Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 28.04.1975 KI. 59a,16 MKP F04b 7/00 Twórca wynalazku: Emil Wegrzyn Uprawniony z patentu tymczasowego: Fabryka Obrabiarek „RA.FA- MET", Kuznia Raciborska (Pol¬ ska) Pompa tlokowa z rozrzadem suwakowym Przedmiotem wynalazku jest pompa tlokowa z rozrzadem suwakowym do instalacji centralnego smarowania celem podawania cieczy smarujacej.Znane dotychczas rozwiazania pomp stosowa¬ nych w instalacjach centralnego smarowania ma¬ szyn i urzadzen zaopatrzone sa w rozrzad zlozony z zaworu zwrotnego ssacego i tloczacego. Zawory zwrotne umieszczone (zaprojektowane) sa w nie¬ ruchomym korpusie pompy, w którym czesto takze usytuowany jest cylinder pompy.W pompach z rozrzadem zaworowym otwieranie lub zamykanie zaworów powoduja podcisnienia lub nadcisnienia powstajace w komorze cylindra w wyniku recznych lub mechanicznych przesuniec tloka wzgledem cylindra. Zawory zwrotne stoso¬ wane w rozrzadach znanych pomp wyposazone sa w gniazda dla kulek lub grzybków, którymi za¬ mykane sa otwory lub kanaly komunikacyjne.Kulki lub grzybki dociskane sa do gniazda za po¬ moca sprezyn lub pod wplywem wlasnego ciezaru.Zawory zwrotne ze sprezynowym dociskiem kulki lub grzybka do gniazda sytuowane sa w otworach komunikacyjnych dowolnie skierowanych a wiec poziomych, pionowych i pochylonych.W zaworach nie posiaidaljacych docisku sprezy¬ nowego kulka lub grzybek osadzona musi byc w gniezdzie otworu komunikacyjnego usytuowa¬ nego pionowo, gdyz ma swobode opadania i za¬ mykania gniazda pod wply^wem wlasnego ciezaru.Zawory z dociskiem sprezynowym kulek lub grzyb- 15 20 30 ków charakteryzuja sie niekorzystnymi (gorszymi) warunkami ssania, gdyz nawet przy minimalnym zapowietrzeniu komory cylindra wytworzone w cy¬ lindrze podcisnienie nie daje gwarancji otwarcia przeplywu. Wada ta wynika ze stosunkowo malej powierzchni czynnej kulki lub grzybka, na która dziala podcisnienie i ograniczonej wielkosci wy¬ twarzanego podcisnienia. Zastosowanie sprezyny w znanych zaworach tloczacych powoduje spreza¬ nie i rozprezanie powietrza znajdujacego sie w komorze cylindra, gdyz powietrze to nie moze przejsc do instalacji rurowej wdbec niskiego i nie¬ wystarczajacego cisnienia niezbednego do otwie¬ rania tych zaworów.Podstawowa wada pomp znanych z zaworami tu opisanymi jest to, ze kazdorazowe zapowietrze¬ nie pompy wymaga zalewania cylindra pompy i odpowietrzania zasilanej instalacji. Znane pompy z zaworami nie posiadajacymi docisku sprezyno¬ wego kulki lub grzybka sa niepewne w dzialaniu szczególnie gdy ciecz smarujaca jest zanieczyszczo¬ na lub zuzyte zostalo gniazdo dla kulki lub grzyb¬ ka. Niezaleznie pompy tlokowe z rozrzadem dzia¬ lajacym w wyniku podcisnien i nadcisnien wyróz¬ niaja sie ograniczona czestotliwoscia skoków (su¬ wów) tloka.W celu przystosowania znanych pomp do zasfila- nia znanych zaworów dozujacych Okresowo ciecz smarujaca do przewodów pompy wyposaza sie w dodatkowe zawory odciazajace instalacje cen- 73 66373 663 3 tralnego smarowania od cisnien wówczas gdy tlok pompy zajmuje polozenie wyjsciowe. Dalsza istotna wada znanych pomp sa niekorzystnie duze ich gabaryty spowodowane usytuowaniem zaworów rozrzadu wpompie. 5 Wady i niedogodnosci pomp znanych usuwa uklad konstrukcyjny pompy wedlug wynalazku, w której zaprojektowany zostal rozrzad z suwa¬ kiem umieszczonym w tloku pompy, przy czym na suwak z jednej strony oddzialuje sie za pomoca 10 sprezyny umieszczonej w komorze nieruchomego cylindra pompy, a z drugiej strony dzwigni, której rolka styka sie z kolnierzem suwaka lufo krzywki walka napedowego.Tlok ma ksztalt tulei osadzonej w znanym ls otworze cylindra zaopatrzonym w komore cieczy polaczona z otworami ssacym i tloczacym za po¬ moca kanalów, poglebien i otworów usytuowanych w plaszczu cylindra. Tlok wyposazony jest w wal¬ cowe wybranie sasiadujace z komora cylindra 20 i przenikajace sie z otworami promieniowymi oraz obwodowe poglebienia przenikajace sie z dwoma rzedami otworów promieniowych. Tlok spelnia role gniazda prowadzacego suwak sterujacy za¬ opatrzony w kolnierz i pierscien osadczy. Suwak M sterujacy posiada usytuowane na obwodzie wyjecie, przenikajace sie z otworami promieniowymi i otworem poosiowym, celem laczenia komunika¬ cyjnego z komora cylindra otworu ssacego i otwo¬ ru tloczacego, gdy tlok i suwak znajduja sie w po- 30 lozeniu wyjsciowym, a takze laczenia komory cy¬ lindra z otworem tloczacym, gdy kolnierz suwaka przylega do tloka i przesuwa go w kierunku za¬ pewniajacym sciskanie sprezyny osadzonej w ko¬ morze cylindra, miedzy dnem i pierscieniem osad- 35 czym suwaka. Polaczenie komunikacyjne komory cylindra z otworem ssacym celem napelniania ko¬ mory ciecza, zapewnia suwak przylegajacy pierscie¬ niem osadczym do czola wyjecia w tloku i prze¬ suwajacy tlok z powrotem w wyniku rozprezania *o sie sprezyny.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunkach, gdzie fig. 1 przedstawia pompe z wlasnym zbiornikiem cieczy w przekroju wzdluznym a fig. 2 — inny przyklad 45 pompy z fig. 1 w przekroju wzdluznym. Pompa wedlug wynalazku sklada sie z korpusu cylindra 1, osadzonego w cylindrze tloka 2 wyposazonego w suwak 3, który z jednej strony posiada umiesz¬ czona w komarze cylindra 20 sprezyne 6 oparta so o dno cylindra i pierscien osadczy 5 suwaka, a z drugiej strony przylegajacy do kolnierza 4 su¬ waka 3: trzon 7 przegubu, rolke 8 mocowana do dzwigni 9 lub nie pokazana na rysunkach krzywke walka napedowego. 55 Korpus cylindra 1 jest zamocowany w korpusie A zaopatrzonym w zbiornik B cieczy polaczony z korpusem za pomoca pierscienia C i podstawke D, w wybraniu której osadzona jest przegubowo za pomoca sworznia 10 dzwignia 9 zakonczona 6° rolka toczna 8 przylegajaca do kolnierza 4 suwaka 3. Po przeciwnej stronie kolnierza 4 suwak 3 wy¬ posazony jest w pierscien osadczy 5 bedacy opar¬ ciem dla sprezyny 6 i zabierakiem tloka 2, który opiera sie o walcowe wybranie 28 przenikajace sie fi5 z promieniowymi otworami 27. Suwak 3 posiada na zewnetrznej powierzchni walcowej pierscienio¬ we poglebienie 30 polaczone promieniowymi otworami 31 z lezacym w osi suwaka otworem 32, laczacym poglebienie 30 z komora 20 cylindra.Tlok 2 pompy ma ksztalt tulei osadzonej suwli- wie w nieruchomym cylindrze 1 i spelnia role gniazda prowadzacego suwak 3. Tlok posiada na zewnetrznej powierzchni walcowej dwa pierscie¬ niowe poglebienia 23, 25 przenikajace sie z pro¬ mieniowymi otworami 24, 26 wykonanymi na obwodzie, celem laczenia poglejbien 23, 25 tloka z poglebieniem 30 suwaka. Korpus cylindra 1 dla tloka 2 ma ksztalt kolpaka którego stopniowa ko¬ mora 20 wyposazona jest w sprezyne 6 oparta o dno kolpaka i suwak 3 osadzony suwliwie w otworze tloka.W przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 1 korpus cylindra posiada na walcu zewnetrz¬ nym pierscieniowe odsadzenie 36 przenikajace sie z promieniowymi otworami 37 celem laczenia otwo¬ ru 21 doprowadzajacego ciecz lufo zbiornika cieczy z komora 20 cylindra, oraz usytuowane nad pierw¬ szym odsadzeniem 36 drugie odsadzenie 35 prze¬ nikajace sie z promieniowymi otworami 34, celem okresowego przekazywania cieczy z komory 20 do otworu tloczacego 22.Niezaleznie wynalazek umozliwia wykonania pomp, w których korpus cylindra 1 wyposazony jest w dwa krócce z otworami 21 dla zasysania cieczy i 22 dla tloczenia cieczy, przenikajace sie z promieniowymi poglebieniami (kanalami) 33 za¬ projektowanymi w komorze 20 (fig. 2). Pompe na¬ pedza sie za pomoca rekojesci dzwigni 9, która przemieszcza sie recznie w prawo lub w lewo od polozenia srodkowego pokazanego na fig. 1. W in¬ nym przykladzie wykonania pokazanym na fig. 2 do napedu pompy zaprojektowany zostal trzon 7 przegubu. Mozliwe sa wykonania, z których do na¬ pedu pompy przewiduje sie krzywke osadzona na walku napedowym, która polaczona jest slizgowo z kolnierzem suwaka sterujacego.W przykladach pokazanych na rysunku tlok i suwak zajmuja polozenie wyjsciowe a otwór ssacy 21 polaczony jest z otworem tloczacym 22 przez komore 20, poglebienia, wybrania i otwory wyko¬ nane w suwaku, tloku i plaszczu cylindra, umozli¬ wiajac napelnianie komory 20 ciecza smarujaca.Przesuniecie suwaka 3 wzigledem tloka 2 az do styku jego kolnierza 4 z tlokiem 2 powoduje zam¬ kniecie polaczenia otworu ssacego z komora 20, lecz umozliwia polaczenie komunikacyjne komory 20 z otworem tloczacym 22 przez otwór 32, otwory promieniowe 31 i 26, poglebienia 30 w suwaku, 25 w tloku i 33 w cylindrze. Dalszy przesuw tloka 2 za pomoca kolnierza 4 suwaka w kierunku scis¬ kania sprezyny 6 powoduje zmniejszanie komory 20 i tloczenie cieczy z tej komory do przewodu tloczacego przez otwór 22.Po osiagnieciu przez tlok najwyzszego punktu w cylindrze i odjeciu sily sciskajacej sprezyne i tloczacej ciecz, sprezyna 6 przesunie suwak 3 wzgledem tloka 2 az pierscien osadczy 5 zetknie sie z czolem w wybraniu 28 tloka. Nastapi Wiec zamkniecie polaczenia komunikacyjnego poglebie-5 nia 30 w suwaku z otworami 26 w tloku a otwar¬ cie polaczenia otworu 21 z komora 20 przez po¬ glebienie 23, otwory 24, poglebienie 30 i otwory 31, 32 w suwaku. Dalej sprezyna rozprezajac sie przesuwa tlok z suwakiem w polozenie wyjsciowe uwarunkowane polozeniem czesci napedzajacej su¬ wak, zasysajac ciecz ze zbiornika do komory 20 w celu powtórzenia cyklu tloczenia (podawania) cieczy do miejsc smarowania. W polozeniu wyjscio¬ wym suwaka 3 z tlokiem 2 wzgledem cylindra 1, otwór 22 dla przewodu tloczacego otrzymuje po¬ laczenie komunikacyjne ze zbiornikiem lub prze¬ wodem doprowadzajacym ciecz do otworu 21 po¬ przez: kanal 33 w cylindrze, otwory 27 i wybranie 28 w tloku, otwory 32, 31 i poglebienie 30 w su¬ waku, otwory 24 i poglebienie 23 w tloku oraz drugi kanal 33 lub otwory 37 i kanal 36 w cy¬ lindrze przenikajace sie z otworem 21 doprowadza¬ jacym ciecz do cylindra.Zaleta pompy wedlug wynalazku jest zwartosc konstrukcji, niewrazliwosc pompy i zasilanej insta¬ lacji smarowania na zapowietrzenia, niezawodne dzialanie, latwe przystosowanie pompy w zalez¬ nosci od rodzaju napedu i latwy sposób podlacza¬ nia pompy do róznych zbiorników lub przewodów laczacych pompe ze zbiornikiem. PL PL