Pierwszenstwo: 13.03.1972 (P. 154049) Zgloszenie ogloszono: 31.07.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.04.1975 76103 KI. 42c,42 MKP G01v 1/24 CZYTELNIA Urzedu Patentowego Twórcy wynalazku: Aleksander Dzikowski, Zdzislaw Bociek-, Antoni Zientarski / Uprawniony z patentu tymczasowego: Przedsiebiorstwo Geofizyki Gór¬ nictwa Naftowego, Torun (Polska) Urzadzenie o duzej pojemnosci pamieci magnetycznej do analogowego sumowania sygnalów -Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie o du¬ zej pojemnosci pamieci magnetycznej do analogo¬ wego sumowania sygnalów majace zastosowanie zwlaszcza przy opracowywaniu wyników polowych badan sejsmicznych prowadzonych metoda pokryc wielokrotnych.Dotychczas stosowane urzadzenia do analogo¬ wego sumowania sygnalów sejsmicznych maja rozwiazane uklady automatyki i sterowania w oparciu o wybieraki obrotowe, w zwiazku z czym konstrukcja ich jest znacznie rozbudowana i zbyt skomplikowana. Przy przepisywaniu sygnalów z polowych tasm magnetycznych na beben pamieci magnetycznej, na skutek wprowadzania poprawek dynamicznych wnoszone sa znieksztalcenia czesto¬ tliwosciowe i fazowe. Najwieksze niedopuszczalne znieksztalcenia wystepuja na poczatku rejestracji.Zsumowane znieksztalcane sygnaly nie daja wlas¬ ciwej informacji dla celów interpretacji mate¬ rialów sejsmicznych.Celem wynalazku jest wyeliminowanie przed zsumowaniem tych czesci sygnalów sejsmicznych które zawieraja niedopuszczalne znieksztalcenia czestotliwosciowe i fazowe. Zadaniem wynalazku jest skonstruowanie urzadzenia o mniej skompli¬ kowanej budowie, pozwalajacego na osiagniecie powyzszego celu.Istota wynalazku jest zastosowanie w urzadze¬ niu o duzej pojemnosci pamieci magnetycznej do analogowego sumowania sygnalów, programowa- 2 nego ukladu tlumienia wyzwalanego pierwszymi wstapieniami sygnalu sejsmicznego z blokada za¬ bezpieczajaca ten uklad przed wyzwoleniem przez przypadkowe impulsy zaklócajace, zanim pojawi 5 sie sygnal sejsmiczny. Ponadto zastosowano wy¬ bierak krzyzowy sterowany ukladem automatycz¬ nego sterowania.Urzadzenie pozwala na . uzyskanie czytelnego obrazu przekrojów plytko zalegajacych warstw io geologicznych. Pozwala równiez na przyspieszenie opracowania wyników materialów sejsmicznych z wielokrotnych pokryc na skutek mozliwosci równoczesnego odczytu do 24 sum sygnalów sejs¬ micznych oraz mozliwosc ich kasowania w jed- 15 nym obrocie bebna pamieci magnetycznej.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy urzadzenia, zas fig. 2 schemat blokowy programowanego ukladu tlu- 20 mienia.Urzadzenie wedlug fig. 1 sklada sie ze wzmac¬ niacza sygnalu 1 o wejsciu Wel, z którego sygnal sejsmiczny podawany jest do ukladu filtrów pa¬ smowych 2 i równoczesnie do ukladu sterowania 25 programowanego tlumienia 3 który steruje ele¬ ment o ciaglej regulacji opornosci 4, wzmacnia¬ cza koncowego 5 z którego sygnal sejsmiczny podawany jest poprzez wybierak krzyzowy 6 ste¬ rowany ukladem automatycznego sterowania 7 na 30 glowice zapisu 8 rejestrujace ten sygnal na beb- 76 10376103 nie pamieci magnetycznej 9. Sygnaly zarejestro¬ wane na betonie pamieci magnetycznej 9 czytane sa glowicami odczytu 10 i poprzez wybierak krzyzowy 6 podawane sa na wielokanalowe wyjs¬ cie Wyl lub na wzmacniacz 11 i dalej na wyjscie Wyg wzglednie poprzez wybierak krzyzowy 6 i glowice zapisu 12 sa rejestrowane na tasmie po¬ lowej umieszczonej na bebnie 13. Ponadto urza¬ dzenie zawiera generator kasowania 14, który po¬ przez wybierak krzyzowy 6 podaje sygnal kaso¬ wania na glowice odczytu 10, które kasuja syg¬ naly zarejestrowane na bebnie pamieci magne¬ tycznej 9. rProgramowany uklad tlumienia wedlug fig. 2 sklada sie z elementu o ciaglej regulacji opor¬ nosci 4 i ukladu sterowania programowanego tlu¬ mienia 3, który zawiera uklad wyzwalania a ste- . fowany równoczesnie sygnalem z seperatora z ukladem formujacym b o wejsciu We2 i stero¬ wany z przekaznika czasowego c o wejsciu We3 oraz programowany regulator tlumienia d.Urzadzenie dziala w \ten sposób, ze znieksztal¬ cony sygnal sejsmiczny przychodzacy na wejscie Wel jest przetwarzany kolejno przez wzmacniacz 1, ukladu filtrów pasmowych Z oraz element o ciaglej regulacji opornosci 4, który wytlumia czesci sygnalów posiadajacych znieksztalcenia. Na¬ stepnie, sygnal po wzmocnieniu przez wzmacniacz koncowy 5, poprzez pole stykowe wybieraka krzyzowego 6 jest zapisywany przelaczanymi ko¬ lejno glowicami zapiLsu 8 na bebnie pamieci mag¬ netycznej 9. Po wpisaniu wedlug zadanego prog¬ ramu odpowiedniej ilosci tras sygnalów na beb¬ nie pamieci magnetycznej 9 nastepuje ich odczyt glowicami odczytu 10. W zaleznosci od sposobu rejestracji, sygnaly z glowic odczytu 10 sa poda¬ wane kolejno na wzmacniacz 11 i wejscie Wy2 lub na wielokanalowe wyjscie Wyl. Ze wzmac¬ niacza 11 sygnaly te poprzez pole stykowe wybie¬ raka krzyzowego 6 zapisywane sa na tasmach po¬ lowych umieszczonych na bebnie 13 glowicami zapisu 12. Zapisane sygnaly na bebnie pamieci magnetycznej 9 po ich odczytaniu kasuje sie glor wicami odczytu 10 podlaczanymi poprzez wybie¬ rak krzyzowy 6 do generatora kasowania 14.Uklad automatycznego sterowania 7 pozwala na 5 przyjecie odpowiedniego sposobu pracy urzadzenia, jesli chodzi o kolejnosc wyboru glowic wedlug za¬ danego programu.Element o ciaglej regulacji opornosci 4 jest sterowany z ukladu sterowania programowanego io tlumienia 3, którego dzialanie polega na tym, ze na wejscie We2 jest podawany sygnal sejsmiczny ze wzmacniacza 1 i poprzez seperator z ukladem formujacym b jest wprowadzany na wejscie uk¬ ladu wyzwalania a, który jest bramkowany syg- 15 nalem przekaznika czasowego c wyzwalanego im¬ pulsami przelaczania tras podawanymi na wejscie We3. Czas bramkowania tego przekaznika jest usta¬ lany dowolnie. Uklad a wyzwala programowany regulator tlumienia d wedlug przyjetego prog- 20 ramu. PL PL