Dotychczas znane elektroniczne stabilizatory pra¬ du stalego wyzszych klas dokladnosci dzialaja w oparciu o metode kompensacyjna. Metoda kom¬ pensacyjna polega na tym, ze w procesie stabilizacji wartosc sygnalu wyjsciowego zostaje porównana z przyjetym za niezmienne zródlem odniesienia i wynikajaca stad róznica dziala w taki sposób na element wykonawczy stabilizatora, ze kompensuje on zmiany sygnalu wyjsciowego.Dotychczas znane elektroniczne stabilizatory pradu stalego o pracy ciaglej posiadaja wzorcowe zródlo odniesienia w postaci napiecia odniesienia.Napieciem odniesienia jest najczesciej ogniwo rte¬ ciowe, dioda Zenera lub w stabilizatorach specjal¬ nych ogniwo Westona. Jak wynika z ogólnej teorii stabilizatorów stalosc wielkosci wyjsciowej moze dazyc co najwyzej do stalosci wzorcowego zródla odniesienia przy wzmocnieniu wzmacniacza sygnalu bledu dazacym do nieskonczonosci; dlatego doklad¬ nosc stabilizatorów jest limitowana przez stalosc wzorcowego zródla odniesienia. Stosowane obecnie! wzorcowe zródla odniesienia zmieniaja swe warto¬ sci w czasie. Przykladowo, stabilnosc napieciowa wzorcowych ogniw w ciagu roku jest rzedu 1—10-6.Ponadto wartosc napiecia wszystkich stosowanych obecnie wzorcowych zródel odniesienia jest zalezna od temperatury. 20 30 2 Celem niniejszego wynalazku jest zwiekszenie czasowej stalosci pradu stabilizatora pradu.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie w stabilizatorze pradu wzorcowego zródla odniesie¬ nia w postaci wzorca czestotliwosci, na przyklad generatora kwarcowego.Stabilnosc czestotliwosci generatora kwarcowego, wynosi obecnie przecietnie 10-8 na dobe. Kwarco¬ wy wzorzec czestotliwosci stanowi jeden z najbar¬ dziej stabilnych wzorców wielkosci elektrycznych.Generator stanowiacy wzorzec czestotliwosci wspólpracuje z przetwornikiem, którego dzialanie opiera sie na zjawisku magnetycznego rezonansu jadrowego. Zjawisko to polega na rezonansowym pochlanianiu energii pola magnetycznego wielkiej czestotliwosci nalozonego prostopadle na stale pole magnetyczne. Istnieje przy tym liniowa zaleznosc pomiedzy czestotliwoscia, przy której nastepuje rezonans a natezeniem stalego pola magnetycznego.Poniewaz rezonans powoduja procesy zachodzace we wnetrzu atomu — zjawisko jest calkowicie nie¬ zalezne od temperatury.Przedmiot wynalazku omówiony jest w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat elektryczny stabilizatora pradu stalego.Zwojnica zx oraz zwojnica Zj polaczone sa w ten sposób, ze pola magnetyczne od nich pochodzace sumuja sie. We wnetrzu zwojnicy zx i i^ znajduje sie zwojnica z3 umieszczona tak, ze wytworzone przez nia pole magnetyczne ma kierunek prosto- 7445574455 padly do kierunku pola magnetycznego wytworzo¬ nego przez zwojnice z: i z2. Wewnatrz zwojnicy z3 znajduje sie ampulka bedaca zródlem protonów.Zwojnica z3 polaczona jest poprzez opornik 3 z wzorcowym generatorem czestotliwosci 2. Zacis¬ ki opornika 3 polaczone sa z prostownikiem 4. Pro¬ stownik 4 polaczony jest z czlonem usredniajacym 5, który polaczony jest z czlonem rózniczkujacym 6.Czlon rózniczkujacy 6 polaczony jest z czlonem wykonawczym 7. Podany blokowy schemat elek¬ tryczny wyjasnia tylko sposób pracy stabilizatora, dlatego pominieto w nim urzadzenia o charakterze pomocniczym, jak na przyklad urzadzenia zasilajace poszczególne czlony itp.Niestabilizowany prad staly Ix przeplywa przez zwojnice zx wytwarzajac w jej wnetrzu pole mag¬ netyczne stale. W kierunku prostopadlym do pola wytworzonego przez zwojnice z: przylozone jest przemienne pole magnetyczne wielkiej czestotliwo¬ sci wytworzone przez zwojnice z3. Wewnatrz zwoj¬ nicy z3 znajduje sie zródlo protonów, które stanowi ampulka napelniona przykladowo wodnym roztwo-. rem soli paramagnetycznej. Gdy czestotliwosc wlasna precesji jadrowej, jednoznacznie zalezna liniowo od natezenia stalego pola magnetycznego, a wiec i pradu wytwarzajacego, ito pole równe jest czestotliwosci generatora wzorcowego — nastepuje ostry rezonans.Przy rezonansie prad wielkiej czestotliwosci ply¬ nacy przez zwojnice z3 zwieksza sie, co powoduje zwiekszenie spadku napiecia na rezystorze 3. Na¬ piecie to prostowane jest nastepnie w prostowniku 4 oraz podawane na czlon usredniajacy 5. Po usred¬ niendu napiecie zostaje zrózniczkowane w czlonie rózniczkujacym 6. Sygnal z czlonu rózniczkujacego 5 6 steruje poprzez czlon wykonawczy 7 pradem zwojnicy z2. Tylko dla jednej wartosci pola magne¬ tycznego wytwarzanego zgodnie z zasada superpo¬ zycji przez prady Ix i I2 zachodzi zjawisko rezonan¬ su. Suma pradów Iri I2 stanowi stabilizowany prad 10 obciazenia I0.Poniewaz w torze sprzezenia zwrotnego znajduje sie czlon rózniczkujacy 6, amplituda generatora 2 nie ma wplywu na sygnal sterujacy czlonem wy¬ konawczym 7, co stanowi dodatkowa zalete ukladu. 15 PL PL