Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.06.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.01.1975 74294 KI. 21e,35/00 MKP GOlr 35/00 Twórca wynalazku: Jan Pawlowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklad Doswiadczalny Aparatury Pomiarowej przy Krakowskiej Fabryce Aparatów Pomiarowych A MERAKFAP, Kraków (Polska) Urzadzenie do wzorcowania i sprawdzania elektrycznego przyrzadu pomiarowego z wejsciem pradowym Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wzor¬ cowania i sprawdzania elektrycznego przyrzadu po¬ miarowego z wejsciem pradowym, np: mwLiampero- mierza, regulatora pradu, przetwornika pneuma¬ tycznego ii)d., szczególnie gdy wzorcowaniu lufo sprawdzaniu podlega wieksza liczba .przyrzadów o powtarzalnych zaJkresach pomiarowych.Znane urzadzenie do wzorcowania iluib sprawdza¬ nia elektrycznyioh przyrzadów pomiarowych wedlug patentu inr 65370 i patentu dodatkowego do tego patentu nr 71580 (P.149177) przewiduje zastosowa¬ nie zestawów precyzyjnych wymiennych wkladek zakresowych. Teprecyzyjne wkladki zakresowe wy¬ magaja duzej !prajco kich kwalifikacji obslugi, natomiast potrzeba duzej liczby tych wkladek i odpowiednich dila nich za¬ sobników wymaga znacznych kosztów i utrudnia automatyzacje oraz imechainizacje procesu wzorco¬ wania lub sprawdzania przyrzadów. Niestalosc opornosci styków laczówek wielokrotnych jest cze¬ sto równiez powodem dodatkowych bledów.Celem wynalazku jest (usuniecie powyzszych wad i niedogodnosci.Do zadan technicznych, których rozwiazanie umozliwi realizacje wskazanego celu, nalezy przy¬ jecie elementu pozwalajacego na podzielenie na¬ piecia 'Wzorcowego jednego dla wszystkich wzor- cowanych lufo sprawdzanych róznych zakresów o jednakowym charakterze podzialki i polaczenie go przez element fumozliwiajacy wybranie zakresu 10 20 25 30 i element umozliwiajacy przesuniecie zakresu z wzmaomaczem kompensacyjnym w ukladzie ujemnego sprzezenia zwrotnego. Dla zakresów o róznym charakterze podzialki nalezy odpowiednio przyjac element umozliwiajacy podzielenie napiecia jeden dda kazdej grupy zakresów o jednakowym charakterze podziaM. Przez jednakowy charakter podzialki rozumie sie jednakowe wzgledne przy¬ rosty miedzy ikoJiejnyimi wzorcowainyimi lub spraw¬ dzanymi punktami pomiarowymi.OeH ten w urzadzeniu bedacym praedmdotem wy¬ nalazku, uzyskano przez zastosowanie tych samych znanych elementów, co w urzadzeniu bedacym przedmiotem wspomnianych patentów, z wyjatkiem laczówki wielokrotnej i zespolu zastepowania ob¬ wodów zewnetrznych oraz przez zastosowanie zna¬ nego przelacznika przesuniecia zakresu wielo- miejscowego dwupakietowego, jak równiez zestawu niestabiiizowanych zródel pradu, natomiast zamiast wymiennej rezystancyjnej wkladki zakresowej Lub zestawu wieGozakresowego wkladek zakresowych zastosowano znany dzielnik napiec wzorcowych w postaci zestawu precyzyjnych rezystorów.Urzadzenie bedace przedmiotem wynalazku skla¬ da sie z zespolu wybierania punktów pomiarowych, zespolu wybierania zakresu i zespolu przesuniecia zakresu, polaczonych z wzmacniaczem kompen¬ sacyjnym w ukladzie ujemnego sprzezenia zwrot¬ nego.Zespól wybierania wzorcowanyoh lufo sprawdza- 74 29474 294 1 nych punktów pomiarowych sklada sie ze stabilizo¬ wanego zródla pradu ilulb napiecia, wielomiejsco¬ wego przelacznika wybierania wzorcowanych lub sprawdzanych punktów, stanowiacy zarazem prze¬ lacznik napiec wzorcowych pierwszego pakietu wielomiejscowego przelacznika przesuniecia zakre¬ su oraz dzielnika napiec wzorcowych, który sta¬ nowi zestaw polaczonych rezyisitorów wzorcowych Rwi ,**I*wai Rdi "*Rd3 w którym to zestawie rezystory Rwl • ••RWastanowia rezystory podzialko- we i zarazem rezystory ujemnego przesuniecia zakresu, zas rezystory Rdl '"B^ stanowia rezy¬ story dodatniego przesuniecia zakresu. Liczba wzaroowych rezystorów podzialkowych Rwil,,Bwa jest równa liczbie punktów wzorcowania lub spraw¬ dzania przyrzadu, zas liczba rezystorów dodatnie¬ go przesuniecia zakresu Rdl "'Rap odpowiada liczbie potrzebnych dodatnich przesuniec zakresu.Liczba miejsc wielomiejscowego przelacznika wy¬ bierania punktów parniarowych jest równa maksy- mailnej liczbie wzorcowanych lub sprawdzanych punktów sposród róznych zakresów. Urzadzenie pracuje w ukladzie kompensacji pradowej, a wzmac¬ niaczem ibledu jest wzmacniacz kompensaicyjny.Zespól wybierania zakresu sklada sie z wielo- maejscowego przelacznika wybierania zakresu i ze¬ stawu rezystorów zakresowych Rzl •••Bzy w licz¬ bie równej liczbie róznych przyrostów sygnalu pra¬ dowego miedzy poczatkowym a koncowym punktem wzoroowanego lub sprawdzanego przyrzadu, zwa¬ nej dalej liczba róznych zakresów. Zespól prze¬ suniecia zakresu sklada sie z drugiego pakietu wielomiejscowego przelacznika przesuniecia zakre¬ su i niestabilizowanych zródel pradu 11 • • Js , w liczbie równej liczbie przewidywanych przesunie¬ tych zakresów.Stabilizowane zródlo pradu Mb napiecia jeat przylaczone do skrajnych zacisków pradowych dzielnika napiec wzorcowych. Zaciski napieciowe dzielnika napiec wzorcowych sa przylaczone po¬ przez przelacznik wielomiejscowy napiec wzorco¬ wych do jednego bieguna obwodu wejsciowego wzmacniacza kompensacyjnego. Pierwszy pakiet wielomiejscowego przelacznika przesuniecia zakre¬ su jest wlaczony w obwód wyjsciowy wzmacniacza kompensacyjnego, jednoczesnie do tego przelacznika sa przylaczone odpowiednie zaciski napieciowe dzielnika napiec wzorcowych. W przypadku ^ nie wystapienia potrzeby przesuniecia zakresu, to jest w przypadku, gdy pierwszy wzorcowany lub spraw¬ dzany punkt pomiarowy jest równy zeru, do pierw¬ szego pakietu przelacznika przesuniecia zakresu jest przylaczony skrajny zacisk napieciowy rezystora Rwl.W przypadku potrzeby dodatniego przesuniecia zakresu do pierwszego pakietu przelacznika prze¬ suniecia zakresu jest przylaczony zacisk napiecio¬ wy odpowiedniego dla tego przesuniecia rezystora dodatniego przesuniecia zakresu, a w przypadku potrzeby ujemnego przesuniecia zakresu do tego przelacznika jest dolaczony zacisk napieciowy od¬ powiedniego dla tego przesuniecia rezystora ujem¬ nego przesuniecia zakresu. W obwód wyjsciowy wzmacniacza kompensacyjnego, a zarazem w jego obwód wejsciowy w ukladzie ujemnego sprzezenia zwrotnego, za posrednictwem zacisków wyjscio¬ wych, jest wlaczony wzorcowany lub sprawdzany przyrzad i szeregowo z nim polaczony zespól wy¬ bierania zakresów. Zespól przesuniecia zakresu jest 5 wlaczony równolegle do obwodu wyjsciowego wzmacniacza kompensacyjnego i do wzoroowanego lub sprawdzanego przyrzadu z wejsciem pradowym wraz z zespolem wybierania zakresu. W przypad¬ ku niewystapienia potrzeby przesuniecia zakresu 10 do drugiego pakietu praelacznika przesuniecia za¬ kresu nie jest przylaczone niestaibilizowane zródlo pradu, a przelacznik jest rozwarty. Natomiast w przypadku potrzeby dodatniego iulb ujemnego prze¬ suniecia 'zakresu do tego pakietu przelacznika jest 15 przylaczone niestalbiilizowaine zródlo pradu tak, aby kierunek pradu od tego zródla byl odpowied¬ nio zgodny • z kierunkiem pradu wyjsciowego wzmacniacza kompensacyjnego w przypadku do¬ datniego przesuniecia zakresu lub przeciwny do 20 tego kierunku w przypadku ujemnego przesunie¬ cia zakresu.W innym urzadzeniu przeznaczonym do wzorco¬ wania lub sprawdzania' przyrzadów z zakresami o róznych charakterach podzialki, dla kazdej grupy 25 zakresów o jednakowym charakterze podzialki przyjeto oddzielmy dzielnik napiec wzorcowych wchodzacych w sklad zestawu dzielników napiec.Liczba dzielników napiec wzorcowych wchodzacych w sklad tego zestawu dzielników, jest równa licz- 30 bie grup zakresów o róznych charakterach podzial¬ ki. Poszczególne dzielniki napiec wzorcowych tego zestawu przylacza sie do stabilizowanego zródla napiecia lub pradu i wielomiejscowego przelacznika napiec wzorcowych przez wielomiejscowy przelacz- 35 nik charakteru podzialki.Do technicznych i uzytkowych zalet urzadzenia, bedacego przedmiotem wynalazku nalezy wyelimi¬ nowanie wkladek zakresowych i potrzeba wykonania znacznie mniejszej, w porównaniu z urzadzeniem 40 bedacym pirzedmiotem wspomnianych patentów, liczby precyzyjnych rezystorów. Dzieki temu wy¬ datnie zmniejsza sie pracochlonnosc wykonania oraz istnieje mozliwosc miniaturyzacji urzadzenia.Dallsza zaleta jest zastosowanie wielomiejscowych 45 przelaczników zamiast laczówek wielokrotnych, co zapewnia niezmiennosc opornosci styków, niemal uniemozliwia pomylki przy obsludze i czyni urza¬ dzenie w pelni przydatne do dalszej mechanizacji i automatyzacji procesu wzorcowania lub spraw- 50 dzania przyrzadów pomiarowych. Do zalet nalezy równiez zbednosc wykonania zasobników dla wkla¬ dek zakresowych.Urzadzenie do wzorcowania lub sprawdzania elektrycznego przyrzadu pomiarowego, bedace 55 przedmiotem wynalazku, uwidocznione jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy urzadzenia do wz-or- cowama lub sprawdzania przyrzadów pomiarowych z wejsciem pradowym i podzialkami o identycz- 60 nym charakterze, fig. 2 — schemat ideowy tego urzadzenia, zas fig. 3 — schemat blokowy urza¬ dzenia do sprawdzania lub wzorcowania przyrza¬ dów pomiarowych z podzialkami o róznym cha¬ rakterze. 65 Jak pokazano na fig. 1 zespól 1 wybierania wzór-74 294 •} 6 cowanych lub sprawdzanych punktów poomaro- wyioh jest przylaczony na wejscie wzmacniacza kompensacyjnego 6, w którego obwodzie wyjscio¬ wym znajduje sie zespól wybierania zakresu 12 i wzorcowany Mb sprawdzany przyrzad pomiaro¬ wy 9 z wejsciem pradowym. Do obwodu wyjscio¬ wego wzmacniacza 6 jest równiez przylaczony ze¬ spól przesuniecia zakresu 13.Jak pokazano na fig. 2, wchodzace w sklad ze¬ spolu 1 wybierania wzoroowanych luib sprawdza¬ nych punktów pomiarowych stabiflizowane zródlo 2 pradu lub 'napiecia jest .przylaczane do skrajnych zacisków pradowych 3 dzielnika 4 napiec wzorco¬ wych. Zaciski napieciowe 5 dzielnika 4 napiec wzorcowych sa kolejno przylaczane do jednego bieganaobwodu "wejsciowego wzmacniacza kompen¬ sacyjnego 6 przez wielomiejiscowy przelacznik 7 napiec wzorcowych. Pierwszy pakiet 8 wieOo- miejiscowego przelacznika przesuniecia zakresu 15 jest wlaczony w dowód wyjsciowy wzmacniacza kompensacyjnego 6 miedzy wzorcowany lub sprawdzany przyrzad 9 a zespól 10 wybierania zakresu. Jednoczesnie do tego .pakietu 8 jest przy¬ laczany przelacznikiem 15 jeden z zacisków na¬ pieciowych 5 rezysltorów R wl • • *Rwa lub B X1 • • • Rdp dzielnika 4 napiec wzorcowych, zaleznie od potrzebnego przesuniecia zakresu. W przypadku niewystajpienia potrzeby przesuniecia zakresu, do pierwszego pakietu 8 wielomiejscowego przelacz¬ nika przesuniecia zakresu 15 jest dolaczony skraj¬ ny zacisk napieciowy 5 rezystora R wl. W przypad¬ ku .potrzeby ujemnego przesuniecia zakresu do tego pakietu 8 jest dolaczany przelacznikiem 15 skrajny zacisk napieciowy 5 rezystora Rw2 , Rw3 '"Rwa-i a w przypadku potrzeby dodatniego przesuniecia zakresu do pierwszego pakietu 8 jest przelaczni¬ kiem 15 dolaczany zacisk napieciowy 11 rezystora R dl fcdP Wchodzace w sklad zespolu wybierania zakresu 10 rezystory zakresowe Rzl '••RZY sa kolejno wlaczane w obwód wyjisciowy wzmacniacza kom¬ pensacyjnego 6, a takze w jego obwód wejsciowy w ukladzie ujemnego sprzezenia zwrotnego przez wielomiejscowy przelacznik 12 wybierania zakresu.Rezystory Rzl •••RZY sa rezystorami kalibrowa¬ nymi, dzieki czemu prad plynacy przez wzorcowa¬ ny lub sprawdzany przyrzad 9, wlaczony w obwód wyjsciowy wzmacniacza kompensacyjnego 6 sze¬ regowo z zespolem wybierania zakresu 10, jest za¬ lezny od wartosci tych rezystorów.Zespól przesuniecia zakresu 13 sklada sie z dru¬ giego pakietu 14 wielomiejscawego przelacznika przesuniecia zakresu 15 i naestaibiiizowanych zródel pradu Ix •••Ig . Zespól 13 jest wlaczony równoleg¬ le w obwód wyjsciowy wzmacniacza kompensacyj¬ nego 6, a tym samym 'bocznikuje wzorcowany lub sprawdzany przyrzad 9 i tzespól 10 wybierania za¬ kresu. W przypadku niewystapienia potrzeby prze¬ suniecia izakresu do drugiego pakietu 14 przelacz- 10 15 25 40 45 50 55 nika przesuniecia zakresu 15 nile jest dolaczane niestabilizowane zródlo pradu 11 "'1^, natomiast w przypadku potrzeby dodatniego flulb ujemnego przesuniecia zakresu do tego pakietu 14 jest przy¬ laczane przelacznikiem (15 jedno z niestaibilizowa- nych zródel pradu Ix "'Ig . Biegunowosc wlacza¬ nego zródla powinna zapewnic kierunek pradu plynacego od tego zródla przez wizoroowany luib sprawdzany przyrzad 9 i zespól wylbierainia zakre¬ su 10 zgodny z kierunkiem pradu wyjsciowego wzmacniacza kompensacyjnego 6 w pirzypadku do¬ datniego przesuniecia zakresu lub przeciwny do tego kierunku w przypadku ujemnego przesuniecia zakresu.Urzadzenie, przedstawione na fig. 3, oprócz elementów wchodzacych do urzadzenia podstawo¬ wego przedstawionego na fig. 1 i 2, zawiera wielo¬ miejscowy przelacznik charakteru podzialki 16, przy pomocy którego przylacza sie do stabilizowanego zródla 2 pradu kilb napiecia i Wielomiejscowego przelacznika napiec wzorcowych 7 dowolny wy¬ brany dzielnik napiec wzorcowych 4, z uprzednio przygotowanego zestawu 17 tych dzielników 4 w liczbie równej liczbie grup zakresów o identycz¬ nym charakterze podzialki wyibranych z zakresów o róznym charakterze podzialek. PL PL