Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Cpis patentowy opublikowano: 28.01.1975 73820 KL 141,3/00 mkp Foip sm Twórcy wynalazku: Tadeusz Lorenc, Maksymilian Piontek, Stanislaw Dudek Uprawniony z patentu tymczasowego: Dyrekcja Okregowa Kolei Pan¬ stwowych w Katowicach, Katowice (Polska) Urzadzenie do podgrzewania plynów chlodzacych w ukladzie chlodzenia zwlaszcza w silnikach spalinowych pojazdów mechanicznych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do pod¬ grzewania plynów w ukladzie chlodzenia, zwlasz¬ cza w silnikach spalinowych pojazdów mechanicz¬ nych ulatwiajace rozruch silników przy niskiej temperaturze.Znane sa urzadzenia do podgrzewania plynów zwlaszcza wcdy w ukladzie chlodzenia silników przy niskiej temperaturze, w celu ulatwienia roz¬ ruchu silników, które to urzadzenia zwykle stac¬ jonarne skladaja sie z kotla, przewodów rurowych, zasilajacego i odprowadzajacego oraz armatury la¬ czacej gumowe przewody i pompa z silnikiem do tloczenia wody. Goraca woda w tych urzadzeniach tloczona jest z kotla do ukladu chlodzenia silnika w dolnej lub górnej czesci chlodnicy i stad prze¬ plywa do koszulek wodnych cylindrów i glowicy silnika i powraca do zródla ciepla, to jest do kotla.Wada tych urzadzen polega na tym, ze woda doprowadzona do ukladu chlodzenia silnika ma wysoka temperature Okolo 70—80°C, co prowadzi do gwaltownego wzrostu naprezen w elementach silnika i niejednokrotnie do ich pekania. Ponadto stosowanie plynów niezamarzajacych, uniemozli¬ wia uzywanie omawianych urzadzen z goraca wo¬ da, bowiem wymagaloby to zmiany rodzaju plynu w' ukladzie chlodzenia. Znane sa równiez urzadze¬ nia stanowiace w istocie grzalke elektryczna za¬ silana z sieci i umieszczona w chlodnicy silnika, jednakze stosowanie tych urzadzen nie zapewnia równomiernego nagrzewania wody w chlodnicy. 10 15 20 25 30 Woda nagrzewa sie w okolicy grzalki, a czesc wo¬ dy w chlodnicy inie podgrzana przechodzi do sil¬ nika co prowadzi do nierównomiernego nagrzewania sie poszczególnych czesci chlodnicy i silnika i wplywa szkodliwie na ich prace i trwalosc.Ponadto obie znane grupy rozwiazan wyma¬ gaja obslugi i nadzoru w czasie ich pracy, co znacznie obsorbuje pracowników a przy stosowa¬ niu trujacych plynów niezamarzajacych obsluga urzadzen grzewczych jest szkodliwa dla zdrowia.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do podgrzewania plynów chlodzacych w ukladach chlodzenia silników spalinowych, które bedzie pracowalo samoczynnie i zapewni stopniowy przy¬ rost temperatury podgrzewanego plynu, oraz rów¬ nomierne podgrzanie calej ilosci plynu, a tym sa¬ mym równomierny i stopniowy wzrost temperatury wszystkich elementów silnika spalinowego, co w znacznym stopniu ulatwi rozruch silnika i zwiekszy trwalosc tych elementów.Urzadzenie do podgrzewania plynów chlodza¬ cych w ukladzie chlodzenia zwlaszcza w silnikach spalinowych pojazdów mechanicznych wedlug wy¬ nalazku, sklada sie ze zbiornika zaopatrzonego w grzalke oraz elektryczny silnik napedzajacy pompe podajaca plyn chlodzacy do ukladu chlodzenia sil¬ nika spalinowego. Czesc elektryczna urzadzenia posiada równolegle zasilany z sieci obwód grzalki, w którym szeregowo wlaczony jest styk cewki przekaznika grzalki i obwód elektryczny silnika, 73 82073 820 3 w którym szeregowo wlaczony jest styk cewki sil¬ nika, oraz obwód sterujacy zlozony z transforma¬ tora i prostownika polaczonego równolegle z lamp¬ ka sygnalizacyjna, cewkami przekazników grzalki i silnika i z lampka kontrolna, oraz szeregowo z termostatem nastawnym i wylacznikiem poziomu, przy czym styki termostatu nastawnego i wylacz¬ nika poziomu umieszczone sa szeregowo miedzy cewkami przekazników grzalki i silnika.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony tytulem przykladu na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia schemat czesci mechanicznej, a fig. 2 przed¬ stawia schemat czesci elektrycznej urzadzenia do podgrzewania plynów chlodzacych w ukladzie chlo¬ dzenia silników spalinowych pojazdów mechanicz¬ nych.Jak przedstawiono na fig. 1 urzadzenie do pod¬ grzewania plynów chlodzacych sklada sie ze zbior¬ nika 1 w którego dolnej czesci umieszczona jest elektryczna grzalka 2, termostat nastawczy 3, plywak 4 wylacznika poziomu 5 oraz kurek spustowy 6. Do zbiornika 1 dolaczony jest przewód tloczny 7 do¬ prowadzajacy podgrzany plyn chlodzacy do prze¬ strzeni wodnej silnika 14, na którym zabudowana jest pompa 8 napedzana elektrycznym silnikiem 9, filtr 10 i przewód przelewowy 11 z zaworem bez¬ pieczenstwa 12 oraz przewód 13 odprowadzajacy plyn chlodzacy z chlodnicy 15 do zbiornika 1. Po¬ nadto na zbiorniku 1 zabudowany jest wodowskaz 16. Czesc elektryczna urzadzenia przedstawiona na fig. 2 sklada sie z równolegle zasilanych z sieci obwodów grzalki 2, silnika 9 i obwodu sterujacego prace grzalki i silnika. W obwodzie grzalki 2 u- mieszczony jest szeregowo styk 17a cewki prze¬ kaznika 17 grzalki, a w obwodzie silnika 9 umiesz¬ czony jest szeregowo styk 18a cewki przekaznika 18 silnika. W obwodzie sterujacym znajduje sie transformator 19, którego wtórne uzwojenie pola¬ czone jest równolegle z lampka sygnalizacyjna 20, ukladem prostowników 21, cewkami przekazników 17 i 18 grzalki i silnika i z lampka kontrolna 22 oraz szeregowo z termostatem nastawnym 3 i sty¬ kami wylacznika poziomu 5.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku jest na¬ stepujace: przewód tloczny 7 podlacza sie do bloku silnika 14, a przewód powrotny 13 do wlewu chlod¬ nicy 15, nastepnie zalacza sie urzadzenie do sieci elektrycznej, na skutek czego cewka przekaznika 18 silnika zamyka styk 18a w Obwodzie silnika 9 na- 4 pedzajacego pompe 8. Jednoczesnie z napelnieniem zbiornika 1 plynem chlodzacym, plywak 4 zwiera. styki wylacznika poziomu 5, co po zalaczeniu urza¬ dzenia do sieci elektrycznej powoduje zasilenie cewki przekaznika 17 grzalki, zwarcie styku 17a l zamkniecie obwodu grzalki 2. Lampka sygnaliza¬ cyjna 20 wskazuje na zalaczenie urzadzenia do sieci elektrycznej, natomiast lampka kontrolna 22 wskazuje na prace grzalki 2. Po podgrzaniu silnika do odpowiedniej temperatury, termostat nastawny 3 wylacza zasilanie cewki przekaznika 17 grzalki, którego styk 17a powoduje wylaczenie zasilania grzalki 2 o czym informuje zgasniecie lampki kon¬ trolnej 22.Zasadnicza zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest równomierne i ciagle nagrzewanie silnika spa¬ linowego do wymaganej temperatury, co zapobiega powstawaniu naprezen termicznych w silniku, po¬ wodujacych oslabienie a nawet pekniecia korpusów.Ponadto ulatwia rozruch silników pojazdów me^ chanicznych narazonych na dzialanie mrozu, a takze zwieksza zywotnosc poszczególnych elemen¬ tów silnika. PL PL