Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 5.09.1975 77184 KI. 21g,18/01 MKP GOlt 1/16 CZYTELNIA Twórca wynalazku: Andrzej Nowak Uprawniony z patentu tymczasowego: Zjednoczone Zaklady Urzadzen Jadrowych „Polon", Warszawa (Polska) Uklad do automatycznej korekcji wskazan mierników izotopowych z detektorami, zwlaszcza scyntylacyjnymi . Przedmiot wynalazku stanowi uklad do auto¬ matycznej korekcji wskazan mierników izotopo¬ wych z detektorami, zwlaszcza scyntylacyjnymi który umozliwia otrzymywanie prawidlowych wskazan mierników przeznaczonych do pomiaru gramatury, grubosci, gestosci czynnika mierzonego.Znany jest uklad do korekcji wskazan mierników izotopowych z detektorami, który polega na ko¬ rekcji wskazan w czasie braku materialu mierzo¬ nego w przestrzeni pomiarowej. Korekcji wskazan dokonuje sie przez porównanie napieciowego syg¬ nalu otrzymywanego z detektora z napieciem zródla wzorcowego. W przypadku niezgodnosci napiec uklad przeregulowuje wzmocnienie wzmacniacza sygnalu az do momentu ich zrównania. Takie roz¬ wiazanie wymaga zastosowania dodatkowego prze¬ lacznika sterujacego zwiazanego np. mechanicznie z materialem mierzonym lub z polozeniem glowicy pomiarowej. Przelacznik sterujacy ma na celu prze¬ laczanie ukladu na pomiar lub cechowanie w za¬ leznosci od obecnosci materialu.Wada tego ukladu jest koniecznosc stosowania dodatkowego przelacznika sterujacego zwiazanego z ruchem glowicy lub ruchowym materialem.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wady w wymienionym ukladzie. Zadaniem wynalazku jest wykonanie ukladu pomiarowego umozliwiaja¬ cego korekcje wskazan miernika izotopowego w celu polepszenia dokladnosci wskazan miernika.Postawione zadanie zostalo rozwiazane przez 25 2 zastosowanie ukladu do okresowej automatycznej korekcji wskazan mierników izotowych. Korekcji dokonuje sie w okresie braku materialu w prze¬ strzeni pomiarowej poprzez zrównanie sygnalu z detektora z zadanym napieciem zródla wzorco¬ wego. W rozwiazaniu zastosowano elektroniczny przekaznik sterowany wielkoscia sygnalu pomiaro¬ wego z detektora wykorzystujac znaczne róznice sygnalu w zaleznosci od braku lub obecnosci ma¬ terialu w przestrzeni pomiarowej. Styki robocze przekaznika elektronicznego wlaczone sa w tor wiodacy od detektora poprzez wzmacniacz rózni¬ cowy do silnika korekcyjnego i zalaczaja korekcje przy braku materialu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat blokowy ukladu miernika grubosci.Uklad wedlug wynalazku sklada sie ze zródla promieniowania radioaktywnego 1, detektora 3, którym jest sonda scyntylacyjna zasilana z regu¬ lowanego zródla napiecia 9, wskaznika grubosci 4, oraz wzmacniacza róznicowego 5 z wzorcowym zródlem napiecia 6. Pomiedzy zaciskami wyjscio¬ wymi wzmacniacza róznicowego 5 i silnika korek¬ cyjnego 8 wlaczone sa styki przekaznika elektro¬ nicznego 7 sterowanego sygnalem pomiarowym z sondy scyntylacyjnej 3. W czasie pomiaru pro¬ mieniowania jonizujacego ze zródla 1 promienio¬ wanie to po oslabieniu przez mierzony material 2 przenika do sondy scyntylacyjnej 3 wywolujac 77 18477 184 w niej sygnal pradowy i napieciowy o wielkosci zaleznej od grubosci materialu 2. Wielkosc srednia tego sygnalu zalezy od kilku parametrów przyje¬ tych za stale, a mianowicie: opornosci obciazenia, aktywnosci zródla 1, odleglosci zródla od detek¬ tora, czulosci sondy 3 oraz zmiennej grubosci, gramatury lub gestosci mierzonego materialu 2.Zmiany któregokolwiek z parametrów przyjetych za stale moga dac bledy pomiaru. Bledy te wy¬ magaja okresowej korekcji. Korekcja przeprowa¬ dzana jest automatycznie przy kazdorazowym bra¬ ku, materialu mierzonego 2 w przestrzeni pomia¬ rowej pomiedzy zródlem a detektorem. Zabranie materialu 2 z przestrzeni pomiarowej powoduje wzrost sygnalu sondy 3 do wartosci powodujacej wlaczenie przekaznika 7 i zalaczenie silnika korek¬ cyjnego 8. Wprowadzenie materialu 2 w przestrzen pomiarowa powoduje spadek sygnalu sondy 3, wy¬ laczenie przekaznika 7 i odlaczenie silnika korek¬ cyjnego 8. Sygnal z, sondy scyntylacyjnej 3 otrzy¬ mywany przy pustej przestrzeni pomiarowej po¬ równywany jest we wzmacniaczu róznicowym 5 z ustalonym napieciem wzorcowym zródla 6.W przypadku róznicy napiec na wyjsciu wzmac¬ niacza przetwornikowego 5 wystepuje sygnal róz¬ nicowy, który w przypadku, gdy styki przekaznika elektronicznego sa zwarte zasila uzwojenie steru¬ jace silnika koreikcyjmego 8. Silnik korekcyjny 8 przeregulowuje napiecie zródla 9, zasilajacego sonde scyntylacyjna 3, zmieniajac jej wzmocnienie az do stanu, kiedy napiecie z sondy scyntylacyjnej 3 zrówna sie z napieciem zródla wzorcowego 6. Po¬ zwala to na wyeliminowanie w nastepnym cyklu pomiarowym wplywu na wynik pomiaru omawia¬ nych bledów, jakie moga powstac w ukladzie po¬ miarowym miernika.Przekaznik elektroniczny 7 wlaczajacy kazdora¬ zowo przy zabraniu materialu mierzonego 2 z prze- 5 strzeni pomiarowej silnik korekcyjny 8 i wylacza¬ jacy go przy pojawieniu sie materialu w prze¬ strzeni pomiarowej, sterowany jest wielkoscia sygnalu pomiarowego z sondy scyntylacyjnej 3.Mimo zmian sygnalu z sondy 3 w czasie okresowej 10 korekcji, wykorzystanie sygnalu z sondy 3 do ste¬ rowania przekaznikiem elektronicznym 7 jest mozliwe dzieki duzym zmianom sygnalu przy pojawieniu sie lub zabraniu materialu i bardzo malym zmia¬ nom w czasie korekcji. 15 Zaleta ukladu wedlug wynalazku jest wykorzy¬ stanie do automatycznej korekcji sygnalu wyjscio¬ wego otrzymywanego z sondy pomiarowej bez po¬ trzeby sterowania dodatkowego wylacznika zew¬ netrznego. 20 [ PL