Pierwszenstwo: 29.07.1972 (P. 157007) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 19.05.1975 75911 KI. 59c,16 MKP* F04M/00 Twórcy wynalazku: Zofia Cichowska, Edward Cichowski, Bronislaw Niemczyk Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Urzadzenie dozujace Znane jest z patentu nr 61403 urzadzenie dozujace pozwalajace na dozowanie malych ilosci cieczy do plynacej pod cisnieniem drugiej cieczy. W urzadzeniu tym ciecz dozowana wypelnia zasobnik, którego wnetrze rozdzielone jest workowa przepona na dwie symetryczne czesci. Górna przestrzen zasobnika poprzez dysze dozujaca polaczona jest z przestrzenia ssawna pompy strumieniowej, a dolna przestrzen zasobnika polaczona jest z przewodem zasilajacym pompe strumieniowa. W czasie pracy urzadzenia w zasobniku panuje cisnienie równe cisnieniu cieczy zasilajacej, przy czym wyplyw cieczy dozowanej ze zbiornika do przestrzeni ssawnej pompy strumieniowej poprzez dysze dozujaca nastepuje na skutek róznicy cisnien przed i za dysza dozujaca, a wiec w zasobniku i przestrzeni ssawnej pompy strumieniowej.Doswiadczenia eksploatacyjne wykazaly, ze wskutek róznicy gestosci cieczy dozowanej i zasilanej, przy czym gestosc cieczy dozowanej jest wieksza od gestosci cieczy zasilajacej, nastepuja zaklócenia w prawidlowej pracy urzadzenia. W czasie postoju urzadzenia nastepowalo opadanie cieczy dozowanej wypelniajacej zasobnik, a tym samym zasysanie do zasobnika poprzez dysze dozujaca cieczy zasilajacej. Ciecz zassana wypelniala czes¬ ciowo zasobnik i po ponownym uruchomieniu urzadzenia nie nastepowalo zasysanie cieczy dozowanej, lecz cieczy zasilajacej poprzednio samoczynnie zassanej do zasobnika. Dopiero po calkowitym ponownym wyssaniu tej cieczy, urzadzenie pracowalo prawidlowo.Ponadto w urzadzeniu zastosowano dla obserwacji momentu opróznienia zasobnika wizjer, w którym moz¬ na bylo zaobserwowac przepone kiedy zajela ona skrajne górne polozenie, a wiec po calkowitym wyczerpaniu zapasu cieczy dozowanej, wypelniajacej zasobnik. Zastosowanie wizjera bylo podyktowane wadami znanych urzadzen do sygnalizacji momentu opróznienia zasobnika. Wizjer równiez nie spelnial prawidlowo swego zada¬ nia, gdyz przepona w swym skrajnym górnym polozeniu nie zawsze dolegala prawidlowo do scianki zasobnika, a wiec równiez do szyby wizjera pomimo, ze w zasadzie wyczerpany byl zapas cieczy dozowanej.W czasie eksploatacji urzadzenia okazalo sie, ze mocowanie przepony bezposrednio miedzy kolnierzami czesci zasobnika jest bardzo utrudnione, a szczególnie osadzanie obrzeza przepony w rowkowym gniezdzie.Niedokladnosci wykonawcze przepony oraz nadanie jej ksztaltu cylindrycznego na calej dlugosci powodowalo wyskakiwanie obrzeza przepon z rowkowego gniazda, a tym samym bardzo czesto po skreceniu czesci zasobnika okazywalo sie, ze zasobnik jest nieszczelny.2 75911 Celem wynalazku jest usuniecie wad urzadzenia dozujacego wedlug patentu nr 61403.Cel ten uzyskano przez osadzenie w przewodzie ssawnym pompy strumieniowej kulowego zaworu zwrot¬ nego oraz wykorzystanie kuli zaworu, jako wskaznika przeplywu cieczy dozowanej. W tym celu przewód ssawny pompy strumieniowej wykonany jest ze szkla plastycznego. Jego dolna czesc tworzy gniazdo zaworu, w którym spoczywa kula, zas przewód ma ksztalt cylindrycznego kanalu dowolnej dlugosci, którego srednica jest tak dobrana, ze przeplyw cieczy wokól kuli powoduje jej uniesienie na wysokosc kanalu. W dalszej czesci kanal ten stozkowe rozszerza sie i poprzez dysze dozujaca laczy sie z przestrzenia sawna pompy. Przeplyw cieczy dozo¬ wanej pierscieniem powstalym miedzy sciankami kanalu cylindrycznego, a kulka wywoluje róznice cisnien przed i za kulka, gdyz pierscien dziala jak kryza, a tym samym nastepuje uniesienie kulki zaworu. Kulka uniesio¬ na jest tak dlugo, jak dlugo urzadzenie pracuje, a w zasobniku znajduje sie ciecz dozowana. Odciecie przeplywu cieczy zasilajcej powoduje opadniecie kulki zaworu na gniazdo zaworu, co uniemozliwia przeplyw cieczy do zasobnika. O ile w czasie pracy urzadzenia nastapi opadniecie kulki, stanowi to dla obslugi informacje, ze zasobnik zostal oprózniony.Dla ulatwienia montazu przepony oraz zapewnienia szczelnosci zasobnika, pomiedzy kolnierzami czesci zasobnika urzadzenia dozujacego osadzono pierscien, którego wewnetrzna pobocznica jest na czesci wysokosci gwintowana a dalej jest nachylona zbieznie ku dolowi zasobnika, tworzac gniazdo pierscienia przepony. Pierscien przepony ma w przekroju poprzecznym ksztalt litery L, a wiec ksztalt pierscienia z kolnierzem. Na czesc cylin¬ dryczna nasuniete jest obrzeze przepony, a pierscien wraz z przepona wklada sie do pierscienia tak, ze calosc oprze sie o stozkowa czesc pierscienia. Pierscien przepony dociska sie do stozkowego gniazda gwintowanym pierscieniem wkrecanym w pierscien z gniazdem. Mozliwosc regulacji docisku zapewnia zawsze szczelnosc pomie¬ dzy czesciami zasobnika niezaleznie od niedokladnosci wykonania przepony a nasuwanie przepony na pierscien jest znacznie latwiejsze jak jej osadzanie w gniazdach kolnierzy.Rozwiazania wedlug wynalazku przedstawione sa w przykladzie wykonania na zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 przedstawia osiowy przekrój przewodu ssawnego pompy strumieniowej, a fig. 2 osiowy przekrój kolnierzowego polaczenia zasobnika urzadzenia dozujacego.Przewód ssawny pompy strumieniowej laczy wnetrze zasobnika 1 urzadzenia dozujacego z przestrzenia ssawna strumieniowej pompy 2 poprzez dozujaca dysze 3 i sklada sie z cylindrycznego kanalu 4 od dolu zakonczonego gniazdem 5, w którym osadzona jest kulka 6 tworzaca zawór zwrotny. Kanal 4 jest zakonczony rozwartym stozkiem 7 i zwieksza swoja srednice do dowolnej wielkosci, laczac poprzez dysze 3 wnetrze zasob¬ nika 1 z przestrzenia ssawna strumieniowej pompy 2. Srednica cylindrycznego kanalu 4 oraz srednica kulki 6 sa tak dobrane, ze wskutek przeplywu cieczy pomiedzy kulke 6 a scianke kanalu 4, wytwarza sie róznica cisnien pod i nad kulka 6 wystarczajaca dla unienienia kulki na wysokosc kanalu 4. W tej pozycji kulka 6 utrzymywana jest tak dlugo, jak dlugo urzadzenie pracuje, a w zasobniku 1 znajduje sie zapas cieczy dozowanej, zas natezenie przeplywu cieczy dozowanej jest wieksze od minimalnego niezbednego dla prawidlowej pracy urzadzenia. W mo¬ mencie wyczerpania zapasu zwilzacza w zasobniku 1 nastepuje zanik przeplywu przewodem ssawnym i kulka 6 opada na gniazdo 5. Jest to dla obslugi sygnalem wyczerpania zapasu cieczy dozowanej i koniecznosci napel¬ nienia zasobnika 1 ciecza dozowana. W przypadku zatrzymania urzadzenia a wiec odciecia doplywu do pompy 2 - cieczy zasilajacej, kulka 6 osiada na gniazdo 5 uniemozliwiajac przeplyw w kierunku przeciwnym.Celem uszczelnienia poszczególnych czesci zasobnika 1, pomiedzy kolnierzami 8 i 9 osadzony jest piers¬ cien 10, którego wewnetrzna pobocznica jest na czesci wysokosci cylindryczna i gwintowana a nastepnie skosnie nachylona ku dolowi zasobnika 1. Obrzeze przepony 11 nasuniete jest na cylindryczna czesc pierscienia 12 zaopatrzonego w kolnierz 13 tak, ze w przekroju poprzecznym ma on ksztalt litery L. Po nasunieciu przepony na pierscien 12 osadza sie go wraz z przepona 11 w pierscieniu 10 tak, ze opiera sie o skosna czesc tego pierscienia. Pierscien 12 dociska sie do skosnej powierzchni pierscienia 10 gwintowanym pierscieniem 13 wkre¬ canym w pierscien 10 tak, ze przepona 11 dociskana jest do skosnej powierzchni pierscienia 10 uszczelniajac wzajemnie górna i dolna przestrzen zasobnika 1.Ponadto krawedzie wewnetrzne plaszczyzny styku kolnierzy 8 i 9 czesci zasobnika 1 sa skosnie Sciete tak, ie z plaszczyzna zewnetrzna pierscienia 10 tworza gniazdo 14, w którym jest osadzona uszczelka 15 o przekroju kolowym. PL PL