Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.05.1975 KI. 21d*,6/01 MKP H02p 9/30 Twórcy wynalazku: Janusz Debowski, Andrzej Grabowski, Lucjan Han- tel, Józef Kosiek, Tadeusz Kowalik, Edward Msciwo- jew^ski, Jerzy Ptaszynski, Witold Raczunas, Mariusz Sauk, Zbigniew Szczerba Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Energetyki, Warszawa (Polska) Statyczny tyrystorowy uklad wzbudzenia i regulacji napiecia samowzbudnej pradnicy synchronicznej Przedmiotem wynalazku jest statyczny tyrystoro¬ wy uklad wzbudzenia i regulacji napiecia samo¬ wzbudnej pradnicy synchronicznej. Uklad przezna¬ czony jest w szczególnosci dla synchronicznych pradnic okretowych.W dotychczas znanych ukladach wzbudzenia i re¬ gulacji napiecia o zasilaniu napieciowo-pradowym dla samowzbudnych pradnic, zlozonych z transfor¬ matora zasilajacego obwód wzbudzenia, dlawika li¬ niowego i trójfazowego prostownika wzbudzenia, dokladna regulacje napiecia pradnicy uzyskuje sie przez przylaczenie tyrystora do jednej z galezi prostownika wzbudzenia badz tez do któregos z uzwojen transformatora wzbudzenia. Wada tych ukladów jest stosunkowo maly zakres regulacji na¬ piecia pradnicy.W innych znanych ukladach, zapewniajacych wiekszy zakres regulacji, stosuje sie wieksza liczbe tyrystorów przylaczonych do uzwojen transforma¬ tora zasilajacego lub prostownika wzbudzenia. Wa¬ da tych ukladów jest zmniejszona ich niezawodnosc oraz wyzszy koszt wynikajacy ze stosowania wie¬ kszej liczby tyrystorów i bardziej skomplikowanych ukladów zaplonowych.Celem wynalazku jest uzyskanie ukladu o roz¬ szerzonym zakresie regulacji napiecia pradnicy z zastosowaniem tylko jednego tyrystora z prostym ukladem zaplonowym przy zachowaniu tych samych wlasnosci regulacyjnych i równoczesnym zwieksze¬ niu stopnia niezawodnosci. 15 20 25 Cel ten zostal osiagniety poprzez zastosowanie u- kladu tyrystorowego skladajacego sie z diod i jed¬ nego tyrystora polaczonego jednym biegunem po¬ przez te diody z zaciskami pradu przemiennego pro¬ stownika wzbudzenia, a drugim biegunem z jednym z zacisków pradu stalego prostownika wzbudzenia.W obwodzie tym moga byc wlaczone szeregowo elementy impedancyjne.W ukladzie tyrystorowym zaleznie od rozwiaza¬ nia moga byc zastosowane dwie lub trzy diody.Polaczenie ukladu tyrystorowego z prostownikiem wzbudzenia moze byc wykonane tak, ze anody diod przylaczone sa do zacisków pradu przemiennego prostownika wzbudzenia, a katoda tyrystora przy¬ laczona jest do bieguna dodatniego tego prostowni¬ ka, natomiast katody diod polaczone sa z anoda tyrystora, badz tak, ze katody diod przylaczone sa do zacisków pradu przemiennego prostownika wzbudzenia, a anoda tyrystor przylaczona jest do bieguna ujemnego tego prostownika, natomiast ano¬ dy diod polaczone sa z katoda tyrystora.Przedmiot wynalazku pokazany jest w przykladzie zastosowania na rysunku, który przedstawia sche- mjat polaczen elektrycznych ukladu z dwiema dio¬ dami w ukladzie tyrystorowym.Uklad wzbudzenia i regulacji napiecia pradnicy 1 sklada sie z transformatora 2, dlawika liniowego 3, kondensatora 4, niesterowanego prostownika wzbudzenia 5, regulatora napiecia 6, nastawnika na¬ piecia 7, ukladu tyrystorowego 8, Uklad wzbudzenia 75731 J3 N i regulacji napiecia zawiera trzy obwody, a miano¬ wicie, pierwszy napieciowy zawierajacy trójfazowy dlawik liniowy 3 oraz kondensator 4, drugi pradowy zawierajacy trójfazowy transformator 2 oraz trzeci regulacji napiecia zlozony z regulatora napiecia 6, nastawnika napiecia 7 i ukladu tyrystorowego 8.Dzialanie ukladu jest nastepujace. Prad dlawika 3 przylaczonego do zacisków pradnicy 1 plynie przez jedno z uzwojen transformatora pradowego 2 i daje w efekcie prad wzbudzenia zapewniajacy znamio¬ nowe napiecie pradnicy z pewnym nadmiarem. Przy obciazeniu pradnicy skladowa pradu wzbudzenia uwarunkowana reaktancja dlawika 3 sumuje sie wektorowo w transformatorze pradowym 2 ze skla¬ dowa pradu wzbudzenia proporcjonalna do pradu obciazenia pradnicy, dajac w efekcie prad o war¬ tosci wiekszej, niz wymagana wartosc pradu wzbu¬ dzenia odpowiadajaca danym warunkom obciaze¬ nia pradnicy 1.Dostosowanie pradu wzbudzenia do wartosci wy¬ maganej przez pradnice polega na samoczynnym zmniejszeniu wartosci pradu wzbudzenia. Realizo¬ wane jest to za pomoca ukladu regulacji napiecia, którego czlon wyjsciowy stanowi uklad tyrystorowy 8 przylaczony do zacisków prostownika wzbudze¬ nia 5- Jezeli napiecie pradnicy 1 jest wyzsze od za- 75731 15 20 25 danego nastawnikiem napiecia. 7, "nastepuje wyste¬ rowanie ukladu tyrystorowego 8 przez regulator na¬ piecia 6.Wysterowanie ukladu tyrystorowego 8 powoduje zwieranie diod prostownika 5, do którego ten uklad jest przylaczony, co w efekcie prowadzi do zmniej¬ szenia pradu wzbudzenia oraz obnizenia napiecia na zaciskach pradnicy 1- Jezeli napiecie na za¬ ciskach pradnicy 1 jest-nizsze od zadanego otrzy¬ muje sie efekt odwrotny. PL PL