PL77409B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: Badische Anilin und Soda-Fabrik Aktiengesellschaft, Ludwigshafen (Republika Federalna Niemiec) Srodek chwastobójczy Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobójczy zawierajacy jako substancje czynna nowy podstawiony 1,2,4-oksadiazolidynodion-3,5.Znane, podstawione 1,2,4-oksadiazolidynodiony-3,5, takie jak 2-(m-dwumetylokarbamoiloksy-fenylo)-4- -metylo-1,2,4-oksadiazolidynodion-3,5 wykazuja dzialanie chwastobójcze (porównaj belgisjki opis patentowy nr 714355, francuski opis patentowy nr 1560971), jednak jest ono niezadawalajace, poniewaz nie powoduje w dostatecznym stopniu uszkodzen niepozadanych roslin.Stwierdzono, ze nowe, podstawione 1,2,4-oksadiazolidynodiony-3,5 o ogólnym wzorze 1, w którym Hi oznacza rodnik alkenylowy lub alkinylowy o 3—6 atomach wegla lub nizszy rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla jedno- lub wielopodstawiony atomem chlorowca, takim jak chlor lub brom a R2 oznacza atom wodoru lub nizszy rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla, taki jak rodnik metylowy, etylowy, propylowy, izopropylowy, butylowy, lll-rzedowy butylowy lub izobutylowy, wykazuja swietne dzialanie chwastobójcze.Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku zawiera jako substancje czynna nowy, podstawiony 1,2,4-oksa- diazolidynodion-3,5 o ogólnym wzorze 1, w którym Rx i R2 maja podane wyzej znaczenie, oraz staly lub ciekly nosnik.Nowe substancje czynne nadaja sie np. do stosowania jako selektywne substancje chwastobójcze w uprawie zbóz, kukurydzy, sorgo, orzeszków ziemnych, lub równiez jako totalne substancje chwastobójcze, niszczace w pelni cala wegetacje roslinna. Dzialanie chwastobójcze wymienionych zwiazków jest szczególnie wyrazne wobec niepozadanych roslin, takich jak Poa spp, Lolium spp, Echinochloa spp, Setaria spp i Sinapis spp, przy dawkach 0,5—5 kg substancji czynnej na 1 ha.Podane nizej przyklady objasniaja blizej sposób wytwarzania zwiazków stanowiacych substancje czynna srodka chwastobójczego. Wartosci podane w przykladach oznaczaja czesci wagowe.Ogólnie wytwarzanie nowych substancji czynnych przeprowadza sie na drodze reakcji 2-(m-chlorokarbonylo ksy-fenylo)-4-metylo-1,2,4-oksadiazolidynodionu-3,5 z odpowiednia amina lub sola aminy, w obecnosci zasady.Podstawiony oksadiazolidynodion otrzymuje sie na drodze reakcji 2-(m-hydroksyfenylo)-4-metylo-1,2,4-oksydia- zolidynodionu-2,4 z fosgenem.Przyklad I. Z 41,7 czesci wagowych 3-nitrofenolu i 6,5 czesci chlorku amonu sporzadza sie w 75 czesciach etanolu zawiesine lub roztwór i mieszajac w temperaturze 70—80°C wprowadza sie porcjami 52 czesci2 77 409 pylu cynkowego. Calosc nastepnie saczy sie, a przesacz w temperaturze 20—30 C zadaje sie 45,5 czesciami N-metylo~N-chlorokarbonylokarbaminianu metylowego. Powstaly osad odsacza sie, przemywa rozcienczonym alkoholem i suszy. Otrzymuje sie 52 czesci 2-(m-hydroksyfenylo)-4-metylo-1,2,4-oksadiazolidynodionu-3,5 o wzorze strukturalnym 2, i o temperaturze rozkladu 175°C. 104 czesci 2-(m-hydroksyfenylo)-4-metylo-1,2,4-oksadiazolidynodionu-3,5 rozpuszcza sie w 420 czesciach absolutnego dioksanu i 60 czesciach N,N-dwumetyloaniliny. Do przygotowanego roztworu wprowadza sie w temperaturze 10—20° C, 50 czesci fosgenu, nastepnie calosc ogrzewa sie wciagu 2 godzin w temperaturze 70°C, po czym roztwór chlodzi sie i wlewa do 500 czesci wody z lodem a powstaly osad odsacza. Otrzymuje sie 77 czesci 2-(m-chlorokarbonyloksy-fenylo)-4-metylo-1,2,4-oksadiazolidynodionu-3,5 o temperaturze rozkladu 104-106°C. 13,5 czesci 2-(m-chlorokarbonyloksyfenylo)-4-metylo-1,2,4-oksadiazolidynodionu-3,5 rozpuszcza sie w 50 czesciach dioksanu i mieszajac w temperaturze 5—10°C wkrapla sie 8,5 czesci 3-metylo-3-aminobutenu-1. Po 1 godzinie calosc saczy sie i przesacz wlewa sie do 200 czesci wody. Powstaly osad odsacza sie i suszy pod zmniejszonym cisnieniem. Otrzymuje sie 8,5 czesci 2-[m(3-metylobuten-1-ylo-3)-karbamoiloksy-fenylo]-4-mety- lo-1,2,4-oksadiazolidynodionu-3,5 o wzorze 3 i temperaturze topnienia 95—97°C. Po przekrystalizowaniu z chlor¬ ku etylenu, produkt wykazuje temperature topnienia 103—105°^.Zamiast aminy stosowanej w przykladzie I mozna równiez stosowac jej sól, np. chlorowodorek aminy.Przyklad II. Z 13,5 czesci 3-(m-chlorokarbonyloksyfenylo)-4-metylo-1,2,4-oksadiazolidynodionu-3,5 i 5,3 czesci chlorowodorku 3-aminobutynu-1 sporzadza sie zawiesine w 50 czesciach dioksanu. W temperaturze 10—20°C wkrapla sie do zawiesiny roztwór 4 czesci sody zracej w 10 czesciach wody. Po 2 godzinach calosc odsacza sie i przesacz wlewa do 200 czesci wody. Powstaly osad odsacza sie, przemywa woda i suszy pod zmniejszonym cisnieniem. Otrzymuje sie 13 czesci 2-|m-(butyn-1-ylo-3)-karbamoiloksy-fenylo]-4-metylo-1,2,4- oksadiazolidynodionu-3,5 o temperaturze topnienia 129—131 °C. Po przekrystalizowaniu z chlorku etylenu pro¬ dukt wykazuje temperature topnienia 139—141 °C.W podanej nizej tablicy 1 wyszczególniono szereg zwiazków, które wytwarza sie analogicznie jak w podanych wyzej przykladach I i II.Ta bI i ca I Wlasnosci zwiazków o wzorze 1, w którym Rt i R2 maja znaczenia podane jak w dwóch pierwszych kolumnach tablicy Temperatura Ri— R2— Wzór sumaryczny topnienia ciezar czasteczkowy °C wzór 4 wzór 5 wzór 6 wzór 7 wzór 8 wzór 9 wzór 7 wzór 7 wzór 11 H- H- H- H- H- H- CH3- WzóMO H- C14H16CIN305 C14H16CIN305 C14H15Br2N305 C14H13N305 Ci5H15N305 Ci6Hi7N305 Ci5H15N305 C17H19N305 C14H15N305 (341,8) (341,8) (465,1) (303,3) (317,3) (331,3) (317,3) (345,4) (305,3) 118-119 101-102 88- 90 139-140 114-116 83- 85 72- 74 148-150 113-115 Zwiazki stanowiace substancje czynna srodka chwastobójczego wedlug wynalazku moga byc stosowane w postaci roztworów, emulsji, zawiesin lub srodków do opylania. Postac preparatu dobiera sie w zaleznosci od jego przeznaczenia, przy czym w kazdym przypadku powinna ona gwarantowac dokladne rozproszenie substancji czynnej.W celu sporzadzenia roztworów nadajacych sie do bezposredniego opryskiwania mozna jako ciecze nosne rozpryskiwane stosowac weglowodory o temperaturze wrzenia powyzej 150°C, np. czterowodoronaftalen lub alkilowane naftaleny, albo ciecze organiczne o temperaturze wrzenia powyzej 150°C zawierajace jedna lub kilka77409 3 grup funkcyjnych, np. grupe ketonowa, eterowa, estrowa lub amidowa, przy czym grupy te moga byc podstawnikami lancucha weglowodorowego lub czlonami pierscienia heterocyklicznego.Preparaty wodne mozna sporzadzac dodajac wode do koncentratów emulsyjnych, past lub proszków zwilzalnych. W celu sporzadzenia emulsji, substancje czynne w niezmienionej postaci lub rozpuszczone w roz¬ puszczalniku homogenizuje sie w srodowisku wodnym lub w rozpuszczalnikach organicznych za pomoca zwilzaczy lub dyspergatorów, np. produktów poliaddycji tlenku etylenu. Mozna równiez wytwarzac koncentraty skladajace sie z substancji czynnej, emulgatora lub dyspergatora i ewentualnie rozpuszczalnika, nadajace sie do rozcienczania woda.Srodki do opylania wytwarza sie na drodze zmieszania lub lacznego zmielenia substancji czynnych ze stalym nosnikiem, takim jak zel krzemionkowy, talk, glinka lub nawóz.Poza tym mozliwe jest wprowadzanie do preparatów dodatków substancji owadobójczych, grzybobójczych, bakteriobójczych i innych chwastobójczych, analogicznie jak dodawanie nawozów do mieszanin chwastobój¬ czych.Podane nizej przyklady objasniaja blizej zastosowanie nowych zwiazków.Przyklad III. W cieplarni, w doswiadczalnych donicach napelnionych gliniasto-piaszczysta gleba zasia¬ no nasiona Triticum aestivum, Zea mays, Sinapis arvensis, Lamium amplexicaule, Poa trivialis, Lolium perenne i Echinochloa crus gal li. Nastepnie tak przygotowana glebe opryskano osobno dawka odpowiadajaca 1 kg nastepujacych substancji czynnych w przeliczeniu na 1 ha: I 2-[m-(3-metylobutyn-1-ylo-3)-karbamoiloksy-fenylo]-4-metylo- 1,2,4-oksadiazolidynodionu-3,5; II 2«[m-(3-metylopentyn-1-ylo-3)-karbamoiloksyfenylo]-4-metVlo- 1,2,4-oksadiazolidynodionu-3,5; III 2-[m(3-metylobuten-1-ylo-3)-karbamoiloksyfenylo]-4'metylo- 1,2,4-oksadiazolidynodionu-3,5; W celu porównania w przeliczeniu na 1 ha dswka odpowiadajaca 1 kg znanej substancji czynnej IV jak 2-(ndwu- metylokarbamoiloksyfenylo)-4-metyl< 1,2,4-oksadiazolidynodionu-3,5. We wszystkich przypadkach sporzadza¬ no z podanych substancji czynnych zawiesine w 500 litrach wody w odniesieniu do 1 ha.Po uplywie okresu 4—5 tygodni substancje I—III wobec Triticum aestivum i Zea mays w porównaniu z substancja czynna IV wykazywaly jednakowy skutek, a na pozostalych roslinach znacznie silniejsze dzialanie chwastobójcze.Wyniki badania podane sa w nizej przytoczonej tablicy 2.Tablica 2 Rosliny Triticum aestivum Zea mays Sinapis an/ensis Lamium amplexicaule Poa trivialis Lolium perenne Echinocloa crus gal Ii I 5 0 100 95 100 95 85 Wyniki badan dla substancji II 0 0 95 90 100 95 80 czynnej: III 0 0 100 100 100 95 90 IV 5 0 80 70 70 55 40 Skala ocen: 0 = brak uszkodzenia roslin 100 = calkowite uszkodzenieroslin ,- Substancjami o podobnym dzialaniu jak substancje czynne I—III sa nastepujace zwiazki 2-[m-(1-chloro-2-metylopropylo-(2)]-karbamoiloksyfenylo)-4-metylo- 1,2,4-oksadiazolidynodion-3,5, 2-(m-butyn-(1 J-ylo)3(-karbamoiloksyfenylo)-4-metylo-1,2,4- oksadiazolidynodion^9,5, 2-(m-a-chlorometylopropylo-karbamoiloksyfenylo)-4-metylo- 1,2,4-oksadiazolidynodion-3,5,4 77 409 2-(m-a, t)1(«ylo-)3(-karbamoiloksyfenylo)-metylc 1,2,4-oksadiazolidynodion-3,5, 2«(m-c^metyloallilo-karbamoiloksyfenylo)-4"metylo-1,2/4 «oksadiazolidynodion~3,5.Przyklad-IV. Rosliny Triticum aestivum, Zea mays, Sinapis arvensis, Lamium aplexicaule, Poa trivialis, Lolium perenne i Echinocloa crus gal li w stadium rozwojowym o wysokosci 1—17 cm opryskano dawka w przeliczeniu na 1 ha odpowiadajaca 1 kg nastepujacych substancji czynnych: I 2-(m-3-metylobutyn~)1 (-ylo-)3(-karbamoiloksyfenylo)«4-metylo- 1 ,2,4«oksadiazolidynodionu-3,5; II 2-(m-3«metylopentyn-)1(«ylo-)3(-karbamoiloksyfenylo)«4-metylo- 1,2,4*oksadiazolidynodionu'<3,5; i w celu porównania w przeliczeniu na 1 ha dawka odpowiadajaca 1 kg znanej substancji czynnej III, jak 2-(ndwu metylokarbamoiloksyfenylo)-4"metylo-1,2,4oksadiazolidynodionu-3,5, przy czym we wszystkich wypadkach sporzadzono z podanej substancji czynnej zawiesine w 500 litrach wody w odniesieniu do 1 ha.Po uplywie okresu 3—4 tygodni ustalono, ze substancje czynne I i II wykazuja w porównaniu z substancja czynna II silniejsze dzialanie chwastobójcze wobec zielska i trawiastej darni.Wyniki badan podane sa w nizej przytoczonej tablicy 3.TabIica3 Rosliny Triticum aestivum Zea mays Sinapis an/ensis Lamium amplexicaule Poa trivialis Lolium perenne Echinocloa crus gal li Wyni iki badan dla substancji czynnej: I 5 0 95 85 80 75 90 II III 0 10 0 15 100 90 95 65 85 65 '80 55 95 75 Skala ocen: 0 = brak uszkodzenia roslin 100 = calkowite uszkodzenie roslin.Substancjami o podobnym dzialaniu jak substancje czynne I i II sa nastepujace zwiazki: 2-(m-butyn-)1 (-ylO")3(-karbamoiloksyfenyloM~metylo-1,2,4- oksydiazolidyncdion-3,5, 2-(m~[1-chloro-2-metylopropylo )2(]-karbamoiloksyfenylo)-4-metylo- 1,2,4-oksadiazol idynodion-3,5, 2-(m-3-metylobuten-)1 (-ylo)3(- karbamoiloksyfenylo)-4-metylo- 1,2,4«oksadiazol idynodion-3,5, 2-(nxM:hlorometylopropylo-karbamoiloksyfenylo)-4-metylo- 1,2,4-oksadiazol idynodion-3,5, 2-(m-a, odwumetylopropyn)1(-ylo)3-(karbamoiloksyfenylo)-4-metylo- 1,2,4-oksadiazolidynodion-3,5, 2-(m-tmetyloallilokarbamoiloksyfenylo)-4-metylo-1,2r4«oksadiazolidynodion-3,5.Przyklad V. Pole uprawne z wyrosnietymi roslinami Sinapis arvensis, Galinsoga parviflora, Chenopo- dium album, Matricaria chamomilla, Avena fatua, Poa annua i Alepocurus myosuroides opryskano nastepujacymi substancjami czynnymi: I 2-(m-3-metylopentyn-)1 (-ylo)3(karbamoiloksyfenylo)-4-metylo- 1,2,4-oksadiazol idynodionem-3,5; II 2-(m-3-metylobuten-(1)-ylo-(3)-karbamoiloksyfenylo)-4-metylo- 1,2,4-oksadiazol idynodionem-3,5;77 409 5 III 2-(m-3-metylobutyn-(1)-ylo-(3)"karbamoiloksyfenylo)«4-metylo- 1,2,4-oksadiazolidynodionem-3,5 i w celu porównania znana substancja IV, jak 2-chloro-4,6-bis-(etyloamino)-s-triazyna. Do chwili opryskiwania rosliny osiagnely wysokosc 3—8 cm. Dawka w przeliczeniu na 1 ha wynosila 5 kg substancji czynnej, przy czym z substancji tej sporzadzono zawiesine w 500 litrach wody w odniesieniu do 1 ha. Po uplywie okresu 6—7 dni stwierdzono, ze chwasty i darn trawiasta potraktowane substancjami czynnymi I—III wykazuja znacznie wieksze uszkodzenia niz rosliny potraktowane substancja czynna IV. Po uplywie okresu 4 tygodni prawie wszystkie rosliny calkowicie obumarly.Przyklad VI. Poletko doswiadczalne z zasianymi roslinami Sinapis arvensis, Chenopodium album, Urtica urena, Stellaria media, Matricaria chamomilla, Galinsoga parviflora, Poa annua i Alopecurus opryskano osobno w tym samym dniu nastepujacymi substancjami czynnymi: I 2-(m-3-metylopentyn-(1 )-ylo-(3)-karbamoiloksyfenylo)-4-metylo- 1,2,4-oksadiazolidynodionem-3,5; 11 2-(m~3~metylobuten-(1 )-ylo-(3)-karbamoiloksyfenylo)-4-metylo- 1,2,4"oksadiazolidynodionen3,5; III 2-(m-3-metylobutyn-(1)-ylo-(3)-karbamoiloksyfenylo)-4-metylo- 1,2,4-oksadiazolidynodionen3,5.Dawka wynosila 10 kg substancji czynnej na 1 ha,przy czym z substancji tej sporzadzano zawiesine w 500 litrach wody w przeliczeniu na 1 ha. Po uplywie 4—5 tygodni wszystkie rosliny calkowicie obumarly.P r z y k l a d, VII. 90 czesci wagowych zwiazku I miesza sie z 10 czesciami wagowymi N-metylo-a-piroli- donu, otrzymujac roztwór przeznaczony do stosowania w postaci najdrobniejszego rozpylenia kropel.Przyklad VIII. 20 czesci wagowych zwiazku II rozpuszcza sie w mieszaninie skladajacej sie z 80 czesci wagowych ksylenu, 10 czesci wagowych produktu addycji 8—10 moli tlenku etylenu i 1 mola N-monoeta- noloamidu kwasu oleinowego, 5 czesci wagowych soM wapniowej kwasu dodecylobenzenosulfonowego oraz 5 czesci wagowych produktu addycji 40 moli tlenku etylenu i 1 mola oleju rycynowego. Przez wlanie i dokladne rozprowadzenie roztworu w 100000 czesci wagowych wody otrzymuje sie zawiesine wodna zawierajaca 0,02% wagowych substancji czynnej.Przyklad IX. 20 czesci wagowych zwiazku III rozpuszcza sie w mieszaninie skladajacej sie z 40 czesci wagowych cykloheksanonu,30 czesci wagowych izobutanolu, 20 czesci wagowych produktu addycji 7 moli tlenku etylenu i 1 mola izooktylofenolu oraz 10 czesci wagowych produktu addycji 40 moli tlenku etylenu i 1 mola oleju rycynowego. Przez wlanie i dokladne rozprowadzenie roztworu w 100000 czesci wagowych wody otrzymuje sie wodna zawiesine zawierajaca 0,02% wagowych substancji czynnej.Przyklad X. 20 czesci wagowych zwiazku I rozpuszcza sie w mieszaninie skladajacej sie z 25 czesci wagowych cykloheksanolu, 65 czesci wagowych frakcji oleju mineralnego o temperaturze wrzenia 210—280°C oraz 10 czesci wagowych produktu addycji 40 moli tlenku etylenu i 1 mola oleju rycynowego. Przez wlanie i dokladne rozprowadzenie roztworu w 100000 czesci wagowych wody otrzymuje sie zawiesine wodna zawierajaca 0,02% wagowych substancji czynnej.Przyklad XI. 20 czesci wagowych substancji czynnej II starannie miesza sie z 3 czesciami wagowymi soli sodowej kwasu dwuizobutylonaftaleno-a-sulfonowego, 17 czesciami wagowymi soli sodowej kwasu lignino- sulfonowego pochodzacej z lugów posiarczynowych i z 60 czesciami wagowymi sproszkowanego zelu krzemion¬ kowego, po czym calosc miele sie w mlynie mlotkowym. Po dokladnym rozprowadzeniu otrzymanej mieszaniny w 20000 czesci wagowych wody otrzymuje sie zawiesine zawierajaca 0,1% wagowych substancji czynnej.Przyklad XII. 3 czesci wagowe zwiazku III miesza sie z 97 czesciami wagowymi drobno sproszkowa¬ nego kaolinu. Otrzymuje sie srodek do opylania zawierajacy 3% wagowych substancji czynnej.P r z y k l a d XIII. 30 czesci wagowych zwiazku I miesza sie z mieszanina zawierajaca 92 czesci wagowych sproszkowanego zelu krzemionkowego i 8 czesci wagowych oleju parafinowego, naniesionego rozpryskowo na powierzchnie zelu krzemionkowego. Otrzymuje sie preparat o swietnej przyczepnosci zawiera¬ jacy substancje czynna. PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek chwastobójczy, znamienny, tym, ze jako substancje czynna zawiera podstawiony 1,2,4-oksa- dazolidynodion-3,5 o ogólnym wzorze 1, w którym Rt oznacza rodnik alkenylowy lub a IkinyIowy o 3—6 atomach wegla lub nizszy rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla jedno- lub wielopodstawiony atomem chlorowca, a R2 oznacza atom wodoru lub nizszy rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla, oraz staly lub ciekly nosnik.77 409 ^~V_nA._CHi WZOR I u WZOR 2 CHi H,C-CH —C —NH-C-0 I II CHj O o X WZOR 3 C2Hs \ CH- Cl CU, WZÓR 4 CH3 CI-CH2-C- I CH3 WZÓR 5 BrCHj-CHBr )CH- H3C HsC CH- HC=C WZOR 6 CHj I HC=C-C- I WZÓR 8 WZOR 7 CHs I HC = C-C- I C2Hs WZÓR 9 H3C \ / CH— WZOR 10 H*C=CH / H3C WZÓR 11 CH— Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120 + 18 Cena 10 zl CZYTELNIA PllskitJ Izr-- t\ Itr i PL PL