Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.02.1975 75205 KI. 21f, 82/03 MKP HOlj 61/08 CZYTELNIA Urzedu Poiento*^ Polskiej Iziczhkk^i i Twórcywynalazku: Andrzej Cybulski, Jerzy Krajewski Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Techniki Swietlnej „POLAM", Warszawa (Polska) Elektroda do lamp wyladowczych Przedmiotem wynalazku jest elektroda do lamp wyladowczych zwlaszcza do wysokopreznych lamp rtecio¬ wych.Znana elektroda wysokopreznej lampy rteciowej sklada sie z wolframowego rdzenia, na którym osadzona jest wolframowa skretka. Pod zwojami skretki lub miedzy zwojami znajduje sie emiter.Zasadnicza wada znanej konstrukcji elektrody jest duza emisyjnosc cieplna nieoslonietych czesci elektro¬ dy, która powoduje niekorzystny rozklad temperatury na powierzchni wzdluz osi oraz mala bezwladnosc cieplna przy zasilaniu napieciem zmiennym. Elektroda pracuje wówczas naprzemian jako katoda i anoda. W cyklu katodowym energia dostarczana do elektrody jest niewielka i okresla ja zaleznosc: Ek = i(l-f)(aVc + Vi-*) gdzie: f — wspólczynnik okreslajacy udzial pradu elektronowego w pradzie wyladowania a — wspólczynnik akomodacji Vc - napiecie spadku katodowego Vj — napiecie jonizacji i - prad wyladowania (I - potencjal wyjscia Natomiast w cyklu anodowym dostarczana energia spadku anodowego jest znaczna i wynosi: Ea = i(Va + *) gdzie: i — prad wyladowania 4 - potencjal wyjscia Vft— spadek anodowy Przejscie z cyklu anodowego do katodowego powoduje obnizenie temperatury powierzchni elektrody, co jest zjawiskiem niepozadanym, gdyz zmniejsza sie wtedy emisja termiczna, a zatem katoda nie jest w pelni wykorzystana.2 75 205 Duza emisyjnosc cieplna znanej elektrody sprawia, ze przy wylaczaniu lampy elektroda stygnie szybciej niz banka jarznika. W zwiazku z tym pary znajdujace sie w przestrzeni wyladowczej kondensuja na elektrodzie powodujac zatrucie emiteru.Celem wynalazku jest unikniecie wad znanego rozwiazaniaj a w szczególnosci wyrównania temperatury powierzchni elektrody oraz zwiekszenie jej bezwladnosci cieplnej.Cel ten osiaga sie przez skonstruowanie elektrody skladajacej sie z wolframowego rdzenia, na którym osadzona jest wolframowa skretka z emiterem umieszczonym pod lub miedzy zwojami skretki. Na zewnetrznej powierzchni skretki znajduje sie warstwa materialu o duzej pojemnosci cieplnej i dobrych wlasnosciach izolacyj¬ nych. Korzystne jest, jesli warstwa wykonana jest z A1203, posiada grubosc 10-50 m i pokrywa 50—70% zewnetrznej powierzchni skretki. Warstwe nanosi sie w postaci zawiesiny znanymi sposobami np. przez natryski¬ wanie, a nastepnie suszy i wypala.Zaleta wynalazku jest wieksza bezwladnosc cieplna elektrody, dzieki czemu przy przejsciu z cyklu anodo¬ wego do katodowego spadek temperatury jest mniejszy niz w znanych elektrodach.Elektroda wedlug wynalazku charakteryzuje sie dobrymi wlasnosciami zaplonowymi. Przy mniejszym wypromieniowywaniu ciepla szybciej sie nagrzewa i wczesniej osiaga prad termoemisji niezbedny dla podtrzyma¬ nia wyladowania. Warstwa dielektryka na zewnetrznej powierzchni elektrody umozliwia uzyskanie wiekszej emisji elektronowej ze wzgledu na wyzszy wspólczynnik emisji wtórnej dielektryka. Dzieki lepszej emisji elektro¬ nowej w wyladowaniu lukowym dla elektrody wedlug wynalazku ustala sie nizsza temperatura niz dla elektrody znanej. Nizsza temperatura elektrody umozliwia zwiekszenie trwalosci lampy.Elektroda wedlug wynalazku jest odporniejsza na zatrucia ze wzgledu na to, ze wolniej stygnie niz banka jarznika, a zatem pary substancji znajdujacych sie w przestrzeni wyladowawczej kondensuja na bance, a nie na elektrodzie.Jarzniki z elektrodami wedlug wynalazku charakteryzuja sie szerszym zakresem stabilnej pracy, gdyz gasna dopiero po znacznym obnizeniu pradu wyladowania. Ponadto plamka katodowa ustala sie w nich w najkorzys- tniejszym miejscu — na koncu elektrody.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia elektro¬ de wysokopreznej lampy rteciowej w przekroju podluznym.Elektroda sklada sie z wolframowego rdzenia 1, na którym osadzona jest wolframowa skretka 2. Miedzy zwojami skretki i pod zwojami znajduje sie emiter 3. Zewnetrzna powierzchnia skretki pokryta jest warstwa 4 AI2O3 o grubosci ^ \0jjl. Warstwa ta zajmuje okolo 50% zewnetrznej powierzchni skretki i jest naniesiona zna¬ nym sposobem, przez natryskanie a nastepnie suszona i wypalona w temperaturze okolo 1000°C.Elektrody wedlug wynalazku zatopione w jarznikach wysokopreznych lamp rteciowych 250 W posiadaja w znamionowych warunkach pracy na koncu rdzenia temperature pirometryczna okolo 1020°C i rozklad tem¬ peratury wzdluz skretki w granicach 900°-860°C. Elektrody znane w takich samych warunkach posiadaja tem¬ perature pirometryczna okolo 1265°C i rozklad temperatury wzdluz skretki w granicach 1140°-1060°C.Dla elektrod wedlug wynalazku w cyklu katodowym wyladowanie ustala sie na koncu rdzenia elektrody, a dla elektrod znanych z boku elektrody na skretce.Prad gasniecia jarznika z elektrodami wedlug wynalazku jest o 10% nizszy od pradu gasniecia jarznika z elektrodami znanymi. PL