Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 05.04.1975 75761 KI. 7b,37/15 MKP B21c 37/15 [czytelnia 'Jr-^clu Patentowego Twórcy wynalazku: Wieslaw Zapalowicz, Teodor Maslanka, Jaroslaw Ma- itwijiszyn, Józef Misiek, Lukasz Wesierski Uprawniony z patentu tymczasowego: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanislawa Staszica, Kraków (Polska) Sposób wykonania rury plomienicowej oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób wykonania rury plomienicowej oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu, znajdujace zastosowanie w przemysle budowy kotlów- Czescia zasadnicza znanego urzadzenia do wyko¬ nywania rur plomienicowych jest obrotowy walec o krzywiznie fali plomienicy, osadzony w korpusie maszyny. Fale na rurze wykonuje sie przy pomocy dwóch rolek dociskowych o tej samej srednicy ze¬ wnetrznej, przy czym jedna rolka jest ksztaltujaca, a druga prowadzaca. Kazda fala ksztaltowana jest oddzielnie. Po wykonaniu jednej fali rolki przesu¬ waja sie o jeden skok fali i nastepuje ksztaltowa¬ nie nastepnej fali.Wada tego urzadzenia jest nierówna grubosc scian wykonanej plomienicy co stwarza koniecznosc stosowania rur o wiekszej grubosci scianek od gru¬ bosci obliczeniowej, mozliwosc uszkodzenia przez pobocznice rolek falowanej powierzchni rury oraz mala wydajnosc.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad.Cel ten zostal osiagniety za pomoca sposobu wy¬ konania rury plomienicowej, wedlug wynalazku, polegajacego na tym, ze na rurze wprawionej w ruch obrotowy i podgrzewanej w miejscach wy¬ konywania fal do temperatury plastycznosci, fale ksztaltuje sie przez równoczesne dzialanie na rure silami statycznymi i dynamicznymi, przy czym naj¬ pierw ksztaltuje sie pierwsza fale na wysokosc 2 równa Vs wysokosci fali koncowej, nastepnie ksztal¬ tuje sie równoczesnie druga fale na glebokosc rów¬ na Vs wysokosci fali koncowej oraz fale pierwsza na dalsza glebokosc równa 2/a wysokosci fali kon- 5 cowej, po czym ksztaltuje sie równoczesnie trzy pierwsze fale, przy czym fale trzecia ksztaltuje sie na glebokosc równa Vs wysokosci fali koncowej, fale druga ksztaltuje sie na dalsza glebokosc rów¬ na 2/3 wysokosci fali koncowej, a fale pierwsza 10 ksztaltuje sie koncowo na glebokosc równa wyso¬ kosci fali koncowej. Z kolei ksztaltuje sie kazda nastepna fale, jako pierwsza, na glebokosc równa Vs wysokosci fali koncowej, przy równoczesnym ksztaltowaniu fali poprzedniej na glebokosc równa 15 2/3 wysokosci fali koncowej, a poprzedzajaca ja fale ksztaltuje sie koncowo, na glebokosc równa wyso¬ kosci fali koncowej.Zaleta sposobu wykonania rury plomienicowej, wedlug wynalazku, jest stosowanie znacznie mniej- 20 szych sil ksztaltujacych fale oraz równomierna gru¬ bosc scian i duza gladkosc sfalowanej powierzchni rury.Urzadzenie do wykonania rury plomienicowej sposobem wedlug wynalazku zawiera walec o za- 25 rysie fali plomienicy zakonczony czopami, z któ¬ rych pierwszy jest osadzony w dwudzielnym sto¬ jaku, dzielonym w plaszczyznie pionowej przecho¬ dzacej przez os walca, przy czym czesci stojaka sa polaczone za pomoca rzymskiej sruby. Drugi czop 30 walca jest osadzony w stalym lozysku, a jego prze- 75 76175 161 3 4 dluzenie jest polaczone z ukladem odciazajacym, sluzacym do równowazenia momentu gnacego w czasie gdy czop pierwszy nie jest podparty w sto¬ jaku dwudzielnym. Nad walcem jest usytuowany wibrator sprzezony z zespolem trzech rolek doci¬ skowych, z których rolka druga ma srednice wiek¬ sza o 2/s wysokosoci fali koncowej od srednicy rolki pierwszej i mniejsza o 2k wysokosci fali koncowej od srednicy rolki trzeciej. Wibrator z zespolem trzech rolek dociskowych jest osadzony w obudowie, laczacej sie poprzez suport podluzny z podstawa urzadzenia. Po zewnetrznej stronie dwudzielnego stojaka znajduje sie najazdowy podajnik katowy, skladajacy sie z dwóch ramion nosnych, usytuowa¬ nych wzgledem siebie pod katem prostym i osa¬ dzonych na obrotowej kolumnie. Ramiona nosne moga byc kolejno sprzegane z czopem pierwszym walca. Urzadzenie ma odpowiednie napedy walu, zespolu trzech rolek dociskowych, rzymskiej sruby, mechanizmu odciazajacego, suportu podluznego, na¬ jazdowego podajnika katowego i obrotowej kolum¬ ny.Zaleta urzadzenia do wykonania rury plomieni- cowej, wedlug wynalazku, jest jego duza wydaj¬ nosc przy niskich kosztach wytwarzania.Urzadzenie do wykonania rury plomienicowej, sposobem wedlug wynalazku, jest przedstawione w przykladowym rozwiazaniu, schematycznie na ry¬ sunku.Urzadzenie zawiera walec 1 o zarysie fali plo- mienicy, zakonczony czopami 2 i 3, pierwszym i drugim, z których czop pierwszy 2 jest osadzony w dwudzielnym stojaku 4, dzielonym w plaszczyz¬ nie pionowej przechodzacej przez os walca 1, przy czym czesci stojaka 4 sa polaczone za pomoca rzymskiej sruby 5. Czop drugi 3 jest osadzony w stalym lozysku 6, a przedluzenie czopa drugiego 3 jest polaczone z ukladem odciazajacym 7, sluzacym do równowazenia momentu gnacego w czasie, gdy czop pierwszy 2 nie jest podparty w stojaku 4. Nad walcem 1 jest usytuowany wibrator 8, sprzezony z zespolem trzech rolek dociskowych 9, z których rolka druga ma srednice wieksza o 2k wysokosci fali koncowej od srednicy rolki pierwszej i mniej¬ sza o 2/s wysokosci fali koncowej od srednicy rolki trzeciej. Wibrator 8 z zespolem trzech rolek doci¬ skowych 9 jest osadzony w obudowie 10, laczacej sie poprzez suport podluzny 11 z podstawa 12 urza¬ dzenia. Po zewnetrznej stronie dwudzielnego sto¬ jaka 4 znajduje sie najazdowy podajnik katowy, skladajacy sie z dwóch ramion nosnych 13 usytuo¬ wanych wzgledem siebie pod katem prostym i osa¬ dzonych na obrotowej kolumnie 14. Ramiona 13 moga byc kolejno sprzegane z czopem pierwszym 2 walca 1. Urzadzenie ma odpowiednie napedy 15, 16, 17, 18, 19, 20 i 21, walca 1, zespolu trzech rolek dociskowych 9 i wibratora 8, rzymskiej sruby 5, mechanizmu odciazajacego 7, suportu podluznego 11, najazdowego podajnika katowego i obrotowej kolumny 14.Celem wykonania rury plomienicowej, sposobem wedlug wynalazku, rure zaklada sie suwnica na jedno z ramion nosnych 13 podajnika katowego i ustawia sie ja napedem 21 obrotowej kolumny 14 wspólsrodkowo wzgledem osi walca 1. Nastepnie mechanizmem odciazajacym 7, za pomoca jego na¬ pedu 18 równowazy sie reakcje dwudzielnego sto¬ jaka 4 dzialajaca na czop pierwszy 2 i napedem 17 rozsuwa sie za pomoca rzymskiej sruby 5 czesci 5 dwudzielnego stojaka 4 na odleglosc umozliwiajaca nasuniecie rury na walec 1. Z kolei napedem 20 zbliza sie rure, osadzona na ramieniu 13 najazdo¬ wego podajnika katowego i suwnica przesuwa sie rure z ramienia 13 na walec 1. Nastepnie, napedem 20, odsuwa sie najazdowy podajnik katowy, rzym¬ ska sruba 5 zaciska sie polówki stojaka 4, po czym zwalnia sie uklad odciazajacy 7 i suportem podluz¬ nym 11, za pomoca napedu 19 ustawia sie obudowe 10 wibratora 8 z zespolem trzech rolek dociskowych 9 na poczatku rury. Z kolei wlacza sie naped 15 obrotu walca 1 oraz naped 16 zespolu trzech rolek dociskowych 9 oraz wibratora 8 i ksztaltuje sie rolka pierwsza o najmniejszej srednicy, fale pierw¬ sza na glebokosc równa Vs wysokosci fali, po czym przemieszcza sie obudowe 10 o jeden modul fali i ksztaltuje sie równoczesnie, rolka pierwsza fale druga na glebokosc równa Vs wysokosci fali kon¬ cowej, a rolka druga fale pierwsza na glebokosc równa 2/s wysokosci fali koncowej. Nastepnie prze¬ mieszcza sie obudowe 10 o dalszy jeden modul fali i ksztaltuje sie równoczesnie rolka pierwsza fale trzecia na glebokosc równa Vs wysokosci fali kon¬ cowej, rolka druga fale druga na glebokosc równa 2/3 wysokosci fali koncowej, a rolka trzecia o naj¬ wiekszej srednicy, ksztaltuje sie ostatecznie fale pierwsza na glebokosc równa wysokosci fali kon¬ cowej. Z kolei ksztaltuje sie analogicznie kazda na¬ stepna fale, jako pierwsza na glebokosc równa Vs wysokosci fali koncowej przy równoczesnym ksztal¬ towaniu fali poprzedniej na glebokosc równa 2/s wysokosci fali koncowej, a poprzedzajaca ja fale ksztaltuje sie koncowo na glebokosc równa wyso¬ kosci fali koncowej. PL PL