Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.02.1975 75201 KI. 42k, 18/01 MKP GOI 123/18 Twórcawynalazku: Lech Lasocki Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Warszawska, Warszawa (Polska) Tensometryczny przetwornik drogi tloka Przedmiotem wynalazku jest tensometryczny przetwornik drogi tloka sluzacy do indykowania szybko¬ obrotowych maszyn tlokowych.W technice znane sa i sa stosowane rózne przetworniki drogi tloka na sygnal elektryczny. Jednym ze znanych rozwiazan jest przetwornik pojemnosciowy, którego zasada dzialania jest nastepujaca. Na walku prze¬ twornika pojemnosciowego, napedzanego za posrednictwem sprzegielka walem indykowanego silnika, zamoco¬ wana jest plaska krzywka stanowiaca jedna okladzine kondensatora, druga okladzine nieruchoma stanowi obu¬ dowa przetwornika. Wyciecia krzywki sa tak obliczone, ze w czasie obrotu krzywki przetwornika zmienna pojemnosc tak wytworzonego kondensatora jest proporcjonalna do rzeczywistej drogi tloka w cylindrze silnika.Na drodze elektronicznej zmienna pojemnosc kondensatora przetwarzana jest na sygnal elektryczny.Wada tak wykonanego urzadzenia jest koniecznosc stosowania do kazdego typu silnika o róznym X = & gdzie R oznacza promien korby, zas L dlugosc korbowodu, oddzielnej krzywki obciazonej zarówno bledem obliczenia jak i wykonania. Dodatkowa wada jest klopotliwe cechowanie przyrzadu i koniecznosc stosowania bardzo dobrego ekranowania przewodów zasilajacych i krzywki.Inne znane rozwiazanie przetwornika oparte jest na modelowym odwzorowaniu skoku tloka. Ukladem modelujacym jest walek mimosrodowy z tlokiem popychajacym i krazkiem wodzacym. Do popychajacego tloka zamocowany jest czujnik indukcyjny z wciaganym rdzeniem magnetycznym pracujacy na czestotliwosci nosnej 100 khz. Wada tego urzadzenia jest wylacznie skokowa regulacja wspólczynnika „X", niedokladne odwzorowa¬ nie drogi tloka — zamiast korbowodu zastosowano styczny do walka mimosrodowego krazek wodzacy, oraz koniecznosc dokladnego ekranowania urzadzenia, dla unikniecia zaklócen od pól zewnetrznych.Celem wynalazku jest zbudowanie prostego, taniego i latwego w obsludze przyrzadu do badan laboratoryj¬ nych i przemyslowych.Wytyczony cel zostal zrealizowany, zgodnie z wynalazkiem, przez wykonanie przetwornika posiadajacego zminiaturyzowany uklad korbowy o regulowanym promieniu wykorbienia. Jeden koniec korbowodu sprzegniety jest przegubowo z czopem korbowym walu, z drugim koncem korbowodu polaczona jest przetuwnie sprezyna plaska, wstepnie naprezona z przymocowanym do jej powierzchni co najmniej jednym Jensometrem. Drugi koniec sprezyny plaskiej zamocowany jest sztywno w obudowie przetwornika W sposób umozliwiajacy regulacjei 75 201 wstepnego naprezenia sprezyny. Regulowany promien wykorbienia walu przyrzadu umozliwia wykorzystanie przyrzadu do indykowania silników o róznych wymiarach geometrycznych ukladu korbowego.Zaleta rozwiazania wg wynalazku jest prostota, latwosc obslugi, dokladne odwzorowanie drogi tloka, mala razliwosc na zaklócenia elektryczne spowodowane oddzialywaniem pól zewnetrznych, oraz mozliwosc realizowania otwartych wykresów indykatorowych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym przedstawiony jest schemat ideowy ukladu przetwornika.Na wale korbowym przetwornika z regulowanym promieniem wykorbienia 1 ulozyskowany jest jeden koniec korbowodu 2. Z drugim koncem korbowodu 2 polaczona jest przesuwnie sprezyna 3 z przymocowanym do jej powierzchni co najmniej jednym tensometrem 4. Drugi koniec sprezyny plaskiej zamocowany jest sztywno w korpusie przetwornika w sposób umozliwiajacy regulacje wstepnego naprezenia sprezyny plaskiej.Przetwornik wedlug wynalazku dziala w ten sposób, ze napedzany od indykowanego silnika walek przyrzadu z mimosrodem 1 wprowadza w ruch posuwisto-zwrotny korbowód 2. Do korbowodu 2 zamocowana jest zginana sprezyna plaska 3 z przymocowanym do jej powierzchni co najmniej jednym tensometrem 4.Naprezenie w tensometrach 4 jest proporcjonalne do wychylenia plaskiej sprezyny 3, a tym samym do drogi tloka indykowanego silnika. PL