Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.01.1975 73990 KI. 42k,32 MKP GOlm 1/22 C 7YT- Twórcy wynalazku: Kazimierz Dolecki, Wojciech Niewinowski, Andrzej Kozierski Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Obrabiarek i Narzedzi do Obróbki Sciernej „Ponar Jo- tes", Lódz (Polska) Urzadzenie do wywazania statycznego wirujacych tarcz Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sta¬ tycznego wywazania wirujacych tarcz, a zwlaszcza tarcz szlifierskich pozwalajace okreslic wielkosc i miejsce niewywazania i na tej podstawie wyzna¬ czyc miejsce przylozenia ciezarków balastowych.Dotychczas stosowane sa urzadzenia do wywa¬ zania statycznego, w 'których sygnal z czujnika drgan przekazywany jest do ukladu pomiarowego poprzez filtry selektywne, wybierajace sygnaly o czestotliwosci odpowiadajacej predkosci obrotowej wywazanej tarczy. Do okreslenia miejsca niewy¬ wazenia stosowaine sa lampy stroboskopowe, oswie¬ tlajace na tarczy miejsce niewywazenia. W zwiazku z tym, przed przystapieniem do wywazania koniecz¬ na jest znajomosc predkosci obrotowej wywazanej tarczy, a wlee konieczny jej pomiar.Stosowanie filtrów selektywnych wprowadza blad pomiaru amfplitudy drgan, jesli predkosc obro¬ towa wywazanej tarczy jest rózna od czestotliwo¬ sci rezonansowej filtru selektywnego. Równiez za¬ stosowanie lampy stroboskopowej nie pozwala na precyzyjne okreslenie miejsca niewywazenia i do¬ kladne jego zlokalizowanie przeprowadza sie me¬ toda kolejnych (przyblizen, przez co caly proces wywazania staje sie bardzo pracochlonny.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad i wy¬ konanie urzadzenia pozwalajaeege na szybkie i do¬ kladne okreslenie miejsca i wielkosci niewywaze¬ nia. Zadanie to zgodnie z wynalazkiem rozwiazano w ten sposób, ze zastosowano prostownik fazoczuly, 10 w którym sygnal z czujnika drgan po wzmocnieniu jest prostowany w takt pojawiania sie sygnalów, których moment powstania okreslony jest przez dwa uklady opózniajace o ustawianym czasie opóz¬ nienia w zakresie czasu odpowiadajacego jednemu pólobrotowi wywazanej tarczy.Wyzwalanie ukladów opózniajacych nastepuje z ukladu fotoelektrycznego, w którym wytwarzane sa dwa rózne impulsy przesuniete w czasie miedzy soba o czas równy czasowi pólobrotu wywazanej tarczy, przy czym jeden z impulsów powstaje przy przechodzeniu tarczy przez punkt odniesienia, od którego jest mierzony kat miejsca niewywazenia.Przez równoczesna zmiane czasu opóznienia ukla- 15 dów opózniajacych w zakresie czasu jednego pól¬ obrotu tarczy, nastapi takie wysterowanie prosto¬ wnika fazoezulego, ze moment jego przelaczenia odpowiada chwili, gdy sygnal wzmocniony z czuj¬ nika drgan osiaga wartosc maksymalna lub mini- '20 malina, czyli zostaje okreslone miejsce niewywaze¬ nia i wówczas wartosc srednia sygnalu na wyjsciu prostownika fazoezulego równa jest 0, lub przez taka równoczesna zmiane czasów opóznienia ukla¬ dów opózniajacych, przy której moment przelacze- 25 nia prostownika fazoezulego nastapi w chwili, gdy sygnal z czujnika drgan po wzmocnieniu przecho¬ dzi przez 0, wówczas wartosc srednia sygnalu na wyjsciu prostownika fazoezulego odpowiada wiel¬ kosci niewywazenia. Ustawienie wstepne maksy- so mailnego czasu opóznienia ukladów opózniajacych 739903 73990 4 v równego czasowi pólobrotu tarczy nastepuje przez porównanie czasu opóznienia ukladu opózniajacego z czasem trwania pólobrotu tarczy w ukladzie lo¬ gicznej róznicy symetrycznej.Dzieki takiemu rozwiazaniu, urzadzenie reaguje tylko na drgania o .czestotliwosci odpowiadajacej predkosci obrotowej wywazanej tarczy, bez stoso¬ wania fiTtrów selektywnych, usredniajac sygnaly o czestotliwosciach innych. W zwiazku z tym wy¬ nik pomiaru nie jest obarczony bledem wynika¬ jacym z faktu, ze z reguly predkosc obrotowa wy¬ wazanej tarczy nie odpowiada czestotliwosci rezo¬ nansowej filtru selektywnego.W celu lepszego zrozumienia istoty wynalazku zostanie on objasniony na podstawie przykladu wy¬ konania uwidocznionego na rysunku, na którym fi^. 1 przedstawia schemat blokowy urzadzenia do wywazania statycznego wirujacych tarcz, fig. 2 schemat ideowy ukladu opózniajacego, fig. 3 sche¬ mat ideowy prostownika fazoczulego PF wraz z przebiegami sygnalów na wejsciach sterujacych wcstl, west2, wejsciu sterowanym we oraz wyjsciu wy, fig. 4 tarczke T z dwoma otworkami, z któ¬ rych jeden stanowi punkt wyrózniony bedacy pun¬ ktem odniesienia dla okreslenia miejsca niewywa- zenia wirujacej tarczy, a drugi jest przesuniety wzgledem niego o kat 180°.Uklad fotoelektryczny FD skladajacy sie z dwóch fotoelementów oraz tarczki T sztywno sprzegnietej z wirujaca tarcza, wytwarza dwa rózne sygnaly przesuniete w czasie miedzy soba o czas pólobrotu wirujacej tarczy. Sygnaly te po uksztaltowaniu w ukladach formujacych UF 1 i UF 2 steruja na- przemian wejscia ustawiajace przerzutnika PI po¬ wodujac powstanie na jego wyjsciu fali prosto¬ katnej. Przy ustawieniu przelacznika PL w polo¬ zeniu 3 ciag impulsów o czasie trwania równym czasowi pólobrotu tarczy i czestotliwosci równej predkosci obrotowej tarczy z wyjscia przerzutnika PI podawany jest z jednej strony na wejscie prze¬ rzutnika momostabilnego GM, który steruje ukla¬ dem opózniajacym UOl, z drugiej strony na wej¬ scie ukladu logicznej róznicy symetrycznej ULRS do porównania z czasem trwania impulsu z ukladu opózniajacego UOl.'Przez regulacje ustawienia potencjometru R2 przy ustawionym RjI tak, aby kondensator G lado¬ wal sie do maksymalnego napiecia, na wyjsciu ukladu logicznej róznicy symetrycznej ULRS mozna uzyskac sygnal równy 0. Oznaczac -to bedzie, ze maksymalny czas opóznienia ukladu opózniajacego UOl jest równy czasowi pólobrotu wywazonej tarczy. Dla okreslenia równosci czasu trwania im¬ pulsu z ukladu opózniajacego UOl i czasu trwania impulsu fali prostokatnej z wyjscia przerzutnika PI, który jest równy czasowi pólobrotu wirujacej tarczy, na wyjsciu ukladu logicznej róznicy syme¬ trycznej ULRS zastosowano uklad calkujacy UC i wskaznik W. W analogiczny sposób po zmianie polozenia przelacznika PL na 2 nastepuje ustawie¬ nie maksymalnego czasu opóznienia ukladu opóz¬ niajacego U02.Przy okreslaniu miejsca niewywazenia przelacz¬ nik PL znajduje sie w polozeniu 1, tak ze sygnaly z ukladu fotoelektrycznego FD po uksztaltowaniu w UFl i UF? podawane sa na wejscia ukladów opózniajacych UOJ i U02. Zbocza konczace impul¬ sy z UOl i U02 powoduja wyzwolenie -generatorów pojedynczych impulsów GPJ1 i GPJ2, które ste- 5 ruja wejsciami ustawiajacymi przerzutnika P2„ Fale prostokatne na wyjsciach przerzutnika P2 steruja prostownikiem fazoczulym PF wzmocnionego sy¬ gnalu z czujnika drgan Cz.Przez regulacje ustawienia potencjometru Rl 10 (fig. 2) uzyskuje sie taka równoczesna zmiane cza¬ su opóznienia ukladów opózniajacych UOl i U02 w zakresie ustawionego poprzednio potencjometrem R2 maksymalnego czasu opóznienia, ze moment przelaczenia prostownika fazoczulego PF nastepuje 15 w chwili osiagniecia przez sygnal z czujnika Cz maksimum lub miriimum wartosci, wobec czego srednia wartosc naipieda wyprostowanego jest rów¬ na 0. Otrzymany czas opóznienia ukladów opóznia¬ jacych UOl i U02 po przeliczeniu na kat okresla 20 miejsce niewywazenia.W przypadku okreslenia wielkosci niewywazenia nalezy tak zmieniac równoczesnie czas opóznienia ukladów opózniajacych UOl i U02 regulujac po¬ lozenie potencjometru Rl, aby moment przelacze- 25 nia prostownika fazoczulego PF nastepowal w chwili przechodzenia wzmocnionego sygnalu z czuj¬ nika Cz przez 0, wówczas wartosc srednia napiecia na wyjsciu prostownika fazoczulego PF osiagnie maksimum, co pokaze miernik. Bedzie to równo- 3o czesnie wartosc niewywazenia. Znajac wielkosc i miejsce niewywazenia nalezy w odpowiednich punktach przelozyc ciezarki balastowe. 35 PL PL