Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: '30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.01.1975 75716 KI. 42k, 1/03 MKP G0113/04 Twórca wynalazku: Jan Burcan Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Lódzka, Lódz (Polska) Sposób pomiaru momentu obrotowego Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru momentu obrotowego miedzy walami napedzajacym i napedzanym polaczonych elementem podatnym na skrecanie.Znane sposoby pomiaru momentu obrotowego oparte sa na zasadach tensometrycznych, piezoelektrycznych, elektromagnetycznych lub mechanicznych. Pomiary oparte na zasadach tensometrycznych, piezoelektrycznych, elektromagnetycznych i tym podobnych wymagaja skomplikowanej aparatury elektronowej a nadto otrzymane wyniki obarczone sa duzym bledem. Pomiary oparte na zasadach mechanicznych wymagaja takze stosowania skomplikowanej i kosztownej aparatury takiej jak przekladnie obiegowe lub hydrostatyczne.W sposobach, w których wykorzystano zjawisko proporcjonalnosci kata skrecania elementu podatnego na skrecanie, którym oba waly zostaja polaczone, od momentu obrotowego przenoszonego pizez ten element, klopotliwym jest pomiar kata skrecania elementu szczególnie przy wysokich obrotach walów. Znane uklady optyczne do odczytywania kata skrecenia elementu podatnego na skrecanie sa kosztowne i skomplikowane a nadto otrzymany wynik jest obarczony duzym bledem.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu pomiaru momentu obrotowego miedzy walem napedzajacym i napedzanym, polaczonych elementem podatnym na skrecanie pozbawionego wad i niedogodnosci sposobów znanych.Zadanie techniczne wytyczone dla osiagniecia tego celu zostalo rozwiazane zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, ze do konców elementu podatnego na skrecanie, który laczy wal napedzajacy i napedzany przymoco¬ wuje sie umieszczone obok siebie posiadajace wspólna os geometryczna tarcze, przy czym na powierzchni walcowej jeden z nich jest skala, zas na drugiej wskaznik skali a podczas obrotu obu walów, w czasie pomiaru, okala i wskaznik zostaja oswietlone lampa stroboskopowa.Podczas przenoszenia przez element podatny na skrecanie momentu obrotowego, w czasie obrotu walów nastepuje skrecenie tego elementu, co powoduje przemieszczenie sie skali jednej z tarcz w stosunku do wskaznika drugiej z tarcz. Wielkosc tego przemieszczenia jest latwa do odczytania w swietle lampy stroboskopo¬ wej, a poniewaz kat skrecenia elementu podatnego jest proporcjonalny do przenoszonego momentu wielkosc przemieszczenia skali jest przeto proporcjonalna do momentu przenoszonego. Podzialka skali wycechowana statycznie zapewnia duza dokladnosc pomiaru.2 75 716 Przedmiot wynalazku zostanie blizej wyjasniony na przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia waly napedowy i napedzany polaczone elementem podatnym na skrecanie w przekroju, zas fig. 2 wycinek powierzchni walcowej tarcz ze skala i wskaznikiem.Na napedzajacym wale 1 jest osadzona tuleja 2, w której takze jest osadzony koniec elementu 3 podatnego na skrecanie. Na napedzanym wale 4 jest z kolei osadzona tuleja 5, w której jest osadzony drugi koniec elementu 3. Obie tuleje 3 i 5 i sa wyposazone w tarcze 6 i 7 przy czym na tarczy 6 jest skala, zas na tarczy 7 wskaznik tej skali Podczas przenoszenia momentu obrotowego przez element 3 umieszczone na jego koncach tarcze 6 i 7 przemieszczaja sie wzgledem siebie wokól ich osi geometrycznej. Przemieszczenie tarcz 6 i 7 jest proporcjonalne do kata skrecenia elementu 3, a tym samym do przenoszonego momentu obrotowego. Odczyt wielkosci przemieszczenia tarcz 6 i 7 wzgledem siebie jest dokonywany na skali tarczy 6 po uprzednim oswietleniu skali i wskaznika lampa stroboskopowa, której blyski zostaja zsynchronizowane z czestoscia obrotów walów 1 i 4. PL PL