PL74011B2 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 26.02.1973 Cpcfe patentowy ojpuib&owianio: 15.02.1975 74011 KI. 42k,28 MKP GOln 33/24 C^litLNIA Urzecfc P- Twórcy wynalazku: Morek Rogoz, Tadeusz Bromek Uprawniony z patentu tymczasowego: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Sposób oznaczania wspólczynnika odsaczalnosci skal Przedmiotem wynalazku jest sposób oznaczania wspólczynnika odsaczalnosci skal zwiezlych i luz¬ nych, pobranych ze zloza, metoda drenazu kapi¬ larnego.Jednym z bardzo waznych parametrów w hydro¬ geologii jest Wspólczynnik odsaczalnosci skal, któ¬ ry wchodzi w sklad wszystkich wzorów sluzacych do obliczania filtracji w warunkach nieustalonych, zasobów wód podziemnych, zasiegu drenujacego dzialania ujec wód podziemnych i wyrobisk gór¬ niczych itp.Znane dotychczas sposoby oznaczania odsaczal¬ nosci na próbkach skal zwiezlych w laboratoriach polegaja na odwirowywaniu wody z próbki, po¬ miarze cisnienia kapilarnego, lub na pomiarze predkosci parowania wody z próbki, wzglednie tez polegaja na suszeniu próbki nad stezonym kwa¬ sem siarkowym. Poza tym znany jest równiez spo¬ sób odsaczania polegajacy nia zasypywaniu próbki materialem drobnoporowatym np. kreda mielona oraz odsaczania próbek skal luznych metoda wy¬ sokich kolumn.Wada metod odwirowania, cisnienia kapilarnego i predkosci parowania jest koniecznosc stosowania kosztownych i skomplikowanych urzadzen labora¬ toryjnych oraz duza pracochlonnosc. Natomiast me¬ toda suszenia próbki nad stezonym kwasem siar¬ kowym wymaga dlugiego czasu suszenia i daje wyniki obarczone duzymi bledami. Zasypywanie próbki materialem drobnoporowatym jest klopot- 10 15 25 30 2 liwe ze wzgledu na trudnosci oczyszczania odsa¬ czanej próbki przed jej zwazeniem, a wyniki uzy¬ skane tym sposobem sa obarczone stosunkowo du¬ zymi bledami. Niedogodnoscia metody wysokich kolumn jest to, ze wymaga ona stosowania urza¬ dzen o duzych gabarytach, ponad 2 m i dlugiego czasu odsaczania, rzedu kilkunastu miesiecy.Wymienionych wad i niedogodnosci nie ma spo¬ sób oznaczania wspólczynnika odsaczalnosci beda¬ cy przedmiotem niniejszego wynalazku. Istota te¬ go sposobu polegajacego na odsaczaniu próbek skal, okresleniu ich porowatosci i wilgotnosci za¬ chowanej po odsaczeniu jest to, ze nasycona prób¬ ke skaly umieszcza sie w zamknietej komorze za¬ pobiegajacej odparowaniu wody z próbki we wszy¬ stkich kierunkach i poddaje odsaczaniu grawita¬ cyjnemu i ssacemu tylko w jednym kierunku. We¬ wnatrz komory próbke umieszcza sie na materiale drobnoporowatym o wlasnosciach higroskopijnych wystajacym czesciowo poza te komore dla odpa¬ rowania odsaczonej wody, tak aby oprócz grawi¬ tacyjnego odsaczania uzyskac jednoczesnie odsa¬ czanie ssace w tym samym kierunku.Próbki skal luznych odsacza sie w specjalnych naczyniach zaopatrzonych od dolu w siatke o dro¬ bnych oczkach, a od góry przykrytych pokrywa.Okazalo sie, ze przez taki wlasnie sposób odsacza¬ nia próbek uzyskuje sie jeden kierunek filtracji wody w próbce, co odpowiada kierunkowi prze¬ plywu wody w warunkach naturalnego zalegania 740113 74011 4 skal. Sposób ten pozwala wyeliminowac stosowa¬ ne dotychczas skomplikowane urzadzenia labora¬ toryjne, daje mozliwosc jednoczesnego odsaczania dowolnej ilosci próbek, gwarantujac przy tym du¬ za dokladnosc uzyskanych wyników. Sposób we¬ dlug wynalazku usuwa calkowicie wode wolna z próbki w stosunkowo krótkim czasie, pozosta¬ wiajac jednak w niej wode zwiazana.Sposób wedlug wynalazku nadaje sie szczegól¬ nie do zastosowania przy masowym oznaczaniu wspólczynnika adsaezailnjasci dla ctelów olblicziania zasobów wód podziemnych, wielkosci doplywu wód do kopaln, zasiegu drenujacego dzialania ujec wód podziemnych i wyrobisk górniczych itp.Wynalazek jest dokladniej wyjasniony na rysun¬ ku, na którym fig. I1 przedstawia przekrój piono¬ wy pfrzez.,próbke skaly zwiezlej, a fig. 2 — prze¬ krój pionowy przez próbke skaly luznej.Zgodnie z wynalazkiem próbke skaly 1 przezna¬ czona do badania nasyca sie woda zlozowa i umieszcza sie na warstwie drobnoporowatego materialu 2 wewnatrz komory 3. W przypadku ba¬ dania skal luznych próbke umieszcza sie we¬ wnatrz naczynia 4 zaopatrzonego od dolu w siat¬ ke 5 o malych oldzkiach i od góiry przykrytego po¬ krywa 6. Woda wolna z próbki jest odciagana 10 15 20 25 przez material drobnoporowaty silami kapilarny-- mi i grawitacji i odprowadzana poza obrys komo¬ ry 3, gdzie swobodnie paruje.Proces odsaczania odbywa sie w temperaturze pokojowej i trwa, w zaleznosci od uzdarnienia ska¬ ly od kilku do kilkunastu dni. Wspólczynnik od- saczalnosci oblicza sie jako róznice pomiedzy poro¬ watoscia otwarta a wilgotnoscia zachowana po od¬ saczeniu, które oznacza sie w znany sposób. PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie paten it owe Sposób oznaczania wspólczynnika odsaczalnosci skal przez odsaczanie próbek skal, okreslanie ich porowatosci i wilgotnosci zachowanej po odsacze¬ niu, znamienny tym, ze nasycona próbke umiesz¬ cza sie w zamknietej komorze, zapobiegajacej od¬ parowaniu i poddaje odsaczaniu grawitacyjnemu tylko w jednym kierunku, przy czym wewnatrz tej komory próbke umieszcza sie na materiale drobnoporowatym o wlasnosciach higroskopij- nych, wystajacym czesciowo poza komore dla od¬ parowania odsaczonej wody, tak aby oprócz gra¬ witacyjnego odsaczania uzyskac jednoczesnie od¬ saczanie ssace próbki w tym samym kierunku. f-^7 k\\\* :"•": :'.vV- ¦!:-:'• .'Z:: :":•'•'• A\W ^v'2vf!^-:: rA\\\\\i 1 ^4 "" 5 ^2 v^^--?;.v:v:-:^fv :•:.•:¦•.v*. ¦*.:* figi Krak. Zakl. Graficzne Nr 1, zam. 804/74 Cena 10 zl PL PL