Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.11.1973 Opis patentowy opublikowano: 03.03.1975 76730 KI. 21d2, 9 MKP H02p 9/10 Twórcywynalazku: Jan Skowronski, Wieslaw Kinasiewicz, Aleksander Kocialkowski Uprawniony z patentu tymczasowego: FabrykaAparatury Elektrycznej „EFA", Glina k. Otwocka (Polska) Uklad ogranicznika pradu wzbudzenia pradnicy synchronicznej Przedmiotem wynalazku jest uklad ogranicznika pradu wzbudzenia pradnicy synchronicznej samowzbudnej z regulatorem napiecia, dzialajacy tylko w czasie wybiegu pradnicy, gdy jej obroty sa znacznie mniejsze od obrotów synchronicznych. ' Stosowane dotychczas tyrystorowe uklady regulacji napiecia pradnic synchronicznych, nie posiadaly ukladu ograniczania pradu wzbudzenia. Brak takiego ukladu powodowal, ze w czasie wybiegu, przy obrotach bliskich polowie obrotów znamionowych, prad w obwodzie wzbudzenia pradnicy osiagal 2,5 krotna wartosc pradu znamionowego dlatego obwodu. Utrzymanie przez dluzszy czas takich obrotów powodowalo uszkadzanie sie regulatora i przegrzewanie uzwojenia wzbudzenia pradnicy.Celem wynalazku jest ograniczanie szkodliwego wzrostu pradu wzbudzenia pradnicy synchronicznej, samowzbudnej, wyposazonej w tyrystorowy regulator napiecia, w czasie jej obrotów wyraznie róznych od znamionowych.Istota wynalazku jest elektroniczny, automatyczny, uklad ogranicznika pradu wzbudzenia pradnicy synchronicznej, samowzbudnej, oddzialywujacy na tyrystorowy regulator jej napiecia tak, ze zachodzi zjawisko zmniejszania sie pradu wzbudzenia do wartosci nastawionej, dla obrotów pradnicy róznych od znamionowych.W ukladzie ogranicznika zastosowano obwód rezonansowy zmieniajacy swoja opornosc przy zmianie obrotów pradnicy, wlaczony szeregowo z wejsciem transformatora którego wyjscie polaczono poprzez prostownik z wejs- ciem wzmacniacza tranzystorowego, wzmacniajacego sygnal przechodzacy przez transformator. Dioda Zenera stanowi napiecie odniesienia, ustalajace próg zadzialania wzmacniacza. W obwód wzmacniacza wlaczone jd szeregowo zródlo pradu stalego i regulowany rezystor, ograniczajacy jego prad wyjsciowy. Wzmacniacz steruje tyrystorowym regulatorem napiecia ustalajac wartosc pradu wzbudzenia pradnicy.Zaleta ukladu jest to, ze ograniczanie pradu wybiegu odbywa sie przy czestotliwosci napiecia mniejszej od znamionowej a wiec przy zmniejszaniu obrotów pradnicy lub przy jej rozruchu do obrotów znamionowych. Ma to szczególne znaczenie przy uruchomieniu lub zatrzymywaniu maszyny napedowej, badz przy ciaglej pracy na zmniejszonych obrotach w czasie jej docierania. Zaleta ukladu jest równiez to, ze nie oddzialywuje on na regulator napiecia pradnicy przy obrotach znamionowych, a wiec nie ogranicza wlasnosci dynamicznych regula¬ tora w czasie normalnej pracy.2 76 730 Wynalazek zostal blizej omówiony na przykladzie zastosowania na rysunku, który pokazuje uklad ogranicznika pradu wybiegu pradnicy synchronicznej.Uklad zbudowany jest z elementów pólprzewodnikowych zmontowanych na plytce izolacyjnej i wyposa¬ zony jest w rezystor R o regulowanej rezystancji, zródlo pradu stalego Z oraz transformator T, który wspólpra¬ cuje z obwodem rezonansowym LC.Napiecie przemienne uzyskiwane z zacisków wyjsciowych pradnicy, poprzez obwód rezonansowy LC nastrojony na czestotliwosc znamionowa napiecia, podawane jest na transformator obnizajacy T. Napiecie to po przetransformowaniu i wyprostowaniu przez prostownik P jest filtrowane a nastepnie podawane na wzmacniacz tranzystorowy WT wyposazony w diode Zenera. Obwód wyjsciowy wzmacniacza zasilany jest zxdrebnego zródla pradu stalego Z, a regulowany rezystor R ogranicza jego prad wyjsciowy.Wzmacniacz ten steruje regulatorem napiecia wyjsciowego pradnicy. Przy znamionowej czestotliwosci napiecia pradnicy, obwód rezonansowy LC stanowi duza rezystancje i napiecie z prostownika P podawane do obwodu wzmacniacza jest znacznie mniejsze od napiecia diody Zenera i nie powoduje jego dzialania, a takze i regulatora napiecia. Przy obnizaniu czestotliwosci napiecia wyjsciowegp pradnicy obwód rezonansowy LC zmniejsza swoja rezystancje i napiecie na wyjsciu prostownika P, podawane do obwodu wzmacniacza WT, wzrasta. Wzrost napiecia powyzej wartosci napiecia diody Zenera, powoduje dzialanie wzmacniacza tranzystoro¬ wego, który steruje regulatorem napiecia tak, ze powoduje on zmniejszenie pradu w obwodzie wzbudzenia pradnicy, do wartosci zadanej. Zadana wartosc ograniczonego pradu wzbudzenia ustala sie regulowanym rezystorem R. PL PL