Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.06.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.05.1975 76167 KI. 21c,45/10 MKP G05d 25/02 CZYTELNIA1 Urzedu fcWe*f Twórca wynalazku: Jerzy Kobylko Uprawniony z patentu tymczasowego: Studencka Spóldzielnia Pracy „Akademik", Poznan (Polska) Samoczynny wylacznik zmierzchowy Przedmiotem wynalazku jest samoczynny wylacz¬ nik zmierzchowy sluzacy do wlaczania i wylaczania odbiorników elektrycznych w zaleznosci od zmiany natezenia swiatla, np. lamp oswietlenia ulicznego, reklam swietlnych, znaków drogowych itp.Obecnie znane sa urzadzenia sluzace do tego celu, które samoczynnie zalaczaja odbiorniki z chwila nastapienia zmiany natezenia swiatla dziennego.Sa to urzadzenia stosunkowo skomplikowane skla¬ dajace sie z trzech podzespolów zamocowanych w jednej skrzynce ochronnej.W budowie tych znanych wylaczników stosuje sie wzmacniacz napieciowy, fotokomórke i dwa prze¬ kazniki, przy czym wzmacniacz napieciowy zbudo¬ wany jest na tranzystorach.Fotokomórka umieszczona jest oddzielnie na pew¬ nej wysokosci od gruntu, niedostepnej dla osób nie- zainteresowanych. Sygnal z fotokomórki zostaje wzmocniony poprzez wzmacniacz tranzystorowy, któ¬ ry uruchamia przekaznik malej mocy. Przekaznik malej mocy uruchamia z kolei przekaznik wiekszej mocy, który uruchamia styczniki odbiorników elek¬ trycznych.Obecnie stosowane wyzej opisane wylaczniki zmierzchowe posiadaja liczne nizej podane wady.Zanieczyszczenia atmosferyczne osiadajace na ele¬ mencie swiatloczulym nie dopuszczaja wymaganej ilosci swiatla. Czule sa na wstrzasy mechaniczne, które znacznie zaklócaja prace tego urzadzenia.Wykorzystanie do budowy tego urzadzenia tranzy- 10 15 20 25 30 storów, których charakterystyka pracy po pewnym czasie sie zmienia, powoduje zmiane parametrów pracy calego urzadzenia. Zuzywanie sie fotokomórki i tranzystorów wymaga wymiany tych elementów po pewnym okresie eksploatacji. Podlaczanie tego urzadzenia wymaga osoby posiadajacej wysokie kwalifikacje zawodowe, a ponadto koszt produkcji tego urzadzenia jest wysoki.Wymienione wady powoduja, ze po stosunkowo krótkiej eksploatacji urzadzenia te najczesciej mu¬ sza byc wymontowywane i wymieniane lub zaste¬ powane zwyklymi wylacznikami uruchamianymi indywidualnie recznie.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wyzej wymienionych wad.Istota wynalazku jest zastosowanie ukladu, w którym uzwojenie wtórne transformatora sieciowe¬ go polaczone jest szeregowo z dioda, potencjome¬ trem, przekaznikiem i fotooporem, natomiast rów¬ nolegle z uzwojeniem wtórnym tego transformatora i dioda polaczony jest kondensator.Dalsza cecha wynalazku jest zastosowanie urza¬ dzenia czyszczacego powierzchnie swiatloczula foto- elementu w postaci wycieraczki umieszczonej nad fotooporem, napedzanej ruchoma czescia rdzenia przekaznika wiekszej mocy za posrednictwem dwu- ramiennej dzwigni, dzieki czemu calkowicie wyeli¬ minowano szkodliwy wplyw zanieczyszczen, zwlasz¬ cza atmosferycznych. Wymiary gabarytowe samo¬ czynnego wylacznika zmierzchowego wedlug wyna- 7616776167 3 lazku sa znacznie mniejsze od produkowanego obec¬ nie wylacznika. Cale urzadzenie sklada sie z jedne¬ go zespolu. Zastosowano przekaznik dzieki któremu mozna podlaczac do samoczynnego wylacznika zmierzchowego odbiorniki o mocy do 300 V. Jest to korzystne, gdyz mozna samoczynny wylacznik zmierzchowy montowac bezposrednio do rteciowych lamp ulicznych, instalowanych do oswietlania prze¬ jazdów kolejowych, skrzyzowan drogowych odleg¬ lych od miast i osiedli ludzkich. Ponadto przybli¬ zony koszt calego urzadzenia przy seryjnej produk¬ cji jest niski.Przykladowe wykonanie samoczynnego wylaczni¬ ka zmierzchowego wedlug wynalazku uwidocznione jest na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia samoczynny wylacznik zmierzchowy w wi¬ doku perspektywicznym, fig. 2 — podstawe z trans¬ formatorem sieciowym w widoku z boku, fig. 3 — przekaznik w widoku z boku, fig. 4 — plytke mon¬ tazowa w widoku z góry, fig. 5 — plytke montazo¬ wa w widoku z przodu, fig. 6 — obudowe w wido¬ ku z przodu z urzadzeniem eliminujacym zanie¬ czyszczenia atmosferyczne, fig. 7 — schemat ideowy samoczynnego wylacznika zmierzchowego.Samoczynny wylacznik zmierzchowy wedlug wy¬ nalazku sklada sie z prostokatnej podstawy 1 do której przymocowane sa wsporniki 2. Do wsporni¬ ków 2 zamocowany jest sieciowy transformator 3, drukowana montazowa plytka 4 do której przylu- towane sa przekaznik 5, kondensator 6, potencjo¬ metr 7, dioda 8, polaczone ze soba wedlug schematu na fig. 7 oraz uchwyt 9. Do uchwytu 9 przyluto- wany jest przekaznik 10 i przykrecony zestaw sty¬ ków 11. Wspornik 2 polaczony jest z montazowa plytka 12 do której przylutowany jest fotoopór 13.Do ruchomej czesci rdzenia 14 przekaznika 10 przy- lutowana jest dzwignia 15, na która nalozona jest powrotna sprezyna 16, która z jednej strony zamo¬ cowana jest na stale do dzwigni 15, z drugiej zas strony opiera sie o wspornik 17 zamocowany na stale do wspornika 2. Na podstawe 1 nalozona jest obudowa 18. Na górnej czesci obudowy 18 zamoco¬ wany jest na stale czop 19, na który obrotowo osa¬ dzona jest tuleja 20 z ramionami 21 i 22. Do ra¬ mienia 21 przyklejona jest filcowa wycieraczka 23.Wycieraczka 23 znajduje sie nad fotooporem 13.Ramie 22 wspólpracuje z górnym koncem dzwigni 15 przekaznika 10. Obudowa 18 ma dwa wyciecia 24 i 25 uszczelnione guma. Wyciecie 24 sluzy do re¬ gulacji nastawnego potencjometru 7. Wycieciem 25 wychodzi górny koniec dzwigni 15 -przekaznika 10, 4 który to koniec uzyskuje ruch wahadlowy przy kaz¬ dorazowym zadzialaniu przekaznika.Wyzej opisana konstrukcja samoczynnego wy¬ lacznika zmierzchowego jest prosta w montazu 5 i demontazu.Zapewnia dostep do kazdego elementu skladowe¬ go. Teoretycznie okres pracy samoczynnego wylacz¬ nika zmierzchowego jest nieograniczony.Urzadzenie wedlug wynalazku dziala w nastepu¬ jacy sposób: Urzadzenie jest zasilane napieciem zmiennym 220 V, które doplywa do transformatora 3, gdzie jest zmniejszone do napiecia imiennego 25 V. Napiecie zmienne 25 V zostaje wyprostowane poprzez diode 8 i stabilizowane kondensatorem 6.Uzyskane w ten sposób stale napiecie 25 V, zasila polaczone szeregowo fotoopór 13, potencjometr 7 i przekaznik 5. Wiazka swiatla, na która ma reago¬ wac samoczynny wylacznik zmierzchowy i która ma zmienne natezenie pada na fotoopór 13. Zmiana natezenia swiatla powoduje zmiane opornosci fo- tooporu 13 dzieki czemu zmienia sie napiecie na przekazniku 5, wynikiem czego jest zadzialanie przekaznika 5, który uruchamia przekaznik 10.Przekaznik 10 zmienia polozenie styków 11, do któ¬ rych podlacza sie odbiorniki elektryczne np. lampy oswietlenia ulicznego, reklamy, znaki drogowe itp.W czasie zadzialania przekaznika 10 uruchamia czesc rdzenia 14 za pomoca dzwigni 15 i ramienia 21 porusza wycieraczke 23, która oczyszcza po¬ wierzchnie swiatloczula eliminujac zanieczyszczenia atmosferyczne. PL PL