Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.09.1975 73903 KI. 21e,33/16 IMKP GMr 33/16 l edu Patentowego Twórcy wynalazku: Henryk Figiel, Stanislaw Japa, Karol Krop, Andrzej Tyka, Stanislaw Siek Uprawniony z patentu tymczasowego: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stani¬ slawa Staszica, Kraków (Polska) Waga magnetyczna Przedmiotem wynalazku jest waga magnetyczna, znaj¬ dujaca zastosowanie przy badaniu namagnesowania próbek ferromagnetycznych, a w szczególnosci jakosci weglików spiekanych, poprzez okreslenie zawartosci zwiazków kobaltu z wolframem i weglem, tworzacych taik zwana faze eta.Obecnie zawartosc fazy eta okresla sie metoda optycz¬ na w ten sposób, ze na próbce wykonuje sie szlif metalograficzny a nastepnie pod mikroskopem okresla sie jej zawartosc. Wada tej metody jest mozliwosc okre¬ slenia zawartosci fazy eta tylko w warstwie powierzch¬ niowej. Ponadto przez wykonanie na próbce szlifu metalograficznego, ulega ona zniszczeniu i po przepro¬ wadzeniu obserwacji nie moze byc dalej wykorzystywa¬ na. Metoda ta zezwala wiec tylko na wyrywkowe ba¬ danie próbek.Do pomiaru zawartosci fazy eta stosuje sie równiez wagi magnetyczne, skladajace sie z komory, wewnatrz której na jednej ze scianek jest zamocowana przesuwnie w prowadnicach podpórka, za pomoca sruby. Podpórka ma szczeliny, w których umieszczone sa równolegle, sprezyste blaszki, laczace sie za posrednictwem lozysk z pionowym precikiem, wyposazonym w pojemnik na próbke. Calosc wraz z oswietlaczem i ukladem optycz¬ nym zawierajacym soczewke i lusterka, z których dwa sa przytwierdzone do swobodnych konców blaszek, jest umieszczona w komorze, zamocowanej w trójnogu. Trój¬ nóg jest ustawiony na stoliku suportowym, przy czym komora wagi jest wyposazona w chlodnice. 10 15 20 25 30 Inna znana waga magnetyczna, skladajaca sie z ko¬ mory, wewnatrz której znajduja sie sprezyste blaszki, pionowo ulozyskowany kwarcowy precik oraz uklad optyczny, zawiera tlumik plywakowy, ria którym wspiera sie precik w postaci kapilarnej rurki. Rurka ta jest ulo- zyslkowaina pionowo za posrednictwem mostków, na sprezystych blaszkach. Blaszki zaopatrzone sa na swo¬ bodnych koncach w dwie pary lusterek. Runka kapi¬ larna jest wyposazona dodatkowo w górnej czesci W talerzyk na odwazniki, w czesci dolnej zas w zacisk do moaowania pojemnika z próbka.Wada opisanych wag magnetycznych jest skompliko¬ wana budowa, wymagajaca wykwalifikowanej obslugi.Ponadto pomiar dokonywany przy uzyciu tych wag jest pracochlonny, gdyz wazenie odbywa sie za pomoca odwazników. Poniewaz konstrukcja wagi wymaga, aby wazone próbki mialy ksztalt kulek, dlatego tez kazda próbka majaca normalnie ksztalt prostopadloscianu, musi byc przed zwazeniem specjalnie szlifowana w ksztalcie kulki o wymiarach pojemnika.Celem wynalazku jest skonstruowanie wagi magne¬ tycznej, o prostej konstrukcji, nie wymagajacej znisz¬ czenia próbek oraz zezwalajacej na szybkie wykonanie pomiaru.Cel ten osiaga sie przez skonstruowanie wagi, za¬ wierajacej obudowe, do pobocznicy której jest przy¬ twierdzona samonosna rama. Wewnatrz ramy znajduja sie elementy mechanizmu kompensacji, polaczonego z licznikiem obrotów oraz dwa zaciski mocujace prety z naklejonymi tensometrami. W obudowie zamocowane 7390373903 sa prowadnice rurki, zakonczonej z jednej strony wal¬ kiem, na którym osadzony jest pojemnik na próbke, a z drugiej wylacznikiem koncowym, zas na srodku rurki znajduje sie zderzak. Z rurka jest polaczony, za pomoca objemki z rolkami, pret wodzacy.Obudowa jest zamocowana z jednego konca do jarz¬ ma elektromagnesu, zas na drugim koncu obudowy znajduje sie obejma, polaczona poprzez prowadnice z mechanizmem wysuwu rurki. Zaleta wagi magnetycznej, wedlug wynalazku jest prosta konstrukcja, zezwalajaca ]Q na latwe zalozenie próbki oraz na wazenie bez odwaz¬ ników, co bardzo ulatwia jej obsluge. Na wadze tej istnieje mozliwosc badania próbek o dowolnym ksztalcie i wielkosci, dzieki czemu kazda badana próbka nadaje sie nadal dowykorzystania. 15 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 — przedsta¬ wia wage w widoku z boku, a fig. 2 — rame nosna oraz czesc obudowy wjprzekroju pionowym.Waga zawiera obudowe 1 w ksztalcie cylindra, wyko- 20 nana z materialu niemagnetycznego, do poboczhicy któ¬ rej jest pizytwierdzona samonosna rama 2 (fig. 1 i fig. 2). Wewnatrz ramy znajduja sie elementy me¬ chanizmu kompensacji, polaczonego z licznikiem obro¬ tów 3 oraz dwa zaciski 4, mocujace pret pomiarowy 25 5 i pret kompensacyjny 6, przy czym na obu pretach 5 i 6 sa naklejone tensometry. Mechanizm kompensacji sklada sie z nakretki 7, wrzeciona 8 z gwintem drobno- zwojowym, sprzegla klowego 9 i walka 10, polaczonego z licznikiem obrotów 3, który jest zamocowany na 30 wsporniku 11.Mechanizm kompensacji sluzy do wytworzenia od¬ ksztalcenia preta kompensacyjnego 6. W jednej ze scia¬ nek bocznych ramy 2 jest zamocowane gniazdo wie- lowtykowe 12, umozliwiajace polaczenie z mostkiem 3^ tensometryiaznym. Obudowa 1 jest z obydwóch konców zamknieta ochronnymi pokrywami 13 majacymi otwory.W obudowie 1 znajduje sie centryczna rurka 14 umiesz¬ czona w otworach pokryw 13, Rurka 14 jest zakonczo¬ na z jednej strony walkiem 15, na którym osadzony ^ jest pojemnik 16 na próbke, a na drugim koncu znaj¬ duja sie dwa ucha 17 mocujace haki 18, zas w srodku rurki 14 jest zamocowany zderzak 19. Wewnatrz obu¬ dowy 1 zamocowane sa prowadnice 20 rurki 14 oraz pret wodzacy 21, polaczony z rurka 14 za pomoca 4S dbjemki 22 z rolkami 23. Prowadnice 20 maja postac nacietego pierscienia, w którym sa promieniowo ulozy- skowane trzy rolki teflonowe. Na jednym koncu obudo¬ wy 1 jest nalozona obejma 24 podtrzymujaca obudowe 1 i zamocowana do katownika 25, przytwierdzonego do 50 jarzma 26. Na drugim koncu obudowy 1 znajduje sie druga obejma 27, polaczona poprzez ramie 28 z katow¬ nikiem 25. Do obejmy 27 jest przymocowana prowad¬ nica 29 ze zderzakiem 30 a do katownika 25 jest zamo¬ cowana druga prowadnica 29. Prowadnica 29 i suwak 31, zakonczony z jednej strony uchwytem 32, a z drugiej plytka 33 z zamocowanym na stale hakiem 18, tworza mechanizm wysuwu rurki 14.Waga magnetyczna wedlug wynalazku, wspólpracuje z mostkiem tensometrycznym, sluzacym do odczytywa¬ nia wyników pomiarów, natomiast jej elektromagnes ma wyprofilowane nabiegunniki i jest zasilany z zasila¬ cza. Przed rozpoczeciem wazenia, dla kazdego typu pró¬ bek, nalezy w oparciu o wzorzec ustalic wartosc kom¬ pensacji oraz dopuszczalne granice odchylek. Po wla¬ czeniu mostka tensometrycznego, wysuwa sie pojem¬ nik 116 przez pociagniecie uchwytu 32 poza jarzmo 26.Nastepnie wyjmuje sie pojemnik 16 i wklada do niego próbke, po czym umieszcza sie go z powrotem w wal¬ ku 15. Z kolei pojemnik 16 wsuwa sie do jarzma 26, do pierwotnego swego polozenia, to znaczy pomiedzy nabiegunniki elektromagnesu.Na liczniku obrotów 3 ustawia sie wartosc kom¬ pensacji, wlacza, zasilacz i obraca regulatorem napiecia zmiennego az do oporu. Dobierajac odpowiedni zakres mostka tensometrycznego, odczytuje sie • wielkosc od¬ chylenia wskazówki miernika. W oparciu o sporzadzo¬ na dla danego typu próbek norme, stwierdza sie czy badana próbka jest dobra czy zla. PL PL