Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.04.1974 Opis patentowy opublikowano: 03.03.1975 76624 KI. 21e, 15/08 MKP G01r 15/08 CZYTELNIA Urzedu Poientewego Twórcawynalazku: Ryszard Grobelny Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Wroclawska,Wroclaw (Polska) Automatyczny dzielnik napiecia Przedmiotem wynalazku jest automatyczny dzielnik napecia, pracujacy w pasmie czestotliwosci od 0 do 300 MHz, przeznaczony zwlaszcza do wspólpracy z generatorami wobulujacymi i wskaznikami oscylo- graficznymi, stosowanymi do strojenia selektywnych ukladów elektronicznych. Ponadto dzielnik napiecia bedacy przedmiotem wynalazku sluzy równiez do samoczynnego wybierania zakresów pomiarowych w wolto¬ mierzach i oscylografach.Znane dzielniki napiecia wspólpracujace z generatorami wobulujacymi, sygnalowymi i mocy, oraz z cen¬ tralnymi sieciami sygnalów wzorcowych zbudowane sa z szeregowo polaczonych ze soba czwórników typu n, skladajacych sie z rezysotrów. Dzielniki wyposazone sa w szczotke-kolektor, umocowana na osi wraz z pokret¬ lem i wspólpracujaca z ukladem aretujacym. Na wejscie dzielnika podawane jest napiecie dzielone, a napiecie wyjsciowe zbierane jest z punktów kolejnych czwórników za pomoca szczotki-kolektora.Niedogodnoscia wynikajaca ze stosowania znanych dzielników napiecia jest koniecznosc recznego regulo¬ wania zadanej wartosci napiecia wyjsciowego, co wydluza nadmiernie czas pomiarów i utrudnia wlasciwe stroje¬ nie selektywnych ukladów elektronicznych.Automatyczny dzielnik napiecia wedlug wynalazku wyposazony jest w uklad sterujacy, który sklada sie ze wzmacniacza, który poprzez blok komparatorów napiecia polaczony jest z ukladem pamieci. Uklad pamieci polaczony jest z deszyfratorem, który polaczony jest z dwoma wydzielonymi torami, a kazdy tor stanowi szere¬ gowe polaczenie bramki licznika, rewersyjnego licznika, deszyfratora licznika, wyjsciowego bloku sterujacego i rezystorowegp dzielnika napiecia. Bramki liczników polaczone sa poprzez blok sterujacy z ukladem pamieci, a rewersyjne liczniki polaczone sa ze soba i z deszyfratorem sterujacym bramki liczników, oraz wyposazone sa w blokady. Jeden rewersyjny licznik polaczony jest z blokada drugiego licznika. Rezystorowy dzielnik napiecia wyposazony jest wkontaktrony,"które wlaczone sa miedzy punkty polaczen kolejnych rezystorowyeh czwór¬ ników typu n i jeden z zacisków wejsciowych lub wyjsciowych dzielnika. Kontaktrony sterowane sa elektromag¬ nesami, które oddzielone sa od kontaktronów ekranem.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przed¬ stawia schemat blokowy automatycznego dzielnika napiecia, fig. 2 - rezystorowy dzielnik napiecia w przekroju2 76624 poprzecznym ., fig. 3 - rezystorowy dzielnik napiecia w przekroju podluznym, a fig. 4 - schemat blokowy sys¬ temu wobulatorowego strojenia, wspólpracujacego z automatycznym dzielnikiem napiecia.Automatyczny dzielnik napiecia wedlug wynalazku sklada sie ze sterujacego ukladu I, który polaczony jest z wykonawczym czlonem II. Sterujacy uklad I stanowi separujacy wzmacniacz 1 polaczony poprzez blok komparatorów 2 napiecia z ukladem 3 czterobitowej pamieci, który polaczony jest ze sterujacym blokiem 4 i deszyfratorem 5. Deszyfrator 5 polaczony jest z bramka 6 piatkowego licznika oraz z bramka 7 siódemkowego licznika, przy czym obie bramki 6 i 7 polaczone sa ze sterujacym blokiem 4. Pierwsza bramka 6 polaczona jest z rewersyjnym piatkowym licznikiem 8, który polaczony jest z pierwsza blokada 9, a druga bramka 7 polaczona jest z rewersyjnym siódemkowym licznikiem 10. Piatkowy licznik 8 polaczony jest z siódemkowym licznikiem 10, z deszyfratorem 11 piatkowego licznika oraz z deszyfratorem 5, sterujacym bramki 6 i 7 liczników 8 i 10.Siódemkowy licznik 10 polaczony jest z druga blokada 12, z deszyfratorem 13 siódemkowego licznika 10 oraz z pierwsza blokada 9. Deszyfrator 11 piatkowego licznika 8 polaczony jest z lampka 14 eksponujaca dokladny podzial napiecia i z pierwszym wyjsciowym sterujacym blokiem 15. Deszyfrator 13 siódemkowego licznika 10 polaczony jest z lampka 16 eksponujaca zgrubny podzial napiecia oraz z drugim wyjsciowym sterujacym blo¬ kiem 17.Wykonawczy czlon II sklada sie z dwóch rezystorowych dzielników 18 i 19 napiecia, które sa polaczone ze soba, przy czym pierwszy rezystorowy dzielnik 18 polaczony jest z pierwszym wyjsciowym sterujacym, blokiem 15, a drugi rezystorowy dzielnik 19 z drugim wyjsciowym sterujacym blokiem 17 £)bydwa rezystorowe dzielniki 18 i 19 napiecia zbudowane sa z cylindrycznej obudowy 20, przedzielonej poziomo wewnetrzna prze¬ groda 21 na dwie równe czesci. W srodku przegrody 21 i w bocznej sciance obudowy 20 umocowane sa koncen¬ tryczne gniazda 22. Wewnatrz obudowy 20 umieszczony jest koncentrycznie cylindryczny ekran 23, polaczony . z obudowa 20 promieniowymi ekranujacymi przegrodami 24, w których wykonane sa otwory. W przestrzeniach miedzy ekranujacymi przegrodami 24 umieszczone sa rezystory 25, tworzace czwórniki typu II polaczone szeregowo, przy czym do punktów polaczen kolejnych czwórników dolaczone sa kontaktrony 26, które z dru¬ giej strony polaczone sa z koncentrycznym gniazdem 22, umieszczonym w srodku poziomej przegrody 21.Srodkowe czesci kontaktronów 26 umieszczone sa w otworach cylindrycznego ekranu 23, a szeregowe rezystory 25 czwórników umieszczone sa w otworach ekranujacych przegród 24. Wejsciowy zacisk szeregowo polaczonych czwórników jest polaczony z koncentrycznym gniazdem 22 umocowanym w bocznej scianie obu¬ dowy 20. Cylindryczny ekran 23 polaczony jest z pokrywa 27, stanowiaca dno obudowy 20. Równolegle rezystory 25 czwórników polaczone sa z cylindrycznym ekranem 23. W drugiej czesci obudowy 20 umieszczone sa elektromagnesy, skladajace sie z cewek 28 i ferromagnetycznych rdzeni 29, które maja ksztalt otwartego prostokata, którego jeden bok umieszczony jest wewnatrz cewki 28. Równolegle do siebie czesci rdzenia 29 przechodza przez otwory wewnetrznej przegrody 21 i stykaja sie z kontaktronem 26, który stanowi czwarty bok prostokata.Automatyczny dzielnik napiecia wedlug wynalazku wspólpracujacy z wobulatorowym systemem strojenia jest polaczony nastepujaco. Wejscie We wykonawczego czlonu II polaczone jest z wyjsciem wobulujacego gene¬ ratora 30, którego wejscie polaczone jest z generatorem 31 napiecia modulujacego. Wyjscie Wy wykonawczego czlonu II polaczone jest poprzez strojny obiekt 32, i detektor 33 z oscylograficznym wskaznikiem 34, który polaczony jest z wyjsciem generatora 31 napiecia modulujacego. Wejscie W'e sterujacego ukladu I automatycz¬ nego dzielnika napiecia polaczone jest z wejsciem oscylograficznego wskaznika 34, a drugie wejscie W"e steruja¬ cego ukladu I polaczone jest z wyjsciem generatora 31 napiecia modulujacego.Na wejscie W'e sterujacego ukladu I podawane jest napiecie, które poprzez wzmacniacz 1 podawane jest na blok komparatorów 2 napiecia. W ukladzie 3 czterobitowej pamieci jest utrwalana szczytowa wartosc napiecia, podawanego na blok komparatorów pomiedzy dwoma kolejno po sobie wystepujacymi impulsami, oznaczaja¬ cymi poczatek i koniec krzywej przenoszenia. Deszyfrator 5 przetwarza, zakodowane w ukladzie 3 pamieci, informaqe na impulsy sterujace poprzez bramki 6 i 7 rewersyjnymi licznikami 8 i 10, oraz wytwarza impulsy ustalajace kierunek liczenia. Liczenie nastepuje tylko w momencie pojawienia sie na wyjsciu sterujacego bloku 4 impulsów, które podawane sa na bramki 6 i 7. Tylne zbocze tych impulsów kasuje uklad 3 pamieci. Impulsy podawane na piatkowy licznik 8 odpowiadaja drobnym zmianom regulowanego napiecia, a impulsy podawane na siódemkowy licznik 10 odpowiadaja zgrubnym zmianom napiecia. Blokady 9 i 12 liczników 8 i 10 pozwalaja na ustalenie skrajnych pozycji rezystorowych dzielników 18 i 19 napiecia. Deszyfratory 11 i 13 wytwarzaja impulsy, które steruja poprzez wyjsciowe bloki sterujace 15 i 17 rezystorowymi dzielnikami 18 i 19 i wykorzystane sa do eksponowania aktualnego podzialu napiecia za pomoca lampek 14 i 16.Impulsy sterujace ze sterujacego ukladu I podawane sa na cewki 28 rezystorowych dzielników 18 i 19.Strumien magnetyczny zamyka sie poprzez rdzen 29 ikontaktron 26, powodujac zwarcie jego zestyków. Naste-76624 3 puje polaczenie koncentrycznegp gniazda 22, umieszczonego w srodku przegrody 21 z odpowiednim punktem polaczenia dwóch kolejnych czwórników, co jest równoznaczne z otrzymaniem na wyj 'ciu rezystorowego dziel¬ nika pozadanej wartosci napiecia.W wobulatorowym systemie strojenia, wspólpracujacym z automatycznym dzielnikiem napiecia, wyjsciowe napiecie wobulujacego generatora 30 jest modulowane czestotliwosciowo napieciem wyjsciowym generatora 31.To samo napiecie modulujace jest napieciem podstawy czasu oscylograficznego wskaznika 34, oraz wytwarza impulsy sterujace bramkami liczników automatycznego dzielnika napiecia.Napiecie wyjsciowe wobulujacego generatora 30 podawane jest na wykonawczy czlon II automatycznego dzielnika, który dzieli napiecie i podaje go na strojony obiekt 32. Z wyjscia strojonego obiektu napiecie jest podawane na detektor 33, który umozliwia otrzymanie obwiedni napiecia wielkiej czestotliwosci. Napiecie obwiedni, reprezentujace krzywa przenoszenia strojonego obiektu, podawane jest na oscylograficzny wskaznik 34 oraz na wejscie W'e sterujacego ukladu I automatycznego dzielnika napiecia. W momencie, gdy na ekranie oscylograficznego wskaznika 34 brak jest obrazów, w sterujacym ukladzie I automatycznego dzielnika napiecia, wytwarzane sa impulsy sterujace bramki liczników. PL PL