Pierwszenstwo; Zgloszenie ogloszono: 15.03.1973 Opis patentowy opublikowano; 16.04.1975 78691 KI, 42m\l/0« MKF Q06fl 1/06 CZYTH" MA Urzedu Po Polskiej Bzcrz.r Twórcawynalazku: Janusz Schi]bach Uprawniony z patentu tymczasowego: Wyzsza Szkola Rolnicza, Kraków (Polska) Procentomierz Przedmiotem wynalazku jest procentomierz przeznaczony do mechanicznego okreslania proporqi wyrazo¬ nej w procentach — czesci odcinka w stosunku do stu procent calej dlugosci tego odcinka.Dotychczas ustalenie proporcji okreslonej w procentach, dowolnej wielkosci w stosunku do wielkosci podstawowej przeprowadzono na zasadzie rachunku liczbowego, przyjmujac podstawowa wielkosc jako sto procent. Znane sa przyrzady usprawniajace proces liczenia takie, jak suwak logarytmiczny lub arytmometr.Przyrzady te, proste i powszechnie uzywane, sa uciazliwe gdy konieczne jest okreslanie calego szeregu wielkosci w stosunku do jednej wielkosci podstawowej - bedacej wielkoscia porównawcza, poniewaz wymagaja przeprowadzenia rachunku liczbowego.Celem wynalazku jest wyeliminowanie rachunku liczbowego i zastapienie dzialan matematycznych czyn¬ noscia mechaniczna. Zadanie techniczne prowadzace do osiagniecia tego celu polega na opracowaniu przyrzadu pozwalajacego w sposób mechaniczny okreslac proporcje w procentach w stosunku do wielkosci podstawowej przyjetej jako 100%, zwlaszcza przy ustalaniu calego szeregu tych zaleznosci.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie procentomierza, który zbudowany jest w ten sposób, ze na plycie w ksztalcie prostokata znajduja sie dwie linie pólproste, tworzace boki trójkata równoramiennego, którego podstawa jest linia podzielona na sto równych czesci stanowiaca podzialke procentowa. Równolegle do podzialki procentowej sa umieszczone linie rozstawione miedzy soba w jednakowych odleglosciach. W wierz¬ cholku trójkata osadzono w sposób obrotowy przezroczysta listwe majaca w swej osi linie wskaznikowa. Poza tym przyrzad sklada sie z linijki centymetrowej nie polaczonej trwale z plyta.Dzieki zastosowaniu procentomierza mozna zupelnie wyeliminowac rachunek liczbowy i w znacznie krótszym czasie okreslic caly szereg proporcji wyrazonych w procentach w stosunku do jednej wielkosci podstawowej, bedacej wielkoscia porównawcza.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia pro¬ centomierz w widoku z góry.Procentomierz wedlug wynalazku sklada sie z prostokatnej plyty 1 na której znajduja sie dwie linie pólproste 2 bedace ramionami trójkata równoramiennego, którego podstawa jest podzielona ha sto czesci2 76 691 podzialka procentowa 3. Równolegle do podzialki procentowej 3 umieszczone sa liczne linie 4 rozstawione miedzy soba w jednakowych odleglosciach. W wierzcholku 5 trójkata osadzono w sposób obrotowy przezro¬ czysta listwe 6 majaca w swej psi linie wskaznikowa 7. Poza tym przyrzad zawiera linijke centymetrowa nie polaczona trwale z plyta 1.Sposób poslugiwania sie procentomierzem polega na tym, ze dowolna wielkosc przyjetajako podstawowa, awiec majaca sto procent wyraza sie w milimetrach na podzialce centymetrowej 8 i tak ustawia na procento- mierzu, by cala ta wielkosc zostala zawarta miedzy dwoma pólprostymi 2 fby podzialka ta byla równolegla do linii 4 przyrzadu. Nastepnie wielkosc, która mamy okreslic, w stosunku do wielkosci podstawowej, równiez wyrazona w milimetrach znajdujemy na podzialce centymetrowej 8 i tak obracamy listwe 6 z linia wskaznikowa 7 wokól punktu 5, by linia ta przeszla przez znaleziony punkt na podzialce centymetrowej. Na podzialce procentowej 3 linia wskaznikowa 7 wskaze ile procent w stosunku do wielkosci podstawowej przyjetej jako sto procent posiada wielkosc, która nalezalo okreslic. PL PL