Pierwszenstwo: 11.03.1972 (P.153993) Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 28.02.1975 75125 KI. 47g1,ll/07 60a,13/01 MKP F16k 11/07 F15b 13/01 Twórcy wynalazku: Dariusz Stawiarski, Jan Szewczak Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektów Konstrukcji i Technologii Obrabiarek i Narze¬ dzi „Koprotech", Warszawa (Pol¬ ska) Pneumatyczny zawór rozdzielajacy Przedmiotem wynalazku jeslt pneumatyczny za¬ wór rozdizialajaicy stosowany w przemyslowych obwddach pneumatycznych jako element zmienia¬ jacy i odcinajajcy kierunek przeplywal czynnika roboczego.Znane sa pneumatycznie zawory rozrzadne z grzybkami kulistymi .zaimocowainymi na wtspól- nyim trzpieniu i wspólpralcujacymi z pierscieniami uszczemiajacylmi, które sa umieszczone w dzielo¬ nych gniazldaich. W znainylch zaworaioh rozdzielaja- cyich dzielone gniazda na pierscienie uszczelniajace skladaja sie z podkladki z wytoczeniami pierscie¬ niowymi i z podkladki plaskiej. Po zlozeniu tych podkladek powstaje gniazdo zaciekajace pierscienie uszczeOniajaJce w kierunku poosiowym. Niedogod¬ nosc znanych zaworów rozdzielajacych polega na tym, ze w czalsie sterowania tymi zaworami istnieje moment, w którym otwory laczace zawór ze zród¬ lem zasilania z atmosfera i z odibdiornikiem sa wzajemnie polaczone. Powoduje to znaczne prze¬ cieki powietrza i spadek cisnienia w ukladzie.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych niedogodnosci przez odpowiednie uksztaltowanie grzybków zaworu, dzieki czemu nie nastapi w czasie sterowania zaworem szkodliwy moment, w którym wszystkie oWory w zaworze beda z soba polaczone. Celem wynalazku jest równiez nowe uksztaltowanie dzielonych gniazd, przez co gniazda beda spelnialy wymagania stawiane zaworom grzybkowym i suwakowym. 2 Zgodnie z wynalaizkiem cel ten osiagnieto w ten sposób, ze kazdy grzybek ma powierzchnie o zmiennych zbieznosciach malejajcych w kierunku drugiego grzybka, a .dzielone gniazda sa zamykane 5 podlkladkami niesyimetryicznymi w plaszczyznach prostopadlych do osi otworów w tych podkladkach.Zaleznie od sposobu montazu, gniazda moga byc stosowane w zaworach grzybkowych lub suwako¬ wych. Grzybki moga byc równiez usytuowane io wzgledem siebie w ten sposób, ze zbieznosci po¬ wierzchni kazdego grzybka maleja w kierunku przeciwnym do drugiego.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 15 przedstawia przekrój podluzny zaworu grzybkowe¬ go, w którym zbieznosci powierzchni kazdego grzybka maleja w kierunku przeciwnego grzybka, fig. 2 odmiane zaworu, w którym zbieznosci po¬ wierzchni kazdego grzybka malleja w Ideruinku 20 przeciwnym do drugiego, fig. 3 przekrój zaworu suwakowego.Zgodnie z rysunkiem w kadlubie 1 sa umieszczo¬ ne grzybki 2 i 3 polaczone trzpieniem 4. Grzybek 2 jest oparty na sprezynie 5 i ma powieradhinie 25 6*i 7 o zmiennych zbieznosciach malejacych w kierunku grzybka 3, który ma powierachnie 8 i 9 o zmiennych zbieznosciach malejacych w kierunku grzybka 2. Grzybki 2 i 3 moga byc równiez usytuo¬ wane w ten sposób, ze zbieznosci powierzchni 6 «e i 7 maleja w kierunku przeciwnym do grzybka 3, 75125 $3 a zbieznosci powierzchni 8 i 9 maleja w kierunku przeciwnym do grzylbka 2. Powierzchnie zbiezne 6 i 7 wspólpracuja z pierscieniem uszczelniajacym 10, a powierzchnie 8 i 9 z pierscieniom uszczelnia¬ jacymi 11. Pierscienie uszczelniajace 10 i 11 dla za¬ pewnienia! pelnej szczególnosci i maksymalnie krótikiego skoku sterowania w zaworach grzybko¬ wych sa zacisniete poosiowo ws gniazdach 12 przez platki 13 z wycieciami 14 od strony przeciwnej do pierscieni usZc^toialjajcych 10 i 11. W kadlubie 1 zamiast grzylbków 2 i 3 moze byc suwak 15 wspól- praiouijacy z pierscieniami uszczelniajacymi 10, 11 i 16. Pierscienie 10 i 11 sa umieszczone w gniaz¬ dach 12 zaJmknietych plytkami 13, a wyciecia 14 w plyUkalch 13 sa skierowane do wewnatrz gniazd 12, celem uzyskania wlasciwego dla pierscieni usz- czdlniajjateych 10 i 11 w zaworach suwakowych lu¬ zu poosiowego.Dzialanie zaworu jest nastepujace. Sjprezone po¬ wietrze wplywa do zaworu otworem 17. Jezeli po¬ wierzchnie Zbiezne 6 i 7 grzybka 2 sa dociskane sprezyna 5 do pierscienia uszczelniajacego 10 prze¬ plyw jest zamkniety. Po nacisnieciu popychacza 18 nastapi przesuniecie ku dolowi grzybków 2 i 3.Przeplyw zostanie otwarty Wtedy, gdy nastapi przerwa we wspólpracy powierzchni zbieznej 7 grzybka 2 z pierscieniem uszczelniajacyim 10.Wczesniej jednak powierzchnia zbiezna 9 grzyfbka 3 rozpocznie wspóljprace z pierscieniem uszczelnia- jajcym 11 i zamknie polaczenie otworem 20 z at¬ mosfera. Przy dalszym przesuwie grzyibków 2 i 3 ku dolowi nastapi docisniecie powierzchni zbieznej 8 grzylbka 3 do pierscienia uszczelniajjacego 11, oraz pelne otworzenie przeplywu pomiedzy pierscieniem uszczelniajacym 10 a grzylbkiem 12. Po objeciu na¬ cisku na popylchaiaz 18 obydwa grzyfbki 2 i 3 pod dzialaniem cisnienia w zaworze i sprezyny 5 wra¬ caja natychmiast do polozenia wyjsciowego i umoz¬ liwiaja polaczenie otworów 19 i 20. W odmianie zaworu sprezyna 5 dociska powierzchnie zbiezna 8 i 9 do pierscienia uszczelniajajcego 11 i polacze¬ nie otworem 20 jest zamkniete. Sprezone powietrze wplywa do zaworu otworem 17 i wplywa otworem 19. Po nacisnieciu popychaicza 18 powierzchnie 125 4 zbiezne 7 i 6 grzybka 2 przylegaja do pierscienia uszczelniajacego 10 i zamykaja przeplyw. W przy¬ padku zaworu suwakowego sprezone powietrze wyplywa do zaworu otworem 17 i przeplyw jest 5 odciety przez suwak 15, który swoja walcowa po¬ wierzchnia styka sie z pierscieniem uszczelniaja¬ cym 10 i 16. Po przesunieciu ku dolowi suwaka 15 nastepuje przeplyw kanalem 21 w suwaku 15 io z przestrzeni 22 do atmosfery otworem 20 przy rów¬ noczesnym odcieciu przeplywu pomiedzy otworami 19 i 20 w wyniku uszczelnienia walcowej powie¬ rzchni suwaka 15 przez pierscien uszczelniajacy 11 i otworzeniu przeplywu pomiejdzy otworami 17 i 19. 15 Po odjeciu nacisku na suwak 15 pozostaje on w polozeniu dolnym utrzymany sila tarcia pierscieni 'Uszczelniajacych 11 i 16. Powrót suwaka 15 do po¬ lozenia wyjsciowego wymaga przylozenia sily prze¬ ciwnie skierowanej, co umozliwia polaczenie otwo¬ rów 19 i 2P. 20 PL