Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.01.1975 75664 KI, 21e, 25/00 MKP GOlr 25/00 Twórcawynalazku: Adolf Balik Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Wroclawska, Wroclaw(Polska) Detektor fazoczuly Przedmiotem wynalazku jest detektor fazoczuly, stosowany w miernictwie i automatyce.Znany detektor fazoczuly sklada sie z transformatora napiecia wejsciowego, którego wtórne uzwojenie polaczone jest z jednej strony z kolektorem pierwszego tranzystora, a z drugiej strony z filtrem, skladajacym sie z kondensatora polaczonego równolegle z rezystorem. Emiter pierwszego tranzystora polaczony jest z emiterem drugiego tranzystora, przy czym tranzystory sa tego samego typu. Bazy obu tranzystorów sa polaczone ze soba poprzez dwa rezystory, a pomiedzy wspólny punkt elektryczny tych iezystorów i emitery tranzystorów wlaczony jest trzeci rezystor, na który podawane jest napiecie odniesienia. Kolektor drugiego tranzystora polaczony jest z filtrem, przy czym zaciski tego filtra stanowia wyjscie detektora fazoczulego.Zasadnicza niedogodnoscia znanego detektora fazoczulego jest duza zaleznosc parametrów ukladu od zewnetrznych czynników takich jak niestalosc napiecia odniesienia, co wplywa na zmiane wartosci napiecia wyjsciowego. Ponadto uklad ten posiada niska sprawnosc przetwarzania.Celem wynalazku jest wyeliminowanie niedogodnosci znanego detektora fazoczulego, a zagadnieniem technicznym wynalazku jest skonstruowanie detektora fazoczulego, charakteryzujacego sie symetria fazowa i napieciowa, w którym sygnal wyjsciowy jest uniezalezniony od wahan napiecia odniesienia.Zagadnienie to zostalo rozwiazane dzieki wyposazeniu detektora fazoczulego w dwie pary polaczonych przeciwsobnie diod Zenera. Jedna para diod Zenera wlaczona jest pomiedzy kolektor jednego tranzystora i wspólny punkt elektryczny dwóch rezystorów wlaczonych szeregowo pomiedzy baze tego tranzystora i jeden koniec pierwszego wtórnego uzwojenia transformatora napiecia odniesienia, którego drugi koniec polaczony jest z kolektorem tego tranzystora. Druga para diod Zenera wlaczona jest pomiedzy kolektor drugiego tranzystora i wspólny punkt elektryczny dwóch rezystorów wlaczonych szeregowo pomiedzy baze tego tranzystora i jeden koniec drugiego wtórnego uzwojenia transformatora napiecia odniesienia, którego drugi koniec polaczony jest z kolektorem tego tranzystora. Emiter drugiego tranzystora polaczony jest z kolektorem pierwszego tranzystora, którego emiter polaczony jest z wtórnym uzwojeniem transformatora napiecia wejsciowego.Zasadnicza zaleta detektora fazoczulego wedlug wynalazku jest duza stalosc parametrów elektrycznych przetwarzanego sygnalu wejsciowego. Detektor charakteryzuje sie ponadto duza symetria fazowa i napieciowa.Zastosowanie przeciwsobnie polaczonych diod Zenera uniezaleznia sygnal wyjsciowy detektora fazoczulego od niestalosci napiecia odniesienia, przy równoczesnym zachowaniu symetrii ukladu.2 75664 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat ideowy detektora fazoczulego.Detektor fazoczuly wedlug wynalazku sklada sie z transformatora 1 napiecia wejsciowego, którego wtórne uzwojenie polaczone jest z jednej strony z emiterem pierwszego tranzystora 2 typu pnp, a z drugiej strony z kolektorem drugiego tranzystora 3 typu pnp. Kolektor pierwszego tranzystora 2 polaczony jest z emiterem drugiego tranzystora 3. Baza pierwszego tranzystora 2 polaczona jest poprzez dwa rezystory 4 i 5 z jednym koncem pierwszego wtórnego uzwojenia transformatora 6 napiecia odniesienia, a drugi koniec tego uzwojenia polaczony jest z kolektorem pierwszego tranzystora 2 . Baza drugiego tranzystora 3 polaczona jest poprzez dwa rezystory 7 i 8 z jednym koncem drugiego wtórnego uzwojenia transformatora 6 napiecia odniesienia, a drugi koniec tego uzwojenia polaczony jest z kolektorem drugiego tranzystora 3. Detektor fazoczuly wedlug wynalazku wyposazony jest w diody 9 i 10 Zenera, przy czym dwie diody 9 polaczone sa przeciwsobnie i wla¬ czone sa miedzy kolektor pierwszego tranzystora 2 a wspólny punkt elektryczny rezystorów 4 i 5 wlaczonych w obwód pierwszego wtórnego uzwojenia transformatora 6 napiecia odniesienia, a nastepne dwie diody 10 polaczone sa równiez przeciwsobnie i wlaczone miedzy kolektor drugiego tranzystora 3 a wspólny punkt elektryczny rezystorów 7 i 8, wlaczonych w obwód drugiego wtórnego uzwojenia transformatora 6 napiecia odniesienia. Wyjscie detektora stanowi srodek uzwojenia transformatora l napiecia wejsciowego i kolektor pierwszego tranzystora2. • Zmienne napiecie podawane jest na pierwotne uzwojenie wejsciowego transformatora 1 skad po prze- transformowaniu do uzwojenia wtórnego jest podawane na tranzystory 2 i 3 i przetwarzane na wyjsciowe napiecie stale. Wartosc i znak napiecia stalego uzaleznione sa od przesuniecia fazowego pomiedzy napieciem wejsciowym, a napieciem odniesienia, podawanym na transformator 6 i uformowanym przez diody 9 i 10 Zenera. PL