Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 28.04.1975 77502 KI. 21g, 29/01 MKP' H01c7/08 Twórcywynalazku: Wojciech Grochowski, Aleksander Hrynkiewicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklad Doswiadczalny Nr 2 Przemyslowego Instytutu Elektroniki, Torun(Polska) Opornik fotoelektryczny sterowany Przedmiotem wynalazku jest opornik fotoelektryczny sterowany, który moze znalezc zastosowanie zwlaszcza w ukladach komutacyjnych i przetwarzajacych.Dotychczas znane oporniki fotoelektryczne sterowane sa wyposazone w element fotoczuly zaopatrzony w dwie zbiorcze elektrody, których wyprowadzenia siegaja na zewnatrz co najmniej czesciowo przezroczystej obudowy. Do zewnetrznej strony przezroczystej czesci obudowy jest przyklejone zródlo swiatla w postaci zarówki lub neonówki. Zmiany natezenia swiatla powoduja zmiany opornosci elementu fotoczulego a tym samym zmiany natezenia pradu w obwodzie, w który wlaczony jest opornik fotoelektryczny.Znane sa równiez oporniki fotoelektryczne wyposazone w oporowy element fotoczuly umieszczony w obudowie hermetycznej wypelnionej gazem swiecacym pod wplywem doprowadzonego napiecia, którego wartosc jest mniejsza od maksymalnego napiecia pracy oporowego elementu fotoczulego.Oporniki te maja wlasciwosci oscylatora samowzbudnego, poniewaz w przypadku wlaczenia takiego opor¬ nika w obwód elektryczny otrzymuje sie cykliczne zmiany natezenia pradu w tym obwodzie.Tak zbudowane oporniki fotoekektryczne maja szereg wad i niedogodnosci. Opornik fotoelektryczny za¬ opatrzony w zródlo swiatla w postaci zarówki ulega silnemu nagrzewaniu, co powoduje duze zmiany opornosci elementu fotoczulego. Ponadto taki opornik fotoelektryczny ma duze wymiary, co ogranicza zakresjego stoso¬ wania. Ponadto opornik fotoelektryczny z zarówka ma duza bezwladnosc dzialania spowodowana bezwlad¬ noscia dzialania zarówki. Opornik fotoekektryczny zaopatrzony w zródlo swiatla w postaci neonówki ma te wade, ze stanowi element o duzych wymiarach, co ogranicza zakres jego stosowania. Ponadto wykonanie zarów¬ no opornika fotoelektrycznego z zarówka jak i z neonówka jest klopotliwe, poniewaz wymaga polaczenia dwóch oddzielnych czesci to jest elementu fotoczulego umieszczonego w obudowie z zarówka lub neonówka. Opornik fotoelektryczny o budowie hermetycznej wypelnionej gazem o wlasciwosciach oscylatora samowzbudnego ma te wade, ze nie moze byc sterowany sygnalem z zewnatrz i nie nadaje sie do pracy w ukladach przetwarzajacych i komutacyjnych.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad.2 77502 Cel ten zostal osiagniety dzieki temu, ze opornik fotoelektryczny o obudowie hermetycznej wypelnionej gazem zawierajacy fotoczuly element z dwiema zbiorczymi elektrodami, jest wyposazony w co najmniej dwie dodatkowe elektrody sterujace umieszczone w ten sposób, ze miedzy nimi znajduje sie warstwa gazu wypelniaja¬ cego obudowe. Odmiana fotoopornika jest wyposazona w jedna dodatkowa elektrode sterujaca umieszczona w ten sposób, ze miedzy ta elektroda, a co najmniej jedna elektroda zbiorcza elementu fotoczulego znajduje sie warstwa gazu wypelniajacego obudowe.Okazalo sie, ze opornik fotoelektryczny wedlug wynalazku charakteryzuje sie duzo wieksza szybkoscia dzialania od dotychczas znanych. Ponadto okazalo sie, ze opornik fotoelektryczny wedlug wynalazku ma znacznie mniejsze wymiary oraz, ze jest bardziej trwaly i tanszy od dotychczas znanych. Ponadto, dzieki wypel¬ nieniu obudowy gazem szlachetnym w celu otrzymania swiecenia, uzyskuje sie jednoczesnie ochrone elementu fotoczulego przed szkodliwym wplywem czynników zewnetrznych.Przedmiot wynalazku przedstawiono w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia przekrój podluzny a fig. 2 widok z góry opornika fotoelektrycznego, natomiast fig. 3 przekrój podluzny a fig. 4 widok z góiy odmiany fotoopornika.Opornik fotoelektryczny wedlug wynalazku przedstawiony na fig. 1 i fig. 2 sklada sie z oporowego ele¬ mentu fotoczulego 1, na którym umieszczone sa elektrody zbiorcze 2,3 w ten sposób, ze miedzy nimi utworzo¬ na jest szczelina 4. Elektrody maja wyprowadzenia 5, 6. Opornik fotoelektryczny jest wyposazony w obudowe hermetyczna 7 wypelniona gazem szlachetnym. Dodatkowe elektrody sterujace 8, 9 sa umieszczone wewnatrz obudowy 7 fotoopornika w ten sposób, ze sa odizolowane od elementu fotoczulego 1. Miedzy dodatkowymi elektrodami sterujacymi 8, 9 znajduje sie warstwa gazu, który moze ulec zaplonowi pod wplywem napiecia przylozonego do tych elektrod.Odmiana opornika fotoelektrycznego wedlug wynalazku zamiast dwóch dodatkowych elektrod sterujacych 8, 9 ma jedna dodatkowa elektrode sterujaca 10 umieszczona w taki sposób, ze miedzy ta elektroda a elektroda zbiorcza 3 znajduje sie warstwa gazu.Pod wplywem napiecia równego napieciu zaplonu gazu, który wypelnia obudowe 7 opornika fotoelek¬ trycznego, przylozonego do dwóch dodatkowych elektrod sterujacych 8,9 lub do dodatkowej elektrody steruja¬ cej 10 i elektrody zbiorczej 3 oporowego elementu fotoczulego 1, nastepuje zaplon gazu. Oporowy element fotoczuly 1 zostaje oswietlony co powoduje zmniejszenie jego opornosci. Zmieniajac wartosc napiecia przylozo¬ nego do dodatkowych elektrod sterujacych 8, 9 lub do elektrody zbiorczej 3 i dodatkowej elektrody sterujacej 10, a tym samym powodujac zapalanie i gaszenie gazu znajdujacego sie wewnatrz obudowy 7 opornika fotoelek¬ trycznego, mozna uzyskac w zaleznosci od wartosci napiecia zmiany opornosci oporowego elementu fotoczule¬ go 1. PL PL