Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.06.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.05.1975 73694 KI. 49m,5/06 MKP B23q 5/06 Twórcy wynalazku: Stanislaw Kotnis, Czeslaw Mierzejewski Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Obrabiarek Ciezkich „Ponar-Porum" Fabryka Urzadzen Mechanicznych „Poreba" Przedsiebiorstwo Panstwowe, Poreba (Polska) Urzadzenie hydrauliczne do rozruchu wrzeciona obrabiarki, zwlaszcza tokarki Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie hydra¬ uliczne do rozruchu wrzeciona obrabiarki, majace na celu jego lagodne zabieranie, polegajace na bezstopniowym wzrastaniu obrotów w okresie rozruchu, zwlaszcza w przypadku obróbki ciezkich przedmiotów na tokarce.Znane urzadzenia do lagodnego rozruchu pole¬ gaja, na stosowaniu bezstopniowej przekladni hy¬ draulicznej lub mechanicznej. Takie rozwiazanie ma te niedogodnosc, ze jest konstrukcyjnie skom¬ plikowane i kosztowne. Znane jest tez urzadzenie do lagodnego rozruchu za pomoca recznego impul¬ sowego wlaczania sprzegla, az do wlasciwej chwili uzyskania pelnych obrotów wrzeciona.Urzadzenie to ma te wade, ze wymaga od obslu¬ gujacego duzej koncentracji uwagi i umiejetnosci we wlasciwym postepowaniu, a wiec efekty sa uzaleznione od dobrej dyspozycji czlowieka, co nie daje gwarancji prawidlowosci pracy.Celem wynalazku jest opracowanie takiego urza¬ dzenia do lagodnego rozruchu wrzeciona, które nie posiada tych niedogodnosci.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie urzadzenia hydraulicznego skladajacego sie z kur¬ ka sterujacego przeplywem oleju na sprzegla hy¬ drauliczne i na kuriku tym jest zamocowana krzywika, która przy obróceniu kurka powoduje wlaczenie poprzez mikrowylacznik przekaznika czasowego wlaczajacego elektrosuiwak, który z ko¬ lei kieruje olej do zaworu przelewowego niskiego cisnienia, a nastepnie po pewnym czasie ustalonym za pomoca przekaznika czasowego, elektrosuwak odcina doplyw oleju do zaworu przelewowego niskiego cisnienia i prace przejmuje zawór prze- 5 lewiowy wysokiego cisnienia.To powoduje, ze w poczatkowym okresie roz¬ ruchu wrzeciona, gdy dziala zawór przelewowy niskiego cisnienia, uzyskuje sie maly nacisk na plytki sprzegla tak, ze poslizg na sprzegle umozliiwia 10 stopniowy wzrost obrotów wrzeciona i dopiero po okreslonym czasie, gdy wylaczony jest zawór prze¬ lewowy niskiego cisnienia, uzyskuje sie pelny mo¬ ment obrotowy na sprzegle, gdyz wtedy dziala zawór przelewowy wysokiego cisnienia powodujac is to, ze sila nacisku na plytki sprzegla jest wystar¬ czajaco duza by eliminowac poslizg sprzegla.Dzieki urzadzeniu wedlug wynalazku eliminuje slie wady i miedogoldnosioi znainylch uirteadizen, gdyz urzadzenie to jest znacznie tansze od przekladni 20 bezstopniowych oraz obsluga i dzialanie jest pro- site i niezalezne od spraiwnosici iczynlhtilkla luldizkiego.Frizedtmidt wynalazku jeJsit ulwidoiczniiony w przy¬ kladzie wylkonanlia na rysunku, na kltórym fig. 1 przestawia urzadzenie bedajce pirizejdimlilolteim wyna- 25 laziku, w pirzekiroiju pofpnzeoznyim kurka sterujacego, wizdluz linii A-A zaznaczonej na fig. 2 we wzaje¬ mnym powiazaniu z ukladem hydraulicznym, przy czym polozenie kurka jest itakie, ze kieruje on prze¬ plyw oleju na hamulec, fig 2 przedstawia kurek ste- 3o rujacy w przekroju podluznym wzdluz linii B-B za- 73 6943 73 694 4 znaczonej na fig. 1, fig. 3 przedstawia kurek w przekroju poprzecznymi w takimi jego polozeniu, gldy kieruje on przeplyw oleju ma lewe sprzeglo, a fig. 4 przedstawia kurek w tym samym prze¬ kroju, przy czym polozenie kurka jest takie, ze kie¬ ruje on przeplyw oleju na prawe sprzeglo.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie ze sterujacego kurka 1, na którym jest zamocowana krzywka 2, która przy obróceniu omawianego kur¬ ka powoduje wlaczenie poprzez mikrowylacznik 3 czasowego przekaznika niepokazanego na rysunku, wlaczajacego eleiktrosuwak 4, który z kolei kie¬ ruje olej do przelewowego zaworu 5 niskiego cisnienia. Po odpowiednim czasie ustalonym prze¬ kaznikiem czasowym, eleiktrosuwak 4 odcina do¬ plyw oleju do przelewowego zaworu 5 niskiego cisnienia i prace przejmuje przelewowy zawór 6 wysokiego cisnienia, co daje w efekcie zalozony maksymalny moment obrotowy sprzegla i pelne obroty wrzeciona.Uklad hydrauliczny zasilany jest olejem za po¬ moca znanej pompy 7 czerpiacej olej z otwartego zbiornika 8, przy czym omawiana pompa jedno¬ czesnie cisnie olej przewodem 9 do sterujacego kurka 1 poprzez pierscieniowa komore 10, która umozliwia w kazdym polozeniu kurka doplyw oleju do otworu 11 za posrednictwem otworu 12.Z otworu 11 olej przedostaje sie do otworu 13, skad przy polozeniu kumka pokazanym na fig. 1 doplywa przewodem 14 do hamulca.Przy polozeniu kurka pokazanym na fig. 3 olej doplywa przewodem 15 do lewego sprzegla, a przy polozeniu kurka pokazanym na fig. 4 doplywa przewodem 16 do prawego sprzegla. Kurek 1 ma na srednicy zewnetrzne!] dwa iwyOedia lezalce w plaszczyznie przekroju wzdluz linii A-A, zazna¬ czonej na fig. 2, które tworza komore 17 i komore 18.Gdy kurek znajduje sie w polozeniu doprowa¬ dzajacym olej do hamulca (fig. 1) komora 17 umo¬ zliwia poprzez przewód 15 odprowadzenie oleju z lewego sprzegla do atmosfery otworem 19, rów¬ noczesnie to samo zadanie spelnia komora 18 od¬ prowadzajac olej z prawego sprzegla przewodem 16 i otworem 20. Oczywiscie w polozeniu kurka pokazanym na fig. 3 i 4 podobne zadanie spelnia¬ ja omawiane komory odprowadzajac olej równo¬ czesnie od hamulca i sprzegla nie bioracego 5 w danej chwili udzialu w pracy.Dzialanie urzadzenia jest proste i przy jego obsludze wystarczy pokrecenie kurkiem, celem ustawienia go w jednym z trzech charakterysty¬ cznych dla niego polozen, którymi sa wlaczenie na hamulec, wlaczenie na sprzeglo prawe i wla¬ czenie na sprzeglo lewe, przy czym w zaleznosci od ciezaru i zalozonych maksymalnych obrotów obrabianego przedmiotu odpowiednio reguluje sie zawory przelewowe wysokiego i nidkiego cisnienia na oisinienlie odjpowiednliejsze dla danych warunków pracy, by uzyskac laigodny rozruch wrzeciona, a wiec i obrabianego pirzeldmdotu. PL PL