Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 05.04.1975 75948 KI. Sc.15/44 MKP E21d 15/44 C2YTELNIAI Urzedu Pcrtentoweqo 1 Twórcy wynalazku: Zbigniew Dudzinski, Wladyslaw Maluciak, Henryk Giemza, Janusz Pudlik, Zygmunt Butler Uprawniony z patentu tymczasowego: Bytomskie Zaklady Naprawcze Przemyslu Weglowego, Bytom (Polska) Górniczy stojak hydrauliczny Przedmiotem wynalazku jest górniczy, indywi¬ dualny stojak hydrauliczny przeznaczony do zabez¬ pieczania stropu na podziemnych wyrobiskach eks¬ ploatacyjnych.Znane dotychczas indywidualne stojaki hydrau¬ liczne sa wyposazone w przedluzacze o dlugosci do¬ stosowanej do wysokosci wyrobiska. Niezaleznie od rozwiazania konstrukcyjnego kazdy przedluzacz charakteryzuje sie okreslona wytrzymaloscia oraz ma zabezpieczenie przed przypadkowym rozlacze¬ niem i dokladnie wykonane miejsce jego osadzenia na rdzenniku stojaka. Najczesciej miejscem osa¬ dzenia przedluzacza jest korpus zaworu wykonany w ksztalcie walca. Znane sa równiez dodatkowe wzmocnienia rdzennika stojaka za pomoca ze¬ wnetrznego plaszcza ochronnego, który kompensuje obnizenie wytrzymalosci rury rdzennika wskutek wykonania otworu na zawór. Taki sposób laczenia przedluzacza z rdzennikiem stojaka ma te zasad¬ nicza wade, ze w wyniku duzego nieosiowego na¬ cisku stropu nastepuje stosunkowo niewielkie za¬ lamanie osi rdzennika i przedluzacza o wielkosc do¬ puszczalna przez tolerancje wykonania. Im wieksze sa obciazenia stojaka w czasie jego pracy tym wieksza jest koncentracja naprezen lokalizujacych sie punktowo na styku krawedzi korpusu zaworu i rury rdzennika oraz rury przedluzacza. Napreze¬ nia te, po przekroczeniu granicy sprezystosci, daja odksztalcenia trwale powiekszajac jednoczesnie do¬ puszczalny luz na polaczeniu tych elementów. Dal- 2 sza eksploatacja stojaka powieksza zasieg odksztal¬ cenia, które w konsekwencji powoduje kielichowe rozwieranie sie koncówki rury przedluzacza i scie¬ ranie koncówki osadzenia przedluzacza na rdzen- 5 niku. W wyniku zmian trwalych przedluzacz staje sie niezdolny do dalszego spelniania powierzonego mu zadania i trzeba go wymienic na nowy.Znane sa równiez liczne przypadki pekniecia rury przedluzacza polaczone z gwaltownym wy- 10 padnieciem stojaka ze sciany, które czesto sa przy¬ czyna nieszczesliwych wypadków.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad i nie¬ dogodnosci przez udoskonalenie konstrukcji stojaka oraz znaczne polepszenie jego wlasnosci eksploata- 15 cyjnych.Cel ten zostal osiagniety za pomoca stojaka hy¬ draulicznego bedacego przedmiotem niniejszego wy¬ nalazku. Istota tego stojaka polega na tym, ze w okreslonym miejscu jednolitej rury rdzennika ma 20 wcisniety korpus zaworu, którego tworzaca, prosta w czesci srodkowej, w kierunku obu podstaw prze¬ chodzi w krzywa o charakterze podobnym do ksztaltu ewolwenty. Krzywa ta daje na podstawach zmniejszenie srednicy od 2 do 10%, a najkorzyst- ,25 niej 5%, przy czym poszczególne odcinki tworzacej korpusu sa tak dobrane, aby najdluzszy odcinek obejmujacy linie prosta przejmowal obciazenia osiowe stojaka, a obustronne odcinki linii krzywej przejmowaly obciazenia boczne. Natomiast wiel- 30 kosc wcisku jest tak dobrana, ze opory tarcia po- 7594875 948 3 4 miedzy korpusem zaworu i rura rdzennika przej¬ muja naprezenia osiowe tej rury. Dzieki takiej wlasnie konstrukcji stojaka wyeliminowano zjawi¬ sko niszczenia polaczenia rdzennika z przedluza¬ czem, bedacego wynikiem koncentracji naprezen w strefie stosowanego dotychczas podzialu na dwa oddzielne elementy konstrukcyjne. Przez odpowied¬ nie dobranie ksztaltu geometrycznego korpusu za¬ woru zmniejszano do minimum wielkosc naprezen na styku krawedzi korpusu z rura rdzennika w przypadku wystepowania dodatkowego obciaze¬ nia skierowanego prostopadle do osi stojaka. Na¬ prezenie to w stojaku wedlug wynalazku rozklada sie wzdluz krzywej tworzacej obnizajac tym sa¬ mym gwaltownie szczytowa jego wartosc tak, ze w zadnym przypadku nie przekroczy ono granicy sprezystosci materialu, a zatem nie spowoduje od¬ ksztalcen trwalych jak to ma miejsce w stojakach o znanej dotychczas konstrukcji.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku, przedstawiaja¬ cym stojak w przekroju osiowym. Jak uwidocznio¬ no na rysunku stojak wedlug wynalazku sklada sie ze spodnika 1 i rdzennika 2 wyposazonego u dolu w tlok 3, a u góry w glowice 4, przy czym rdzen¬ nik stanowi jednolita rura o dlugosci uwzglednia¬ jacej jednoczesnie dlugosc przedluzacza. W odpo¬ wiednim miejscu w rurze rdzennika 2 jest wcisnie¬ ty z okreslona sila korpus zaworu 5. Tworzaca tego korpusu w srodkowej czesci 6 jest prosta, a w kie¬ runku obu podstaw 7 przechodzi w krzywa 8 o cha¬ rakterze podobnym do ksztaltu ewolwenty, dajaca 5 na podstawach zmniejszenie srednicy od 2 do 10%, a najkorzystniej 5%.Stojak hydrauliczny wedlug wynalazku w przy¬ padku obciazenia osiowego dziala tak samo jak stojaki o znanej dotychczas konstrukcji. Natomiast w przypadku wystapienia dodatkowego obciazenia bocznego, prosty odcinek tworzacej korpusu zaworu przejmuje obciazenia osiowe, a odcinki krzywej 8 przejmuja obciazenia boczne. PL