Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 10.04.1973 73571 KI. 21e, 1/24 MKP GOlr 1/24 CZYTELNIA Opis patentowy opublikowano: 29.03.1975 V?-!?** Po*"lwfg° Twórca wynalazku: Czeslaw Zdanowicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Oarodek Badawczo-Rozwojowy Pomiarów i Automatyki Elektro¬ nicznej, Wroclaw (Polska) Sposób kompensacji niejednorodnosci pomiarowego toru przesylowego napiecia wielkiej czestotliwosci Przedmiotem wynalazku jest sposób kompensacji niejednorodnosci pomiarowego toru przesylowego napiecia wielkiej czestotliwosci.Sposób ten znajduje szczególne zastosowanie w przypadku koniecznosci dolaczenia w pewnym jego punkcie urzadzen lub czujników pomiarowych, a szczególnie sond detekcyjnych wlaczanych do trój¬ nika pomiarowego typu T.Kompensacja niejednorodnosci toru przesylowego jest niezbedna dla uzyskania malego wspólczynni¬ ka fali stojacej, co jest nieodzownym warunkiem poprawnosci pomiaru napiecia w torze koncentrycz¬ nym.Dotychczas znane sposoby kompensacji niejed¬ norodnosci toru przesylowego polegaja na dobie¬ raniu trwalej geometrii ukladu przez stosowanie podciec, przewezen, podpór izolacyjnych itp. srod¬ ków. W przypadku trójników pomiarowych z sonda detekcyjna wlaczanych w tor przesylowy znana i stosowana metoda kompensacji niejednorodnosci jest dobieranie geometrii — w przypadku toru wspólosiowego — stosunku srednic przewodu srod¬ kowego i zewnetrznego. Ten sposób nie zapewnia jednak wystarczajacej kompensacji w calym za¬ kresie czestotliwosci mierzonych napiec i w prak¬ tycznych wykonaniach wspólczynnik fali stojacej mozna zmniejszyc do okolo 1,2 przy 1 GHz. Znane tez sa skomplikowane metody omawianej kompen¬ sacji przez wprowadzenie w poblize miejsca zala- 10 20 25 czenia sondy korektorów w postaci trzpieni dielek¬ trycznych lub przewodzacych. Wada tych metod jest koniecznosc doswiadczalnego ustalenia polo¬ zen elementów regulacyjnych dla zadanej czestot¬ liwosci.Celem wynalazku jest umozliwienie zmniejsze¬ nia wspólczynnika fali stojacej w warunkach za¬ laczenia czujnika lub innego urzadzenia w sposób eliminujacy wady stosowanych dotychczas urza¬ dzen.Cel ten zostal osiagniety w ten sposób, ze niejed¬ norodnosc wprowadzona przez dolaczenie sondy de¬ tekcyjnej kompensuje sie przy pomocy wymiarów geometrycznych trójnika dla górnej czestotliwosci 15 pracy sondy, dla czestotliwosci nizszych kompen¬ sacje uzyskuje sie przez zwiekszenie dodatkowej pojemnosci regulowanej, zalaczonej równolegle do sondy detekcyjnej. Zastosowanie tego sposobu umo¬ zliwia zredukowanie wspólczynnika fali stojacej w pasmie czestotliwosci od 0 ido 1 GHz z wartosci okolo 1,2 do wartosci okolo 1,02 dla dowolnej cze¬ stotliwosci.Wynalazek jest blizej wyjasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przyklad urzadzenia umozliwiajacego kompensacje niejednorodnosci w/g wynalazku, a fig. 2 przedstawia równowazny sche¬ mat zastepczy trójnika z sonda. Jak przedstawiono na fig. 1, w trójniku pomiarowym typu T zbudo¬ wanym z obudowy 1, zlacz wspólosiowych 2 i 3, 73 57173 571 przewodu srodkowego 4, zalaczonej sondy detekcyj¬ nej 5 umieszczono trymer powietrzny lub cera¬ miczny 6, którego czesc ruchoma 7 jest polaczona poprzez przekladnie planetarna ze wskaznikiem ka¬ ta obrotu korzystnie z podzialka typu zegarkowego.Idea rozwiazania jest blizej objasniona na fig. 2, gdzie trójnik typu T rozpatruje sie jako zestaw filtrów lancuchowych z pojemnoscia sondy zala¬ czonej miedzy nimi. Na fig. 2 jako 8 i 9 przedsta¬ wiono indufccyjnosci i pojemnosci jednostkowe toru wspólosiowego, iO pojemnosc wejsciowa sondy, 11 pojemnosc dodatkowa regulowana i 12 obciazenie dopasowujace. W praktyce pojemnosc sondy wolto¬ mierzy elektronicznych jest rzedu 2 pF i dla tej pojemnosci impedancja filtru nie jest stala w ca¬ lym zakresie czestotliwosci od 1 do 1000 MHz.Dla stalych parametrów filtru (wymiarów geome¬ trycznych trójnika) doprowadza sie do spelnienia warunek Z = Zo (WFS = 1) dla dowolnej czestot¬ liwosci poprzez regulacje pojemnosci 11 zalaczone* na styku dwóch filtrów. Jezeli dobrac parametry filtru w ten sposób, ze dla górnej czestotliwosci pracy wspólczynnik fali stojacej równa sie jeden, 10 15 20 to dla czestotliwosci nizszych mozna sprowadzic wspólczynnik fali stojacej do jednosci poprzez zwiekszenie pojemnosci trymera 6. Sposób kompen¬ sacji bedacy przedmiotem wynalazku znajduje za¬ stosowanie we wszelkich pomiarach napiec wielkiej czestotliwosci, a szczególnie przy pomiarach labo¬ ratoryjnych przy wzorcowaniu, legalizacji i kontroli woltomierzy elektronicznych, generatorów sygnalo¬ wych, obwodów wejsciowych róznych urzadzen. PL PL