaleznie od siebie i w swoim zakresie dzialania.Niedogodnoscia systemu kart przeziernych jest maly pojemnosc magazynowanych w kartotece informacji oraz jednokierunkowosc rejestrowanych informacji. Rejestrowanie róznokierunkowych tematycznie informacji nie jest mozliwe. Niedogodnoscia w tym systemie jest ponadto koniecznosc przestrzegania kolejnosci kart w zbiorze oraz dodatkowego prowadzenia kart informacyjnych z zapisem tekstowym.Niedogodnoscia systemu kart obrzeznie perforowanych jest ograniczona zdolnosc zakodowania hasla w przypadku duzej ich ilosci z powodu ograniczonej ilosci otworów na obrzezu. Odnosi sie to przede wszystkim2 77854 do zbiorów obejmujacych swoim zakresem duza ilosc tematów o waskich zakresacha, tj. dotyczacych np.: bardziej zlozonych aparatów lub wiekszego asortymentu produkcji. W tej sytuacji przyjmowany jest sposób kodowania, umozliwiajacy selekcje tylko jednego hasla z kazdego rodzaju hasel, np.: w przypadku informacji dotyczacych opraw oswietleniowych przyjmowane sa hasla: oprawy zarówkowe, oprawy swietlówkowe, oprawy ksenonowe itp.W celu wyszukania informacji o publikacjach na temat stosowania opraw zarówkowych i swietlówkowych w budownictwie przemyslowym nalezy kolejno wyselekcjonowac karty wedlug hasla „oprawy zarówkowe" a nastepnie wedlug hasla „oprawy swietlikowe". W przypadku wyszukiwania informacji dotyczacych kilku hasel w kazdym temacie, selekcja kart jest trudna i wymaga dodatkowego wyszukania informacji niezwiazanych z postawionym pytaniem.Istota wynalazku jest uklad skladajacy sie z dwu lub wiecej kartotek kart obrzeznie perforowanych i przeziernych, stanowiacych osobne zbiory, przy czym material informacyjny, zawierajacy róznorodne tematy, wchodzace w zakres danego zagadnienia jest opisywany tekstem na kartach obrzeznie perforowanych. Kazda z tych kart ukladu wedlug wynalazku jest zaopatrzona w kolejny numer ewidencyjny, nadawany jej w momencie zakonczenia opisywania tekstu. Numer ten jest nastepnie kodowany na obrzezu perforowanym karty. Ponadto na tym obrzezu sa kodowane blizsze, charakterystyczne informacje dotyczace opisanego tekstem zagadnienia.Istota ukladu wedlug wynalazku polega równiez na powiazaniu kartotek kart obrzeznie perforowanych i przeziernych w jeden uklad w ten sposób, ze wszystkie tematy, wchodzace w zakres zagadnien, opisywanych na kartach obrzeznie perforowanych sa rejestrowane w grupie kart przeziernych.Zarejestrowania tych tematów dokonuje sie wedlug wynalazku przez perforacje pól z tej grupy kart przeziernych, odpowiadajacym kolejnym numerom kart obrzeznie perforowanych w zbiorze. Ponadto na kazdej karcie obrzeznie perforowanej sa zapisane numery lub symbole wszystkich kart przeziernych, zwiazanych tematycznie z zagadnieniem opisanym na tej karcie.Sposób przygotowania kartoteki kart obrzeznie perforowanych dla zarejestrowania numerów tych kart w grupie kart przeziernych, zwiazanych z nimi tematycznie polega na tym, ze wszystkie tematy kartoteki, wystepujace w opisywanych na kazdej karcie obrzeznie perforowanej zagadnieniach sa spisane na listach.Kartoteka kart przeziernych jest przygotowana dla tej listy tematów, przy czym kazdej karcie przeziernej jest podporzadkowany jeden temat. Temat ten jest zapisany na karcie obok kolejnego jej numeru w zbiorze. Karty przezieme w zbiorze sa ukladane wedlug kolejnosci i maja stale miejsca.Wyszukanie informacji o interesujacym zagadnieniu, znajdujacej sie w kartotece kart obrzeznie perforowa¬ nych ukladu wedlug wynalazku polega na tym, ze wybiera sie karty przezieme dotyczace tych wszystkich tematów i z tej grupy kart odczytuje kolejny numer lub numery kart obrzeznie perforowanych, na których zawarta jest poszukiwana informacja. Odczytanie numeru karty obrzeznie perforowanej dokonuje sie znanym sposobem tzw. „przeswitu".Wyszukanie informacji, charakterystycznych dla danego zagadnienia moze byc równiez przeprowadzane przez selekcje kart tej kartoteki wedlug hasel tych informacji oznaczonych przez zakodowanie na ich obrzezu.Przyklad. Ostatnia karta o kolejnym numerze 251 z kartoteki kart obrzeznie perforowanych, powiaza¬ nej z kartoteka kart przeziernych w uklad wspólpracujacych ze soba kartotek ma zapisane informacje tekstowe, dotyczace zagadnienia poruszonego w artykule pt.: zastosowanie belek 18 m dla plyt stropowych kanalowych w przemysle wlókienniczym, realizowanym w klimacie tropikalnym". Opracowanie jest opublikowane w czaso¬ pismie pt.: „Inzynieria i Budownictwo" nr 7 z 1970 r., autorem jest Jan Kaminski, pracownik COBPBP „BISTYP" w Warszawie. Kartoteka ta gromadzi informacje z zakresu artykulów i publikacji.Przedmiotowe zagadnienie obejmuje liste nizej wymienionych tematów, podporzadkowanych kartotece kart przeziernych: 001 - belki 18 m 002-belki 24 m 003 - belki 36 m 011 — slupy dla wysokosci 6 m 012 — slupy dla wysokosci 8 m 013 — slupy dla wysokosci 10 m 021 — plyty stropowe zebrowe 022 — plyty stropowe kanalowe 023 — plyty stropowe dachowe 151—hale produkcyjne 152 — magazyny77854 3 153 — budynki administracyjne 301 — atmosfera normalna 302 — atmosfera zraca 303 — atmosfera wybuchowa 304 — klimat tropikalny Tematy wchodzace w zakres przedmiotowego zagadnienia sa oznaczone numerami: 001, 002, 152 i 304 z tej listy.Kartoteka kart przeziernych zawiera miedzy innymi karty przezierne oznaczone tymi numerami tematów.Rejestracje karty obrzeznie perforowanej o numerze 251 na kartach przeziernych z tej kartoteki przepro¬ wadza sie w ten sposób, ze wybiera sie karty przezierne o numerach: 001, 022, 152 i 304 i nastepnie w miejscu pól tych kart oznaczonych numerem 251 wykonuje sie otwory.Dla wyszukania informaqi tekstowych o artykule pod wyzej wymienionym tytulem: „Zastosowanie belek 18 m dla plyt stropowydi kanalowych w przemysle wlókienniczym, realizowanym w klimacie tropikalnym", postepuje sie odwrotnie. Najpiejw ustala sie numery tematów wchodzacych w to zagadnienie. Sa to numery: 001, 022, 152 i 304. Nastepnie z kartoteki kart przeziernych wybiera sie karty o tych numerach. Karty te sklada sie razem i ustawia podswiatlo. t Miejsce przeswitu — tj. pole, w którym zostaly wykonane otwory we wszystkich wybranych kartach ma numer 251. Numer ten jest numerem karty obrzeznie perforowanej, zawierajacej informacje o przedmiotowym zagadnieniu. Na koniec, z kartoteki kart obrzeznie perforowanych wyszukuje sie karte o kolejnym numerze 251 lub selekcjonuje sie karty tej kartoteki wedlug zasad selekcji hasel na obrzezu. Po wykorzystaniu informacji z poszukiwanej karty, mozna umiescic ja w dowolnym miejscu w zbiorze.Zaleta ukladu wedlug wynalazku jest umozliwienie rejestrowania w ukladzie róznorodnych informacji, duza pojemnosc ukladu oraz uniwersalnosc selekcji gromadzonych informacji. Korzystanie z ukladu wedlug wynalazku umozliwia ponadto skrócenie czasu wyszukiwania informacji. Korzystanie z kart informacyjnych nie wymaga wkladania ich w okreslone, stale miejsce w zbiorze. PL PL