Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.01.1975 75248 KI. 49a,25/06 MKP B23b 25/06 Twórcywynalazku: Stanislaw Markowski, Stanislaw Krawczyk, Józef Kolodziej Uprawniony z patentu tymczasowego: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanislawa Staszica, Kraków (Polska) Uklad hydraulicznego napedu posuwu Przedmiotem wynalazku jest uklad hydraulicznego napedu posuwu, zwlaszcza posuwu poprzecznego, w tokarkach-kalibrownicach.Znany uklad hydraulicznego napedu posuwu zawiera cylinder z tlokiem zasilany pompa o stalej wydaj¬ nosci. Cylinder od strony tloczyska jest polaczony z pompa dozujaca, która przez odprowadzenie niewielkich objetosci oleju, umozliwia ruch roboczy tloka. Pompa dozujaca znajduje sie na wspólnym wale z pompa zasilajaca. Pomiedzy cylindrem a pompa jest wlaczony zawór suwakowy, przesterowujacy ruch szybki na ruch roboczy. W innym znanym ukladzie, cylinder z umieszczonym wewnatrz tlokiem jest polaczony od strony tloczyska z rozdzielaczem zmiany kierunku ruchu poprzez zawór przeciwcisnieniowy i wlaczony równolegle zawór zwrotny. Rozdzielacz zmiany kierunku ruchu jest polaczony poprzez regulowany zawór dlawiacy z pompa o stalej wydajnosci. Wada opisanych ukladówjest brak mozliwosci uzyskania bardzo malych posuwów, ponizej 25 cm3/min, z powodu zatykania zaworów dlawiacych, majacych przy tak malych wydajnosciach minimalne przekroje. Ponadto uklady te sa zbyt skomplikowane i klopotliwe w obsludze.Celem wynalazku jest uzyskanie bardzo malych posuwów, oraz uproszczenie konstrukcji znanych ukladów.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie ukladu hydraulicznego napedu posuwu, który ma pompe wtryskowa, polaczona z jednej strony ze zbiornikiem oleju, a z drugiej strony z cylindrem i ze sterowanym zaworem elektromagnetycznym. Cylinder jest polaczony poprzez sterowany zawór elektromagnetyczny z pompa olejowa, polaczona ze zbiornikiem oleju.Zaleta ukladu hydraulicznego napedu posuwu, wedlug wynalazku jest uzyskanie malych posuwów rzedu 0,3 mm3/min i mniejszych. Ponadto przez zastosowanie zebatej pompy olejowej w ukladzie, uzyskuje sie szybkie mchy ustawcze imaka nozowego w kalibrownicach.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym rozwiazaniu na rysunku, przedstawiajacym schematycznie uklad polaczen.Uklad zawiera cylinder 1, wewnatrz którego jest umieszczony tlok 2. Cylinder 1 jest polaczony z jednej strony z pompa wtryskowa 3 i zaworem bezpieczenstwa 4, oraz z jednym z wyjsc sterowanego zaworu elektromagne¬ tycznego 5, a z drugiej strony cylinder 1 jest polaczony z drugim wyjsciem zaworu 5. Pompa wtryskowa 3 jest2 75 248 polaczona poprzez pompe podajaca 6 i filtr 7 ze zbiornikiem oleju 8. Pompa podajaca 6 jest sprzezona z silnikiem napedowym 9. Jedno wejscie sterowanego zaworu 5jest polaczone poprzez zawór przelewowy 10 ze zbiornikiem oleju 8, a drugie jego wejscie jest polaczone poprzez zebata pompe olejowa 11 z filtrem 7. Zebata pompa 11 jest sprzegnieta z pompa podajaca 6 za pomoca elektromagnetycznego sprzegla 12.Dzialanie ukladu hydraulicznego napedu posuwu, wedlug wynalazku polega na tym, ze w przestrzeni tloczyskowej cylindra 1 zwieksza sie cisnienie oleju przez podawanie oleju pompa wtryskowa 3. Na skutek powstalej róznicy cisnien w cylindrze 1 przed i za tlokiem 2, tlok 2 przesuwa sie, powodujac przesuniecie imaka nozowego nie uwidocznionego na rysunku, szybkosc ruchu posuwu reguluje sie wydajnoscia pompy wtryskowej 3. Szybkie ruchy ustawcze imaka nozowego uzyskuje sie przez sterowanie zaworem elektromagnetycznym 5.W chwili sterowania zaworem 5 wlacza sie sprzeglo elekromagnetyczne 12, napedzajace pompe zebata 11 podajaca olej do cylindra 1. Przy ruchu dosuwowym pompa zebata 11 podaje olej poprzez sterowany zawór 5 do przestrzeni tloczyskowej cylindra 1, a przy ruchu odsuwowym — do powierzchni pozatloczyskowej cylindra 1. PL PL