Pierwszenstwo: 20.12.1971 (P. 152285) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.04.1975 74454 KL. 81e,9 MKP B65g 23/26 Twórcy wynalazku: Kazimierz Adamaszek, Zygmunt Gutorski, Felicjan Jedrosz Uprawniony z patentu tymczasowego: Centralny Osrodek Badawczo-Pro- jektowy Wzbogacania i Utyliza¬ cji Kopalin „Separator" Przed¬ siebiorstwo Panstwowe, Katowice (Polska) Urzadzenie hamujace cierno-zapadkowe Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie hamu¬ jace cierno-zapadkowe znajdujace zastosowanie w napedach przenosników tasmowych, podnosników kubelkowych oraz w innych urzadzeniach, w któ¬ rych po zatrzymaniu napedu zachodzi koniecznosc zastosowania blokady uniemozliwiajacej ich samo- czynny ruch wsteczny.W dotychczasowych rozwiazaniach napedu prze¬ nosników tasmowych lub podnosników kubelko¬ wych stosuje sie badz hamulce cierno-zapadkowe, badz hamulce klockowe. Hamulce cierno-zapadko¬ we umieszcza sie zazwyczaj na elementach wolno- obrotowych, hamulce klockowe natomiast na ele¬ mentach szybkoobrotowych, np. na sprzegle miedzy silnikiem a przekladnia napedowa.Hamulec cierno-zapadkowy o ukladzie zewnetrz- no-zapadkowym, jak równiez o ukladzie wewnetrz- no-zapadkowym charakteryzuje sie tym, ze zapad¬ ki lub spelniajace ich role walki pozostaja w czasie pracy mechanizmu napedowego, to znaczy w cza¬ sie wolnego biegu hamulca w stalym kontakcie z powierzchnia cierna, slizgajac sie po niej.Aby powierzchnie styku nie ulegaly szybkiemu zuzyciu, umieszcza sie te urzadzenia w celu zmniej¬ szenia szybkosci poslizgu na elementach wolnoobro- towych mechanizmu napedowego lub na elemen-. tach szybkoobrotowych mechanizmu napedowego, lecz w tym ostatnim przypadku w komorach za¬ mknietych zapewniajac im odpowiednie smarowa¬ nie. 15 20 25 30 W przypadku umieszczenia hamulca na elemen¬ cie wolnoobrotowym wystepuja w jego obrebie bardzo duze sily. Wymaga to wyjatkowo silnej konstrukcji hamulca, co pociaga za soba wzrost jego gabarytów i ceny urzadzenia.W przypadku umieszczenia hamulca na elemen¬ cie szybkoobrotowym jest wymagana duza dokladr nosc wykonania i odpowiednie lozyskowanie, co z kolei powoduje wzrost kosztów urzadzenia.Uzywane do tych samych celów hamulce klocko¬ we, choc mniej skomplikowane w konstrukcji,, zaj¬ muja duzo miejsca a ponadto wymagaja dodatko¬ wo instalacji urzadzenia luzujacego elektrycznego lub innego, co podnosi znacznie koszt urzadzenia. ._ Celem wynalazku jest skonstruowanie takiego urzadzenia hamujacego, które mozna umiescic-na elementach szybkoobrotowych eliminujac równo¬ czesnie kontakt zapadek ciernych z nieruchoma powierzchnia cierna w czasie biegu jalowego urza¬ dzenia. , Cel ten zostaje osiagniety przez zastosowanie nieruchomego ciernego pierscienia zewnetrznego i obrotowej piasty z zamocowanymi w niej zapad¬ kami o odpowiednio rozlozonej masie wzgledem punktów obrotu, które odchylaja sie na mocy sily odsrodkowej w czasie biegu jalowego urzadzenia hamujacego i traca kontakt z 'nieruchoma po¬ wierzchnia cierna.Takie rozwiazanie hamulca umozliwia zmniejsze¬ nie jego wymiarów do minimum, eliminuje potrze- 7445474454 3 be precyzji wykonania, upraszcza konstrukcje, zwieksza zywotnosc i zmniejsza do minimum kosz¬ ty urzadzenia. Dalsza zaleta urzadzenia jest to, ze mozna je umiescic bezposrednio na sprzegle lacza¬ cym silnik napedowy z przekladnia napedowa nie powiekszajac wymiarów sprzegla.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie hamujace cierno-zapadko- we w przekroju osiowym w polaczeniu z jedna z tarcz sprzegla elastycznego, a fiig. 2 — to samo urzadzenie w przekroju poprzecznym.Na wale 1 przekladni 2 oraz na wale 3 silnika 4 sa osadzone tarcze 5 i 6 sprzegla elastycznego, któ¬ re sa polaczone z soba za pomoca sworzni 7 i ela¬ stycznych pierscieni 8. Na piascie 9 tarczy 5 jest osadzona hamulcowa tarcza 10. Miedzy nia a tarcza 5 sa umieszczone zapadki 11, zalozyskowane na sworzniach 12, które stanowia równoczesnie pola¬ czenie tarczy 5 z hamulcowa tarcza 10. Sworznie 12 sa rozmieszczone na obwodzie tarczy 5 miedzy otworami, w których tkwia elastyczne pierscienie 8.W takim ukladzie tarcza 5 sprzegla elastycznego stanowi równoczesnie piaste urzadzenia hamuja¬ cego.Zapadki 11 sa w ten sposób uksztaltowane, ze ich srodki ciezkosci S i ich chwilowe punkty zaklesz¬ czen P z powierzchnia cierna pierscienia 13 leza po przeciwnych stronach promieni R wyprowadzonych z osi obrotu O hamulca poprzez osie sworzni 12.Po stronie punktów zakleszczen P sa umieszczone w zapadkach 11 sprezyny 14, któare powoduja do¬ cisk zapadek 11 do powierzchni ciernej pierscie¬ nia 13.W czasie pracy urzadzenia napedowego, tzn. w czasie biegu luzem hamulca, zapadki 11 doznaja na skutek sily odsrodkowej obrotu zgodnego z ru¬ chem wskazówek zegara i traca kontakt z po¬ wierzchnia cierna pierscienia 13.Z chwila zatrzymania urzadzenia napedowego 5 ginie sila odsrodkowa, zapadki 11 wchodza w kon¬ takt z pierscieniem 13, w czym pomagaja im spre¬ zyny 14 a w przypadku tendencji odwrotnego kie¬ runku ruchu mechanizmu napedowego nastepuje zakleszczenie sie zapadek 11 w pierscieniu 13 i za- xo blokowanie urzadzenia.Przy powtórnym uruchomieniu urzadzenia przy przeciwnym do ruchu wskazówek zegara obrocie piasty urzadzenia hamujacego nastepuje wyjscie zapadek 11 z zakleszczenia a po osiagnieciu zalozo- 15 mych obrotów ich ponowny obrót wokól sworzni i oddalenie sie od powierzchni ciernej pierscienia 13. Pierscien cierny 13 jest jako wolno stojacy za¬ mocowany do podstawy napedu koncentrycznie w stosunku do hamulca za pomoca srub 15. Z uwa- 20 gi na to, ze zapadki 11 nie kontaktuja w czasie pracy napedu z pierscieniem 13, pierscien ten nie wymaga szczególnego osloniecia i moze miescic sie jako otwarty pod oslona 16 sprzegla elastycznego. PL PL