Pierwszenstwo: 13.11.1971 (P. 151544) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 04.02.1975 74263 KI. 21a*,35/17 MKP G05£ 1/58 CZYTELNIA Urzedu Patentowego PiUkii) l»c?vi.r¦¦:¦ - ¦ Twórcy wynalazku: Henryk Kowalewski, Grzegorz Zielinski Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Przemyslu Teletech¬ nicznego „Unitra-Telkom" Panstwowe Zaklady Teletransmi-- syjne, Warszawa (Polska) Uklad zabezpieczenia termistora przed przekroczeniem mocy admisyjnej Przedmiotem wynalazku jest uklad zabezpieczenia termistora pirzed przekroczeniem mocy admisyjnej, w szczególnosci termistora o grzaniu posrednim pradem o wartosci sterowanej silnikiem w ukladzie automatycznej regulacji wzmocnienia.W dotychczasowych rozwiazaniach ukladu zalbez- Iieczenia termistora przed przekroczeniem mocy admisyjnej, w szczególnosci termistora o grzaniu posredniim pradem o wartosci sterowanej silnikiem w ukladzie o automatycznej regulacji wzmocnienia stosuje sie uklad, w którym do zacisków zródla zasilania dolaczone sa w polaczeniu szeregowym uzwojenie grzejne termistora, potencjometr, którego opornosc jest zmieniana przy pomocy silnika i re¬ zystor ograniczajacy prad grzejny. Zabezpieczenie przed przekroczeniem imocy admisyjnej termistora jest uzyskane w ukladzie przez dobór wartosci opornosci rezystora ograniczajacego maksymalny prad w ukladzie. Wartosc opornosci rezystora ogra¬ niczajacego jest tak dobrana by maksymalny prad ukladu w przypadku minimalnej wartosci opornosci potencjometru i zadanej tolerancji opornosci uzwo¬ jenia grzejnego, nie byl wiekszy od dopuszczalnego pradu grzejnego dla maksymalnej temperatury pracy ukladu.Wada wyzej opisanego ukladu jest ograniczenie od góry zakresu regulacji termistora. Ognaniczenie maksytmalnego pradu ukladu do wartosci odpowia¬ dajacej dopuszczalnemu pradowi grzejnemu dla maksymalnej temperatury otoczenia, uniemozliwia 2 uzyskanie w nego odpowiadajacego minimalnej temperaturze otoczenia.Celem wynalazku jest opracowanie ukladu za- 5 bezpieczenia temiistora pirzed przekroczeniem mocy admisyjnej, w szczególnosci itermistora o grzaniu posrednim pradem o wartosci sterowanej silnikiem w ukladzie automatycznej regulacji wzmocnienia, w którym wartosc maksytmalnego pradu ukladu jest io odwrotnie proporcjonalna do temperatury otocze¬ nia, co w konsekwencji prowadzi do zwiekszenia zakresu regulacji termistora.• Cel ten zostal osiagniety w ukladzie zabezpiecze¬ nia termistora przed przekroczeniem mocy admisyj- 15 nej, zbudowanym na dwu tranzystorach i pieciu rezystorach. Szeregowo z uzwojeniem grzejnym terimi'stora, które jednym koncem dolaczone jest do zacisku zródla zasalajacego, wlaczony jest tranzystor w taki sposób, ze kolektor tranzystora 20 dolaczony jest do masy ukladu, emitor tranzystora polaczony jest z diruigim koncem uzwojenia grzej¬ nego termistora, a baza tranzystora polaczona jest z kolektorem drugiego tranzystora. Emiter tego tranzystora dolaczony jest do zacisku zródla zasila- 25 jacego poprzez rezystor. Kolektor tego tranzystora dolaczony jest do masy ukladu poprzez rezystor.Baza togo tranzystora dolaczona jest do suwaka potocjometru, wlaczonego miedzy zaciskiem zródla zasiJaijacego i masa ukladu, poprzez dwa rezystory 30 ograniczajace. 74 2333 Zaleta ukladu jest umozliwienie stosowania po¬ tencjometru o malej wartosci opornosci, co prowa¬ dzi do zwiekszenia trwalosci potencjometru, w przy¬ padku nawiniecia go drutem oporowym.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przykla¬ dzie wykonania ,pokazanym na fig. 1, która przed¬ stawia schemat zasadniczy ukladu zabezpieczenia termistora przed przekroczeniem mocy admiisyjnej.Zasada dzialania -ukladu jest nastepujaca: szerego¬ wo z uzwojeniem grzejnym termistora 7, które jednym koncem dolaczone jest do zacisku zródla zasilajacego, wlaczony jest tranzystor 8 w taki sposób, ze kolektor tranzysitora 8 dolaczony jest do masy ukladu, emiter tranzysitora 8 polaczony jest z drugim koncem uzwojenia grzejnego tenmiistora 7, a baza tranzystora 8 polaczona jest z kolektorem tranzystora 5. Wartosc piracki w uzwojeniu grzej¬ nym termistora 7 uwarunkowana jest wartoscia napiecia wystepujacego miedzy zaciskiem zródla zasilajacego i kolektorem tranzystora 5 oraz war¬ toscia opornosci uzwojenia grzejnego termistora 7.Emiter tranzystora 5 dolaczony jest do zacisku zródla zasilajacego poprzez rezystor 4, kolektor do¬ laczony jest do masy ukladu poprzez rezystor 6, a baza dolaczona jest do suwaka potencjometru Z sterowanego za iwsrednictwem silnika. 9. Potencjo¬ metr 2 wlaczony jest miedzy zaciskiem zródla zasilajacetgo i masa ukladu poprzez rezystory ogra¬ niczajace 1 i 3. Zmiana napiecia wystepujacego miedzy zaciskiem zródla zasilajacego i baza tran¬ zystora 5 powoduje zmiany napiecia na kolektorze tego tranzystora, a w konsekwencji zmiany pradu w uzwojeniu grzejnym termistora 7.Maksymalna wartosc pradu w uzwojeniu grzej¬ nym termistora uzyskiwana jest w ukladzie dla skrajnego polozenia suwaka potencjometru odpo¬ wiadajacego minimalnej wartosci napiecia miedzy zaciskiem zródla zasilajacego i baza tranzystora 5.Punkt pracy tranzystora 5 jest tak dobrany, ze temperaturowa zmiana napiecia ina zlaczu baza — emiter powoduje zmiane pradu w kolektorze tego tranzystora, a tyim samym zmiane pradu w uzwo¬ jeniu grzejnym termistora. Wzrost temperatury oto¬ czenia powoduje zwiekszenie pradu kolektora tran¬ zystora 5 i w konsekwencji zmniejszenie wartosci 263 4 maksymalnego pradu w uzwojeniu grzejinym ter¬ mistora. Wartosc maksymalnego pradu w uzwoje¬ niu grzejnym teolmisitora uzyskiwana w opisanym ukladzie zmienia sie odwrotnie proporcjonalnie do 5 temperatury otoczenia, co pozwala na zwiekszenie zakresu regullacji i lepsze wykorzystanie termistora.Dzieki dzialaniu wzmacniajacemu ukladu, zadana zmiane pradu w uzwojeniu grzejnym uzyskuje sie przy stosunkowo niewielkiej zmianie napiecia na 10 bazie tranzystora 5. Pozwala to na zastosowanie potencjometru o malej wartosci opornosci w po¬ równaniu z ukladem w dotychczasowym rozwiaza¬ niu. W ukladzie istnieje mozliwosc ustalenia zadanej wartosci rnaksyimaOmego pradu w uzwoje- 15 niu .grzejnym przez wlaczenie miedzy zaciskiem - zródla zasilajacego i kolektorem tranzystora 5 - rezystora o dobieranej wartosci.Opisany uklad zabezpieczenia termistora przed przekroczeniem mocy admdsyjnej moze byc stoso- 20 wany w ukladzie automatycznej regulacji wzmoc¬ nienia, wykorzystujacej itermistor jako element regulowany. PL PL