Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.10.1973 Opis patentowy opublikowano: 21.04.1975 77681 KI. 42b,22/04 MKP GOlb 5/16 CZYTELNIA Urzedu Patentowego Polskie) Incryptfp;¦ ej V' Twórcy wynalazku: Igor Rydzanicz, Stanislaw Fita,Marian Krzeszowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Wroclawska, Wroclaw (Polska) Urzadzenie do pomiarów rozstawu ukladu szyn Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do pomiarów rozstawu ukladu szyn, zwlaszcza jezdni suwnico* wych i poddzwigowych, bocznych pochylni rzecznych i morskich oraz torów kolejowych.Dotychczas sa znane trzy nastepujace urzadzenia do pomiarów rozstawu ukladu szyn. Pierwsze urzadzenie sklada sie z mierniczej tasmy, krazków przez które przerzucona jest tasma, uchwytów mocujacych krazki do szyn, oraz ciezarków sluzacych do wywolywania naciagu tasmy. Drugie urzadzenie sklada sie z mierniczej tasmy, dynamometru oraz uchwytu mocujacego dynamometr z miernicza tasma. Trzecie urzadzenie sklada sie z mierniczej tasmy, zespolu mocujacego poczatek tasmy, zespolu ustalajacego naciag tasmy, oraz dwu tak zwanych swiec, wkladanych do otworów miedzy osiami, których odleglosc wyznacza sie. Zespól ustalajacy stadowi beben, na którym nawinietajest tasma miernicza, zespól kól zebatych oraz dzwignia z ciezarkami.Zasadnicza niedogodnoscia techniczna urzadzenia wyposazonego w ciezarki jest ograniczony zakres jego stosowania. Urzadzenie to nie nadaje sie do pomiarów rozstawu ukladu szyn polozonych na poziomie terenu, z uwagi na niemozliwosc obciazania konców tasmy ciezarkami. Natomiast w przypadku mozliwosci stosowania tego urzadzenia niedogodnoscia jest mala dokladnosc pomiarów, wynikajaca z wystepowania powolnego przesuwania sie mierniczej tasmy wraz z ciezarkami.Niedogodnoscia techniczna urzadzenia wyposazonego w dynamometr jest koniecznosc zaangazowania przy pomiarach kilku osób, oraz mala dokladnosc pomiarów spowodowana brakiem dostatecznie stabilnego, naciagu tasmy na skutek trzymania dynamometru w rekach podczas pomiarów.Niedogodnoscia urzadzenia skladajacego sie z tasmy mierniczej, zespolu mocujacego, zespolu ustalajacego naciag tasmy, i dwu tak. zwanych swiec jest to, ze nie nadaje sie do pomiarów rozstawu ukladu szyn, gdyz wymaga wykonania otworów w punktach, miedzy którymi mierzy sie odleglosc.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad i niedogodnosci dotychczas znanych urzadzen do pomiarów rozstawu ukladu szyn, zas zagadnieniem technicznym jest skonstruowanie urzadzenia umozliwiajacego osiagnie¬ cie tego celu.Zagadnienie to zostalo rozwiazane przez skonstruowanie urzadzenia skladajacego sie z mocujacego ukladu, wskaznika rozstawu szyn i mocujaco-napinajacego ukladu, wspólpracujacych z miernicza tasma. Mocujacy uklad2 77 681 sklada sie z dwu listew, do których z jednej strony przymocowana jest stala szczeka a z drugiej poprzeczka i zarzutka z dociskiem, zas w srodkowej czesci zaopatrzonej w wielozabkowe naciecia zamocowana jest nastawna szczeka, wyposazona wjnechanizm zaciskajacy, przy czym jedna listwa wyposazona jest w noniusz a druga w poziomnice.Mocujaco-napinajacy uklad sklada sie z mocujacego ukladu wyposazonego w mechanizm napinajacy skladajacy sie z przymocowanych do stalej szczeki dwu prowadzacych listew polaczonych poprzeczka, wewnatrz których umieszczona jest przesuwna karetka ulozyskowana za pomoca kulek, przy czym zaopatrzona w mimosrodowy zacisk karetka wyposazona jest w sprezyne sluzaca do wywierania zadanego naciagu mierniczej tasmy.Wskaznik.rozstawu szyn sklada sie z listwy, na której jednym koncu przymocowana jest stala szczeka a na drugim osadzony jest szybko-mocujacy suwak wyposazony w zaciskajacy mechanizm, przy czym listwa wyposazona jest Wi»noniusz i poziomnice.Zasadnicze korzysci techniczno-uzytkowe wynikajace ze stosowania urzadzenia wedlug wynalazku to wyeliminowanie ciezarków i dynamometrów sluzacych do naciagu tasmy, mozliwosc dokonywania pomiarów rozstawu szyn polozonych na poziomie terenu, mozliwosc pomiaru zarówno pojedynczych par szyn jak i calych ukladów par szyn, mozliwosc stosowania do róznych wymiarów glówek szyn, zwiekszona dokladnosc pomiarów rozstawu szyn wynikajaca z dokladnego nastawienia stalej sily naciagu tasmy, prosta i latwa obsluga przez jednego pracownika, oraz prosta kcmstrukcja urzadzenia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia urzadzenie do pomiarów rozstawu ukladu szyn w widoku z boku, a fig. 2 — urzadzenie do pomiarów rozstawu ukladu szyn w widoku zgóry. « Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z mocujacego ukladu I, mocujaco-napinajacego ukladu II, wskaznika III rozstawu szyn oraz mierniczej tasmy 1.Mocujacyaiiklad I sklada sie z dwu listew 2, do których z jednej strony przymocowana jest stala szczeka 3 a z drugiej strony poprzeczka 4 oraz zarzutka 5 z dociskiem 6 zas w srodkowej czesci wyposazonej w wielozab¬ kowe naciecia zamocowana jest nastawna szczeka 7, przykrecana dwoma dociskami 8. Nastawna szczeka 7 wyposazona jest w dociskowy kolek 9 wspólpracujacy z mimosrodowym walkiem 10, który obracany jest za pomoca pokretla 11. Ponadto jedna z listew 2 wyposazona jest w noniusz 12 a druga z listew 2 w poziomnice 13.Mocujaco-napinajacy uklad II stanowi identyczny mocujacy uklad I, który wyposazony jest w mechanizm napinajacy skladajacy sie z przymocowanych do stalej szczeki 3 dwu prowadzacych listew 14 polaczonych ze soba poprzeczka 15, wewnatrz których umieszczona jest przesuwna karetka 16, ulozyskowana w prowadzacych listwach 14 za pomoca kulek 17. Wewnatrz przesuwnej karetki 16 umieszczona jest sprezyna 18 wspólpracujaca z oporowa nakretka 19 sruby 20, wyposazonej w rekojesc 21. Oporowa nakretka 19 zaopatrzona jest we wskaznik 22, sluzacy do wskazywania sily naciagu mierniczej tasmy 1 na skali 23, zamocowanej na górnej czesci przesuwnej karetki 16. Ponadto na górnej czesci przesuwnej karetki 16 przymocowany jest mimosrodowy zacisk 24 z rekojescia 25, sluzacy do zaciskania mierniczej tasmy 1. Natomiast do jednej z listew 2 za pomoca uchwytu 26 przymocowana jest ruletka27. * Wskaznik III rozstawu szyn sklada sie z jednej listwy 28,na której jednym koncu przymocowana jest stala szczeka 29 a na drugim koncu osadzony jest szybkomocujacy suwak 30 wyposazony w dociskowy kolek 31 wspólpracujacy ze sprezyna 32 i mimosrodowym walkiem 33, zakonczonym pokretlem 34. Ponadto listwa 28 wyposazona jest w noniusz 35 i poziomnice 36. Noniusze 12 mocujacego ukladu I i mocujaco-napinajacego ukladu II, oraz noniusz 35 wskaznika III sa ustawione tak, ze kreska zerowa kazdego noniusza 12 i 35 pokrywa sie z powierzchnia oporowa stalych szczek 3 i 29.Pomiary rozstawu szyn wykonuje sie w nastepujacy sposób. Nastawna szczeke 7 mocujacego ukladu I ustawia sie na szerokosc glówki szyny i mocuje sie za pomoca docisków 8. Nastepnie mocujacy uklad I ustawia sie na glówce szyny, poziomuje za pomoca poziomnicy 13 i w tym polozeniu mocuje dociskowym kolkiem 9 przez przekrecenie mimosrodowego walka 10 pokretlem 11.W identyczny sposób ustawia sie i mocuje mocujaco-napinajacy uklad II oraz wskaznik III rozstawu szyn.Nastepnie poczatek mierniczej tasmy 1 umieszcza sie w mocujacym ukladzie I tak, aby jej kreska zerowa pokrywala sie z kreska zerowa noniusza 11 mocujacego ukladu I, po czym za pomoca wahliwego docisku 6 zaciska sie miernicza tasme 1 w mocujacym ukladzie I. Z kolei miernicza tasme 1 uklada sie na glówkach szyn, a drugi jej koniec mocuje sie do karetki 16 za pomoca mimosrodowego zacisku 24 przez obrót rekojesci 25.Karetke 16 ustawia sie. w takim polozeniu, aby sprezyna 18 znajdowala sie wstanie odciazonym. Nastepnie przez obrót rekojesci 21 powoduje sie napinanie sprezyny 18, która z kolei powoduje przesuwanie sie karetki 16, a tym samym naciag mierniczej tasmy 1.Wartosc sily naciagu mierniczej tasmy 1 odczytuje sie na skali 23. W przypadku duzego zwisu mierniczej tasmy 1 miedzy pomiarowymi punktami, jakimi sa glówki rozstawionych szyn, nalezy po czesciowym napieciu mierniczej tasmy 1 zamocowac ja za pomoca docisku 6, przesunac karetke 16 w polozenie wyjsciowe, zacisnac miernicza tasmesl mimosrodowym zaciskiem 24, zluzowac docisk 6 a nastepnie napiac tasme 1 jak to opisano77 681 3 powyzej. Po napieciu tasmy 1 na wymagana wartosc sily naciagu, rozstaw szyny skrajnej odczytuje sie na noniuszu 12 mocujaco-napinajacego ukladu II, zas rozstaw szyny posredniej na noniuszu 35 wskaznika rozstawu szyn. PL