Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 19.05.1975 77819 KI. 81e,94 MKP B65g 67/56 Twórcywynalazku: Franciszek Hudzikowski, Henryk Bogacki, Roman Brzozowski, Konrad Sadowski, FranciszekKrzoska Uprawniony z patentu tymczasowego: Kopalnia Wegla Kamiennego „Ziemowit" Ledziny (Polska) Uklad automatycznego sterowania wywrotów wózka i kontroli napelniania kieszeni skipowych Przedmiotem wynalazku jest uklad automatycznego sterowania wywrotów wózków kopalnianych i kontro¬ li napelnienia kieszeni skipowych transportu pionowego, z równoczesnym cyfrowym wskazywaniem ilosci wozów wsypanych do kieszeni skipowej i liczeniem ogólnej ilosci wozów.W transporcie pionowym w górnictwie, stosuje sie rózne sposoby liczenia ilosci wozów wyladowanych do kieszeni skipowej. Jednym ze sposobów jest liczenie wozów licznikiem mechanicznym, którego zasada dzialania oparta jest na wspólpracy luzownika elektrohydraulicznego z zebatka. Urzadzenie to jest zawodne w dzialaniu, niemozliwe jest skasowanie go na zero po wyladowaniu mniejszej ilosci wozów od ustalonej do zapelnienia kieszeni, oraz niemozliwa jest praca równolegla dwóch lub wiecej wywrotów.Innym rozwiazaniem jest licznik przekaznikowy, jednak tak jak poprzedni uniemozliwia prace równoczes¬ na wywrotów. Znane wiec liczniki mechaniczne i przekaznikowe albo nie liczyly wcale ogólnej ilosci wozów, albo kazde zalaczenie wywrotu bylo liczone jak wyladowany wóz. W normalnym ruchu, czesto zalacza sie na przyklad wywrót w celach manewrowych lub ten sam wóz obraca sie dwa razy. W tej sytuacji zadzialanie licznika przy kazdym zalaczeniu wywrotu powoduje podawanie nieprawdziwych danych o wydobyciu. Rozwia¬ zania te nie nadaja sie ponadto do wspólpracy z ukladami automatyki urzadzen podszybia.Urzadzenie z licznikiem przekaznikowym mialo jeszcze te wade, ze przy wylaczeniu napiecia zasilajacego samoczynnie kasowalo sie na zero, co stwarzalo niebezpieczenstwo wsypania nadmiernej ilosci urobku do kieszeni i zaklócenie przez to pracy szybu, na przyklad wskutek niedomkniecia klapy zamykajacej kieszen.Celem wynalazku jest opracowanie takiego ukladu, który umozliwialby równoczesna prace dwóch lub kilka wywrotów, wskazywanie dokladnej ilosci wozów opróznionych do kieszeni skipowej oraz zablokowanie sterowania wywrotów po zaladowaniu kieszeni skipowej wymagana ilosc wozów. Ponadto, celem wynalazku jest stworzenie ukladu niewrazliwego na przypadkowe wylaczenie napiecia zasilajacego, ukladu przekazujacego ogólna ilosc rzeczywiscie wyladowanych wozów do dyspozytora kopalni, oraz samoczynnie kasujacego sie na zero po opróznieniu kieszeni skipowej lub umozliwiajacego skasowanie reczne.Cel ten zostal osiagniety dzieki zastosowaniu ukladu wedlug niniejszego wynalazku. Uklad ten w swej istocie polega na zastosowaniu specjalnego czlonu impulsujacego wybierak licznika, zlozonego z dwóch lub kilku2 .77 819 jednakowych obwodów, z których kazdy sklada sie co najmniej z przekaznika, kondensatora,diody i oporu, który to czlon,impulsy sterujace od wywrotu, przeksztalca w znacznie krótsze impulsy sterujace wybierak licznika z wykluczeniem równoczesnego sterowania od dwóch lub wiecej wywrotów. Uklad ten jest równiez zaopatrzony w czlon podajacy sumaryczna ilosc wozów do dyspozytora kopalni, zaopatrzony w dwa jednakowe obwody tak wykonane, aby bylo mozliwe nadanie tylko jednego impulsu od wywrotu wózków do dyspozytora, po uprzednim uruchomieniu zapychaka wózków. Uruchaomienie wywrotu bez uprzedniego uruchomienia przynaleznego do niego zapychaka nie powoduje zadzialania licznika u dyspozytora, co jest jedna z zalet i cech wynalazku.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ukladu sterujacego, a fig. 2 — przedstawia schemat polaczenia lampy cyfrowej i wybieraka.Uklad sklada sie ogólnie z nieuwidocznionego na rysunku znanego sieciowego zasilacza, z impulsujacego wybierak licznika czlonu A, ze sterujacego wybierak czlonu B, z blokujacego sterowanie wywrotu czlonu C, z podajacego sumaryczna ilosc wozów do dyspozytora kopalni czlonu D, oraz z czlonu E wskazujacego ilosc wozów wyladowanych do kieszeni skipowej.Czlon A impulsujacy wybierak licznika jest wyposazony w kilka a co najmniej w dwa obwody A1i A2, które przeksztalcaja impulsy od wywrotów w impulsy sterujace wybierak, przesuniete w czasie. Kazdy obwód, na przyklad obwód A1 sklada sie z oporu R1 polaczonego szeregowo ze stykiem 1 przekaznika P2 i cewke 2 przekaznika PI, z diody D1 podlaczonej równolegle do styku 1 przekaznika P2 i cewki 2 przekaznika P1, oraz z kondensatora C1 polaczonego w szereg z dioda D1 i przekaznikiem PI. Analogicznie obwód A2 czlonu A sklada sie tak samo z opornika R2, cewki 5 przekaznika P2, ze styku 6 przekaznika P1 i diody D2 polaczonej w szereg z kondensatorem C2. Czlon A jest sterowany stykami 3 i 4 nalezacymi do poszczególnych wywrotów wozów kopalnianych nie uwidocznionych na rysunku.Sterujacy wybierak czlon B, stanowi w zasadzie znany element, który sklada sie z obwodu gaszacego luk, zlozonego z oporów R4 i R3 i kondensatora C3, Ze styków 7 i 8 impulsujacych wybierak, nalezacych do przekazników P1 i P2, oraz ze styku 9 wielokrocia wybieraka W i styku 10 sprezonego z kotwica wybieraka.Polaczenie styków 9 i 10 umozliwia uzyskanie dowolnej wymaganej ilosci wozów, pomimo stosowania wybieraka 50-pozy ejowego lub 25-pozycjowego. Polaczenie styków 11, 12, 13 umozliwia kasowanie automatyczne ze stykami magnetycznymi umieszczonymi na zaworach rozrzadu powietrza dla klap kieszeni lub na klapach.Przycisk 14 umozliwia kasowanie recznie.Czlon C blokujacy sterowanie wywrotu, sklada sie z przekaznika P3, którego cewka 15 jest polaczona w szereg z oporem R6 i kondensatorem C4, ze styku 16 nalezacego do wybieraka, oraz z diody D3 laczacej cewki wybieraka i przekaznika P3.Czlon D, podajacy sumaryczna ilosc wozów do dyspozytora kopalni, sklada sie z co najmniej dwóch obwodów D1 i D2, z których obwód D1 sklada sie z szeregowo polaczonego styku 17 zapychaka wozów, oporu R7 i kondensatora C5 oraz z szeregowo polaczonego styku 18 przekaznika P1 i cewki 19 przekaznika P4, zalaczonych równolegle do kondensatora C5 tak, aby bylo mozliwe nadanie tylko jednego impulsu od wywrotu wózków do dyspozytora, po uprzednim uruchomieniu zapychaka wózków. Analogicznie, obwód D2 sklada sie z identycznie polaczonych styku 20, oporu R8, kondensatora C6 i styku 21. Czlon D jest zalaczony pomiedzy czlonem A a wyjsciem 22 do licznika dyspozytora ruchu.Czlon E, wskazujacy ilosc wozów wyladowanych do kieszeni skipowej, sklada sie, w znany sposób, z oporu R5 ograniczajacego prad cyfrowej lampy LC, której poszczególne elektrody K1 — K6 sa podlaczone do wielokrocia wybieraka W.Opisany uklad automatycznego sterowania wywrotów i kontroli napelniania kieszeni skipowych dziala w sposób nastepujacy.Przez opory R1 i R2 oraz diody D1 i D2 laduja sie kondensatory C1 i C2 jednoczesnie lub osobno.W momencie zwarcia styku 3,kondensator C1 rozladowuje sie przez cewke 2 przekaznika P1, styk 1 przekaznika P2 i styk 3 stycznika zesprzeglania wywotu wózków. Po wyladowaniu kondensatora C1 przekaznik P1 odpada, a ponowne ladowanie kondensatora C1 nastepuje po rozsprzegleniu wywrotu i rozwarcia styku 3.W przypadku równoczesnego zwarcia styków 3 i 4 zadziala albo cewka 2 przekaznika P1, albo cewka 5 przekaznika P2. Jesli zadziala cewka 2 przekaznika P1, to przerwie ona swoim stykiem 6 obwód cewki 5 przekaznika P2. Jesli zadziala cewka 5 przekaznika P2, to przerwie ona swoim stykiem 1 obwód cewki 2 przekaznika P1. Zadzialanie równoczesne obudwu przekazników jest niemozliwe.Po rozladowaniu na przyklad kondensatora C1, przez cewke 2 przekaznika P1 zostaje zwarty styk 6 i rozladowuje sie kondensator C2 przez cewke 5 przekaznika P2. Stale czasowe sa tak dobrane, ze cykl dzialania wywrotu jest znacznie dluzszy od czasu rozladowania kondensatora przez cewke przekaznika.Przekaznik PI i P2 maja swoje styki 7 i 8 w czlonie B oraz styki 18 i 21 w czlonie D.Czlon B dziala w sposób nastepujacy. Styki 7 i 8 przekazników P1 iP2 impulsuja cewke wybieraka W i wówczas wybierak wykonuje skoki. Po dojsciu do zadanej ilosci wozów, zostaje zwarty styk 16 w czlonie 377 819 3 i zadziala przekaznik P3, który swoimi stykami 23 i 24 blokuje sterowanie wytworów. Styk 25 przekaznika P3 jest przewidziany do sterowania.tukladu automatyki.Czlon D jest ukladem sterujacym licznik zamontowany u dyspozytora kopalni. Dzialanie tego czlonujest nastepujace. W czasie ruchu do przedu lewego zapychaka wozów, zostaje zwarty styk 17 nalezacy do stycznika zapychaka lewego, Wówczas kondensator C5 laduje sie przez opór R7. Nastepnie zestyk 17 rozlacza sie, zapychak wedruje do swojego polozenia startowego. Przy sterowaniu wywrotu lewego zadziala przekaznik P1 i zewrze swój styk 18. Kondensator C5 wtedy rozladuje sie przez cewke 19 przekaznika P4, który swoimi stykami 22 impulsuje licznik znajdujacy sie u dyspozytora kopalni. Dzialanie ukladu dla prawego zapychakajest identyczne.Dzieki opisanemu ukladowi wedlug wynalazku, kazde podwójne obrócenie wozu lub manewrowanie wywrotem nie jest liczone przez licznik dyspozytora kopalni. PL