Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.06.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.02.1975 76241 KI- 42m\ 3/00 MKP G06m 3/00 CZYTELNIA Urzedu Polentrwenn Twórcy wynalazku: Roman Pasniczek, Henryk Borowski, Zygmunt Grochowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Akademia Medyczna w Warszawie, Warszawa (Polska) Elektroniczny licznik ziaren Przedmiotem wynalazku jest elektroniczny licznik ziaren frakcji podsitowej z elektryczna komora konduk- tometryczna. Licznik sluzy do pomiaru liczby ziaren i objetosci kazdego ziarna w próbce poddanej analizie.Zawiesina ziaren w elektrolicie znajdujacym sie w jednej czesci naczynia, oddzielonej przegroda z komora czuj¬ nikowa, zasysana jest do drugiej czesci naczynia na skutek wytworzenia w niej podcisnienia. Kazdorazowe przejs¬ cie ziarna przez komore czujnikowa zmienia opornosc drogi miedzy dwoma elektrodami umieszczonymi jedna przed a druga za komora wlaczonymi w obwód zródla pradu. Zmiana opornosci daje w wyniku impuls elektrycz¬ ny na elektrodach, któiy jest proprocjonalny do objetosci ziarna. Impulsy sa mierzone i zliczane w ukladzie elektronicznym. Istotnym czynnikiem decydujacym o dokladnosci pomiarów jest czas trwania pomiaru próbki, który powinien byc jak najmniejszy.Znane sa liczniki ziaren frakcji podsitowej, w których komory czujnikowe sa tak zbudowane, ze dlugosc dyszy jest wieksza od stosowanej srednicy. Z obu stron komory nawiercone sa fazki w ksztalcie stozków skierowanych wierzcholkami do wnetrza komory.W znanych dotychczas licznikach ziaren wystepuja niedogodnosci, które wplywaja w sposób zasadniczy na dokladnosc i szybkosc wykonywania pomiarów. Dlugosc dyszy stanowi ojej objetosci, która z kolei decyduje o czulosci komory i okresla zakres pomiarowy. Komora o duzej objetosci posiada mniejsza czulosc i daje mniejsza dokladnosc pomiarów. Fazki wykonane na wlocie i wylocie dyszy ulatwiaja co prawda przelot ziaren przez komore, ale zwiekszaja jednoczesnie objetosc komory. Powoduje to obnizenie czulosci i dokladnosci pomiaru oraz przesuniecie dolnego zakresu pomiarowego w góre, ku wiekszym srednicom ziaren. W elektrolicie znajduje sie zbiór ziaren o róznej srednicy przechodzacych podczas pomiaru przez komore czujnikowa.W stosowanych dotychczas komorach nastepuje dosc czesto calkowite, lub czesciowe czopowanie dyszy przez duze ziarna w czesci stozkowej komory. Zaczopowanie dyszy powoduje calkowite zatrzymanie pomiaru, lub znaczne obnizenie jego szybkosci, która z kolei wplywa na obnizenie dokladnosci odczytu. Ponadto w dlugiej dyszy istnieje duze prawdopodobienstwo równoczesnego pojawienia sie w niej wiecej niz jednego ziarna. Wplyw zjawiska koincydencji na dokladnosc odczytu licznika jest jednoznaczny. Zliczona ilosc ziaren jest zawsze mniejsza od liczby rzeczywistej.2 76 241 Celem wynalazku jest usuwanie tych niedogodnosci, czyli umozliwienie przeprowadzenia dokladnego i szybkiego zliczenia ziaren.Aby osiagnac ten cel wytyczono sobie zadanie opracowania komory konduktometrycznej o nowym ksztal¬ cie dyszy. Zadanie zgodnie z wytyczonym wynalazkiem zostalo rozwiazane tak, ze elektroniczny licznik ziaren sklada sie z bloku pomiarowego polaczonego poprzez uklad automatyki pomiarów z dyskryminatorem sprzezo¬ nym ze wzmacniaczem impulsowym. Dwie elektrody polaczone elektrycznie ze wzmacniaczem impulsowym umieszczone sa w elektrolicie po obu stronach komory konduktometrycznej. Dysza komory konduktometrycznej wykonana jest w plytce o grubosci okreslonej tylko jej wytrzymaloscia mechaniczna. Powierzchnia czolowa plytki jest prostopadla do osi dyszy. Powierzchnia tylna ma ksztalt czaszy o srednicy wielokrotnie wiekszej od srednicy dyszy.Reasumujac, stosujac licznik wedlug wynalazku uzyskuje sie znikome prawdopodobienstwo wystepowania zjawiska koincydencji. Komora wykazuje mniejsza opornosc elektryczna i dzieki temu mozna stosowac wieksze wartosci pradu przeplywajacego przez komore konduktometryczna bez obawy wystapienia parowania elektrolitu w obszarze komory. Stosujac komore konduktometryczna uzyskuje sie duza czulosc i dokladnosc pomiaru ziaren oraz duza szybkosc przeprowadzenia pomiarów.Licznik wedlug wynalazku umozliwia prawie calkowita automatyzacje pomiaru i nie wymaga wysokokwa¬ lifikowanej obslugi. Czas trwania pojedynczego pomiaru sprowadza sie do kilkunastu sekund, co umozliwia wykonywanie wciagu dnia duzej ilosci pomiarów. Licznik charakteryzuje sie duza dokladnoscia i powtarzal¬ noscia wyników. Wysoka czulosc zwiazana z mala objetoscia komory konduktometrycznej powoduje rozszerze¬ nie dolnego zakresu pomiaru licznika, co umozliwia zliczanie ziaren o bardzo malych srednicach. Ponadto pozwala na równoczesne okreslenie pomiaru liczby ziaren oraz rozkladu frakcyjnego badanej próbki.Licznik wedlug wynalazku jest dokladnie wyjasniony na podstawie jego przykladu wykonania.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat blokowy ukladu oraz przekrój komory konduktometrycznej.Jak uwidoczniono na rysunku licznik sklada sie z plytki 1, w której wykonano dysze 2. Dwie elektrody 5 umieszczone w elektrolicie po obu stronach komory konduktometrycznej polaczone sa ze wzmacniaczem impulsowym 6, wyjscie którego sprzezone jest z dyskryminatorem 7. Wyjscie dyskryminatora polaczone jest z ukladem automatyki pomiaru 8, który podaje impulsy do bloku pomiarowego 9. W plytce 1 wykonana jest dysza 2 o srednicy d. Powierzchnia czolowa plytki 3 plytki 1 jest prostopadla do osi dyszy. Powierzchnia tylna 4 ma ksztalt czaszy o srednicy D wielokrotnie wiekszej od srednicy dyszy.Jak juz wspomniano elektroniczny licznik ziaren sluzy do pomiaru liczby ziaren znajdujacych sie w próbce, oraz okreslania rozkladu frakcyjnego badanych czastek. Przejscie ziaren lub czastek, znajdujacych sie w postaci zawiesiny w elektrolicie, przez komore konduktometryczna powoduje zmiane opornosci miedzy elektrodami, proporcjonalna do objetosci czastki. Daje to w efekcie impuls elektryczny na elektrodach, który wchodzi na wejscie wzmacniacza impulsowego. Impulsy wzmacnia sie we wzmacniaczu 6 i podaje sie na dyskryminator amplitudy 7. Zliczanie impulsów przez blok pomiarowy 9 nastepuje z chwila zadzialania ukladu automatyki pomiaru 8, wyznaczajacego objetosc poddanej analizie próbki. W czasie pomiaru przez komore przeplywa scisle okreslona i kazdorazowo dokladnie taka sama objetosc badanego roztworu. PL PL