Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 29.03.1975 75490 KI. 21e,29/08 CZYTELNIA Urzedu Pol«*fow*?o^ MKP GOlr 29/08 Twórcy wynalazku: Aleksiej Pavlovich Bazhulin, Evgeny Aleksandro¬ wicz Vinogradov, Natalia Aleksandrovna Irisova, Nina Vasilievna Mitrofanova, Jury Petrowicz Timofeev Uprawniony z patentu tymczasowego: Ordena Lenina Fiziczeski Institut imieni P. N. Lebedeva Akademii Nauk ZSRR, Moskwa (Zwiazek Socjalistycznych Republik Ra¬ dzieckich) Przyrzad do pomiaru promieniowania elektromagnetycznego Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do po¬ miaru promieniowania elektromagnetycznego, przystosowany do obserwacji wizualnej, zawiera¬ jacy ekran odbiorczy z pasem odbiorczym utwo¬ rzonym przez kolejno umieszczone warstwy izo- 5 lujace cieplnie, warstwe metalu pochlaniajaca mie¬ rzone promieniowanie, warstwe luminoforu i co najmniej jedno zródlo pobudzajace luminofor.Przyrzad ten moze byc stosowany zarówno do 0- kreslania charakterystyk róznego typu kcherent- 10 nych i niekoherentnych zródel podczerwieni i zró¬ del ultrawielkiej czestotliwosci, jak równiez wy¬ korzystywany w praktycznych ich zastosowaniach.Przyrzad wedlug wynalazku umozliwia miedzy innymi okreslanie struktury, budowy, rozszerzania 15 sie wiazki oraz dlugosci fali laserów pracujacych w podczerwieni i generatorów ultrawielkiej czesto¬ tliwosci, przeprowadza korekte i modelowanie to¬ rów kwazioptycznych oraz dokonuje holografii, de¬ fektoskopii i infraskopii we wszystkich podza- 20 kresach podczerwieni i promieniowania ultrawiel¬ kiej czestotliwosci.Znane sa urzadzenia laboratoryjne dla bezpo¬ sredniej obserwacji i pomiaru promieniowania elektromagnetycznego, wykorzystujace oddzialy- 25 wanie cieplne badanego promieniowania na wie¬ lowarstwowe pasy odbiorcze ©kranów odbiorczych.Pasy odbiorcze zawieraja wypromieniowujace cieplo podloze o malej bezwladnosci cieplnej, ab- sorbcyjna warstwe metalu i czula na temperatu- 30 re warstwe wykonana przy zastosowaniu tempe¬ ratureczulych fosforów lub cieklych krysztalów.W obydwu przypadkach powierzchnia odbiorcze¬ go pasa ekranu jest oswietlona z jednej strony dodatkowym zródlem, którym w przypadku za¬ stosowania luminoforów sa zródla promieniowania nadfioletowego takie, jak srednio lub wysokoci¬ snieniowe lampy rteciowe, a w przypadku zasto¬ sowania cieklych krysztalów — zródla swiatla wi¬ dzialnego.Badane promieniowanie, nagrzewajac pasy, wy¬ woluje odpowiednio do natezenia mierzonego pro¬ mieniowania elektromagnetycznego, zmiane inten¬ sywnosci swiecenia luminoforów, lub zmiane ko¬ loru cieklych krysztalów. Ciekle krysztaly, dla u- zyskania informacji ilosciowej, wymagaja zdeszy- frowania wygladu (przejscie z charakterystyk spek¬ tralnych na zaleznosci amplitudowe); pod tym wzgledem wygodniejszymi sa luminofory tempe- raturoczule, które pozwalaja na fotografowanie polaczone z bezposrednim fotometrowaniem ilo¬ sciowym. Ponadto, luminofory pozwalaja na do¬ konywanie pomiarów w szerszym zakresie dyna¬ micznym badanych mccy, poniewaz posiadaja wieksza odpornosc cieplna.Znane urzadzenia wykorzystujace luminiscencje pasów odbiorczych posiadaja szereg wad. W zna¬ nych urzadzeniach laboratoryjnych, ekran odbior¬ czy nie jest chroniony przed dzialaniem ciepla, co 75 49075 490 3 wskutek istnienia pradów konwekcyjnych pogar¬ sza dokladnosc pomiaru.Czulosc i intensywnosc swiecenia ekranu odbior¬ czego zaleza od temperatury pomieszczenia, które z reguly nie odpowiada maksymalnej czulosci lu¬ minoforu. Ponadto pas odbiorczy nie jest odpor¬ ny na oddzialywania mechaniczne i dlatego jest malo wygodny w uzyciu. Wykonanie ekranów od¬ biorczych duzych rozmiarów jest znacznie utrud¬ nione, co ogranicza czesciowo dlugofalowa grani¬ ce rejestrowanego promieniowania.W urzadzeniach laboratoryjnych nie przewidzia¬ no mozliwosci zmiany podstawowych, wzajemnie z soba powiazanych parametrów ekranu odbior¬ czego: stalej czasowej, czulosci progowej, rozróz- nialncsci i dynamicznego zakresu rejestrowanych mocy, co jest nieodzowne w zwiazku z szerokim zakresem parametrów zródel promieniowania elek¬ tromagnetycznego i z celem ich mierzenia. Uzy¬ wane do wzbudzenia ekranu odbiorczego zródla ultrafioletu, umieszczone zdala od jego powierzch¬ ni wykazuja mala skutecznosc wykorzystania pro¬ mieniowania wzbudzajacego, posiadaja znaczne rozmiary i wymagaja wymuszonego chlodzenia.Wytwarzaja one ponadto znaczna ilosc rozproszo¬ nego promieniowania ultrafioletowego, które od¬ dzialuje szkodliwie przy dluzszej pracy, na wzrok operatora i jest niewygodne przy rejestra¬ cji fotograficznej. Z tego tez powodu znane dotych¬ czas urzadzenia sa malo wygodne przy dokony¬ waniu seryjnych pomiarów ilosciowych, szczegól¬ nie w przypadku zródel promieniowania elektro¬ magnetycznego o zmieniajacych sie w szerokich granicach dlugosciach fal i natezeniu promienio¬ wania.Celem wynalazku jest usuniecie opisanych nie¬ dogodnosci oraz stworzenie malego i wygodnego w uzyciu przyrzadu opartego na wykorzystaniu odbiorczych ekranów luminiscencyjnych dla wi¬ zualnej obserwacji oraz pomiaru promieniowania elektromagnetycznego, podczas którego mozna kon¬ trolowac i zmieniac podstawowe parametry.Cen ten zostal rozwiazany wedlug wynalazku w przyrzadzie dla wizualnej obserwacji i pomia¬ ru promieniowania elektromagnetycznego, który zawiera ekran odbiorczy z pasem zlozonym z ulo¬ zonych kolejno: podloza odpromieniowujacego cieplo, warstwy metalu pochlaniajacej odbierane promieniowanie i warstwy luminoforu, swiecenie którego zalezy od promieniowania elektromagne¬ tycznego. Przyrzad wyposazony jest w zródlo wzbudzenia luminoforu, pas odbiorczy ekranu od¬ biorczego zamocowany w oprawie oraz co najmniej jedno, umieszczone w jego bezposrednim sasiedz¬ twie zródlo wzbudzenia, przy czym wszystkie te elementy sa umieszczone w obudowie, korzystnie hermetycznej posiadajacej Okna przepuszczajace badane promieniowanie.Ekfan Odbiorczy moze byc utworzony z oddziel¬ nych pasów odbiorczych zacisnietych w indywidu¬ alnych oprawach umieszczonych we wspólnej obej¬ mie. Oprawa jest wykonana w postaci dwóch pier¬ scieni stozkowych tak wstawianych w siebie* by zapewnic równomierne naciagniecie znajdujacego sie pomiedzy nimi pasa odbiorczego. 4 Ekran odbiorczy jest umieszczony w kasecie po¬ siadajacej okna, przy czym kaseta jest hermetycz¬ na i wyposazona w zawór prózniowy i co naj¬ mniej jedno okno obudowy i kasety sa ustawione 5 pod katem w stosunku do mierzonego promienio¬ wania np. pod katem Brustera.Kaseta jest wyposazona w element grzejny i urzadzenie termoregulacyjne utrzymujace na za¬ danym poziomie temperature ekranu odbiorczego.Zródlo promieniowania wzbudzajacego stanowi lampe o ksztalcie toroidalnym.Przyrzad wykonany wedlug wynalazku jest ma¬ ly i wygodny w obsludze oraz umozliwia wizual¬ na obserwacje podczas pomiaru promieniowania elektromagnetycznego, rozszerzajac znacznie za¬ kres przeprowadzanych badan.Wynalazek zostanie blizej wyjasniony w przy¬ kladzie wykonania ilustrowanym rysunkiem, na którym: fig. 1 przedstawia ogólny widok przy¬ rzadu dla wizualnej obserwacji i pomiaru pro¬ mieniowania elektromagnetycznego wykonanego wedlug wynalazku, fig. 2 jest przekrojem podluz¬ nym przez drugi przyklad rozwiazania przyrzadu do wizualnej obserwacji i pomiaru promieniowa¬ nia elektromagnetycznego wykonanego wedlug wy¬ nalazku, fig. 3 przedstawia trójwarstwowy pas od¬ biorczy ekranu odbiorczego zamocowany w opra¬ wie wedlug wynalazku, fig. 4 przedstawia her¬ metyczna kasete ochronna, fig. 5 przedstawia sche¬ matycznie ekran odbiorczy wielkich rozmiarów wykonany z poszczególnych pasów odbiorczych we¬ dlug wynalazku, fig. 6 pokazuje kasete ochronna wedlug wynalazku, stosowana wraz ze zródlem promieniowania ultrafioletowego.Przyrzad dla wizualnej obserwacji i pomiaru promieniowania elektromagnetycznego zawiera trójwarstwowy pas odbiorczy ekranu 1 (fig. 1 i 2) sztywno osadzony w oprawie 2, która moze byc wstawiona do kasety ochronnej 3 oraz co najmniej jedno zródlo 4 — promieniowania ultrafioletowe¬ go pobudzajacego ekran odbiorczy 1, zmontowane we wspólnej obudowie 5 wyposazonej w o^na 6.Kaseta ochronna 3 równiez posiada okna 6 prze¬ zroczyste dla przechodzacego przez nie promienio¬ wania. Zródlo 4 wzbudzenia ekranu odbiorczego 1 umieszczone jest w oslonie 7 i moze byc wyposa¬ zone w filtr 8. Kaseta ochronna 3 jest wyposazo¬ na w element grzejny 9 i urzadzenie termoregu¬ lacyjne 10 utrzymujace zadana temperature od¬ biorczego pasa ekranu 1. Kaseta ochrcnna 3 w korzystnym wykonaniu jest hermetyczna i wypo¬ sazona w zawór prózniowy 11 dla regulacji wa¬ runków wymiany ciepla przez doprowadzanie do kasety lub odpompowywanie z niej gazów o róz¬ nych ruchliwosciach czasteczek.Pas odbiorczy ekranu odbiorczego 1 (fig. 3) jest utworzony przez kolejno ustawione: odprowadza¬ jace cieplo podloze 12, absorbujaca warstwe me¬ talu 13 i warstwe luminoforu reagujacego na tem¬ perature 14. W pasach odbiorczych, warstwa izo¬ lujacego cieplnie podloza jest blonka z zywicy syntetycznej, na przyklad lawsanu o grubosci 1— —100 mikronów, cechujaca sie mala pojemnoscia cieplna i wystarczajaca wytrzymaloscia. Wytwa- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6075490 5 rzanie takich; blonek jest tanie i technologicznie opanowane w skali przemyslowej. Warstwa pochla¬ niajaca mierzone promieniowanie 13 jest cienka warstwa metalu, na przyklad warstwa aluminium lub bizmutu o grubosci 5—20 A, która nanosi sie na izolujace cieplnie podloze metcda naparowywa¬ nia prózniowego^ Wspólczynnik pochlaniania ta¬ kiej warstwy cienszej od glebckcsci wnikania i cd odleglosci swobodnego przelotu elektronów, praktycznie rzecz biorac nie zalezy od kilku mi¬ kronów do kilku decymetrów, i moze osiagac 50% odbieranej mocy rejestrowanego- promieniowania przy znikomej pojemnosci cieplnej. Zmiana gru¬ bosci warstwy pozwala na ciagla zmiane pochla¬ niania odbieranej energii, od czesci procenta do 50°/«, a tym samym zmieniac odpowiednio dyna¬ miczny zakres rejestrowanych mocy promienio¬ wania elektromagnetycznego.Reagujacym na cieplo luminoforem maze byc luminofor silnie zmieniajacy intensywnosc swego swiecenia, na przyklad ZnS Cd : Ag, Ni, nagrze¬ wany w granicach od czesci stopnia do 200 stop¬ ni. Zmiana intensywnosci swiecenia takich lumi¬ noforów dochodzi do 30°/o na stopien, co pozwala na bezposrednia obserwacje wizualna zmian tem¬ peratury wynoszacych od 0,1 do 0,2 stopni.Ponadto, w niektórych przypadkach mozna sto¬ sowac luminofory zmieniajace barwe swego swie¬ cenia, na przyklad ZnS—Ag, Sn; w których barwa swiecenia zmienia sie od niebieskiej do czerwonej, co pozwala na odtworzenie barwne badanych pól.W zakresie blizszej podczerwieni, (od 0,9 mikro¬ na do 1,5 mikronów) mozna w przyrzadzie zamiast ekranów z temperaturoczulymi luminoforami, uzyc ekrany z luminoforarmi czulymi optycznie, na przyklad ZnS—Si,Se; W takim przypadku, war¬ stwa metalu nie spelnia roli pochlaniacza, a od¬ bija zmienione promieniowanie elektromagnetycz¬ ne i swiecenie luminoforu co odpowiednio zwiek¬ sza czulosc ekranu odbiorczego i jaskrawosc jego swiecenia. Ekrany te sa wytwarzane i stosowane w analogiczny sposób, jak i poprzednie, ale moga byc uzywane jedynie w zakresie blizszej pod¬ czerwieni.Wysoka czulosc cieplna wymaga stabilizacji i sredniej temperatury ekranu odbiorczego 1 w ka¬ secie ochronnej 3, jak to ilustruje fig. 4. Kaseta ochronna 3 jest wyposazona w element grzejny 9 i w urzadzenie termoregulacyjne 10 utrzymujace srednia temperature odbiorczego pasa ekranu 1 na zadanym poziomie przewyzszajacym nieco tem¬ perature pokojowa na przyflclad na poziomie 30— 50°C, co pozwala na regulacje czulosci cieplnej i jaskrawosci swiecenia luminoforu co jest nie¬ zbedne przy rejestracji promieniowania elektro¬ magnetycznego o róznym natezeniu powierzchnio¬ wym. Hermetyzacja kasety ochronnej 3 pozwala na zmiane wspólczynnika odbioru ciepla z ekra¬ nu odbiorczego 1, od wielkosci minimalnej odpo¬ wiadajacej tylko odprowadzaniu ciepla przez pro¬ mieniowanie wystepujacej przy odpompowaniu kasety do np. 10-2 —10-3 mm Hg, do wielkosci maksymalnej odpowiadajacej odprowadzaniu cie¬ pla przez gaz obojetny o cisnieniu np. 10 Atm. 6 Pozwala to na przyklad zmieniac o rzad wielko¬ sci stala czasu ekranu 1 i zakres mierzonych mo¬ cy promieniowania elektromagnetycznego. Istnie¬ je równiez mozliwosc umieszczenia ekranu odbior- 5 czego 1 w hermetycznej obudowie 5 jak to po¬ kazano na fig. 2.Dla zmniejszenia wplywu pasozytniczych odbic rejestrowanego promieniowania od okien 6 kase¬ ty ochronnej 5, znieksztalcajacych rzeczywisty o- braz rozmieszczenia pcla promieniowania na ekra¬ nie odbiorczym 1, okna 6 kasety ochronnej 3 (lub obudowy 5) sa ustawione skosnie w stosunku do przechodzacego przez nie promieniowania. Naj¬ lepsze rezultaty uzyskuje sie ustawiajac wszyst¬ kie okna 6 pod katami równymi katowi Briistera tj. pod katami odpowiadajacymi najmniejszej mo¬ zliwosci cdbijania promieniowania rejestrowane¬ go. Ponadto, dla zmniejszenia odbic pasozytni¬ czych, scianki wewnetrzne Obudowy 5 sa pokryte warstwa pochlaniajaca rejestrowane promieniowa¬ nie.Jest zrozumiale, ze dlugofalowa granice reje¬ strowanego promieniowania okreslaja wymiary ekranu odbiorczego 1, poniewaz dlugosc fali reje¬ strowanego promieniowania powinna w kazdym przypadku byc mniejsza od wymiaru ekranu od¬ biorczego L Z tego tez powodu pozadanymi sa e- krany odbiorcze o duzej powierzchni odbiorczej, wygodniejsze przy szybkim i pelnym badaniu roz¬ kladu pól, równiez w przypadku, gdy dlugosc fali rejestrowanego promieniowania jest znacznie mniejsza cd rozmiaru ekranu odbiorczego 1, Rów¬ nomierne naciagniecie odbiorczego pasa ekranu o srednicy do kilku decymetrów mozna osiagac przez sztywne zamocowanie pasa ekranu odbiorczego 1 w cprawie 2 wykonanej z dwóch pierscieni stoz¬ kowych o zblizonej srednicy. W tym celu, odbior¬ czy pas ekranu 1 uklada sie na stozkowym pier¬ scieniu o mniejszej srednicy, na który jest z ko¬ lei nakladany stozkowy pierscien o wiekszej sred¬ nicy, przy czym pas jest jednoczesnie równomier¬ nie ukladany na calej srednicy pierscienia. Pier¬ scienie sa stozkowate o zbieznosci rzedu kilku stopni np. 1—3 stcpni. Opisane mocowanie pasa ekranu odbiorczego jest technologicznie proste i daje w wyniku sprezytste, jednorodne naciagniecie pasa.Ekrany odbiorcze 1 o jeszcze wiekszej sredni¬ cy, sa wytwarzane z szeregu mniejszych pasów odbiorczych naciagnietych w indywidualnych c- prawach umieszczonych nastepnie we wspólnej pbejmnie 15 (fig. 5). Tego rodzaju ekrany odbiór* cze pozwalaja rejestrowac nawet fale radiowe de¬ cymetrowej dlugosci, przy czym rozmiary ekranu odbiorczego 1 sa ograniczone, praktycznie rzecz biorac, wylacznie moca stosowanego zródla 4 (po¬ budzajacego promieniowania ultrafioletowego.Zródlami 4 pobudzajacymi warstwe luminoforu moga byc malogabarytowe lampy rteciowe niskie¬ go cisnienia o sciankach pokrytych luminoforem przetwarzajacym krótkofalowe promieniowanie ultrafioletowe, na przyklad o X = 254 mm, w bar¬ dziej dlugofalowe, na przyklad o X = 360—380.Dlugofalowe promieniowanie ultrafioletowe o 15 20 25 30 35 40 45 50 55 607 wiekszej dlugosci fali jest lepiej dostosowane do widma pobudzenia luminoforów temperaturoczu- lych i zapewnia wieksza sprawnosc przyrzadu.Jest ono równiez mniej szkodliwe dla wzroku o- peratora. Lampy te sa umieszczane w oprawach 5 7 i sa wyposazone w filtr 8 odcinajacy swiatlo widzialne, przepuszczajacy promieniowanie ultra¬ fioletowe. Zuzywaja cne znacznie mniej energii elektrycznej, nie wymagaja wymuszonego chlo¬ dzenia i rozgrzewaja sie znacznie szybciej od zwy- 10 klych lamp rteciowych srednio- i wysokocisnie¬ niowych (fig. 1), co jest wygodne w eksploatacji i upraszcza konstrukcje przyrzadu.Lampy te posiadaja jednak mniejsza mcc pro¬ mieniowania ultrafioletowego. Wywoluje to ko- i5 niecznosc ich blizszego ustawiania od powierzch¬ ni odbiorczego pasa ekranu 1, co z kolei pogarsza wymagana jednorodnosc pobudzania ekranu. Z te¬ go powodu, w celu uzyskania jednorodnego swie¬ cenia ekranu 1, konieczne jest stosowanie kil- 20 ku, np. 3 lub 4, takich lamp Pozwala to na u- zyskanie calkowicie zadowalajacej 10 procentowej jednorodnosci pobudzenia juz przy odleglosci zró¬ del od powierzchni ekranu równej mniej wiecej dwóm srednicom baniek lamp. Najlepszymi, w 25 tym zastosowaniu, okazaly sie byc zródla 4 to- roidalne, wspólosiowe z ekranem odbiorczym 1 (fig. 2).Przy rozwiazaniu niektórych zadan specjalnych, np. w holografii, kiedy konieczne jest uzycie 30 przyrzadu do zbadania obrazów interferencyjnych rozkladu pola promieniowania na przeklad w za¬ kresie dalekiej podczerwieni, celowe jest wyko¬ rzystanie oddzielnej kasety ochronnej 3 i oddziel¬ nego zródla pobudzania ultrafioletowego 4, na 35 przyklad sredniocisnieniowej lampy rteciowej. W tym przypadku równiez moze byc korzystne uzy¬ cie hermetycznej kasety 3 (fig. 6) . Okna 6 ta¬ kiej kasety sa wykonane z cienkiej blonki synte¬ tycznej, na przyklad z lawsanu o grubosci kilku 40 mikronów i sa zamocowane na tej samej zasadzie, co i pas ekranu odbiorczego 1. Niewielkie roz¬ miary kasety ochronnej 3 pozwalaja w pelni wy¬ korzystac mozliwosci obrazów interferencyjnych w zakresie dalekiej podczerwieni i bardzo wielkiej 45 czestotliwosci.Konstrukcja przyrzadu pozwala na szybka za¬ miane jednego ekranu odbiorczego 1 na drugi.Stwarza to mozliwosc stosowania w pracy calego 50 asortymentu ekranów odbiorczych posiadajacych rózne wlasciwosci.Przyrzad do wizualnej obserwacji i pomiaru promieniowania elektromagnetycznego . dziala w sposób nastepujacy. Po wlaczeniu do sieci zródel 5g- promieniowania ultrafioletowego 4 jak na fig. 1 i 2 po kilku sekundach, na ekranie odbiorczym 1 pojawia sie jednorodne swiecenie widzialne na przyklad w zakresie zólto-zielonym o intensywno¬ sci wystarczajacej dla obserwacji wizualnej i dla 60 celów fotograficznych. Nastepnie dokonuje sie regulacji przyrzadu polegajacej na optymalizacji warunków wykorzystania jego parametrów (stalej czasu, zdolnosci rozdzielczej, zakresu dynamiczne¬ go i czulosci) droga zmiany intensywnosci pcbu- 65 8 dzania ultrafioletowego przez zmiane pradu lamp ultrafioletowych, zmiany temperatury termoregu¬ latora 10 i zmiany warunków Wymiany ciepla przez odpompcwanie kasety ochronnej 3, lub jej napelnienie gazem obcjetnym.Nastepnie przyrzad zostaje umieszczony w polu ba¬ danego promieniowania, którego oddzialywanie na lu- miniscencyjny ekran odbiorczy 1 wywoluje lokal¬ ne nagrzewanie ekranu. Powoduje to zmiane in¬ tensywnosci luminiscencji, odpowiednio do gesto¬ sci powierzchniowej mierzonego promieniowania elektromagnetycznego. W ten sposób, na ekranie odbiorczym 1 pojawia sie obraz pola promienio¬ wania, który moze byc badany wizualnie, lub któ¬ ry moze byc sfotografowany.Pomiaru rozkladu badanego pola promieniowa¬ nia elektromagnetycznego dokonuje sie przy uzy¬ ciu cechowanego zródla takiego promieniowania ze znanym, na przyklad jednorodnym, rozkladem ge¬ stosci promieniowania. W tym przypadku dokonu¬ je sie fotometrowania i porównuje zdjecie od¬ powiadajace zródlom promieniowania: badanego i wzorcowego.Przedstawiony przyrzad dla wizualnej obserwa¬ cji i pomiaru promieniowania elektromagnetyczne¬ go moze znalezc szerokie zastosowanie przy mo¬ delowaniu pól elektromagnetycznych wielkowy¬ miarowych elementów odbijajacych, systemów roz- gloszenicwych i nadawczych w zakresie bardzo wielkich czestotliwosci, przy strojeniu i regulacji odpowiednich zródel w zakresie bardzo wielkiej czestotliwosci i * podczerwieni, przy okreslaniu struktury i rozchodzenia sie wiazek, przy okre¬ slaniu dlugosci fal promieniowanych przez lasery pracujace w podczerwieni i przez generatory bar¬ dzo wielkiej czestotliwosci, przy kontroli struktu¬ ry i przy rejestracji interferogramów. Przedsta¬ wiony do opatentowania przyrzad posiada szerokie mozliwosci wykorzystania w róznych i waznych zastosowaniach koherentnych zródel podczerwieni i promieniowania ultrawielkiej czestotliwosci (de¬ fektoskopia, infraskopia, holografia, systemy lacz¬ nosci i lokacji itd.). PL