Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 29.03.1975 73541 KI. 42d,5 Twórcy wynalazku: Andrzej Sanetra, Roman Kalahur, Wojciech Chle¬ bowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Glówny Instytut Górnictwa, Ka¬ towice (Polska) Czujnik dwóch skladowych przemieszczenia Przedmiotem wynalazku jest czujnik przeznaczo¬ ny do jednoczesnego pomiaru dwóch skladowych przemieszczenia w osiach wzajemnie prostopadlych do siebie.Znane dotychczas rozwiazania czujników prze¬ mieszczen umozliwiaja pomiar przemieszczenia tyl¬ ko w jednej osii, gdy tymczasem czesto zachodzi potrzeba wykonywania pomiaru jednoczesnie dwóch skladowych. Przeprowadzanie takiego pomiaru za pomoca dwóch czujników, z których kazdy reaguje na jedna skladowa przemieszczenia jest bardzo klopotliwe, a czasem nawet wogóle niemozliwe do zrealizowania. Poza tym w przypadku bardzo ma¬ lych przemieszczen znane czujniki nie reaguja na nie, wzglednie reagujac na te przemieszczenia daja wyniki obarczone stosunkowo duzym bledem.Celem wynalazku jest skonstruowanie takiego czujnika przemieszczen, który bedzie sie odznaczal duza wrazliwoscia na bardzo male przemieszczenia, a przy tym pozwoli na dokonywanie pomiaru prze¬ mieszczen jednoczesnie w dwóch osiach wzajemnie prostopadlych.Cel ten zostal osiagniety za pomoca czujnika be¬ dacego przedmiotem niniejszego wynalazku. Istota tego czujnika skladajacego sie z plytek odchyla¬ jacych polega na tym, jedna z plytek, w ksztalcie litery „C" jest zamocowane trwale obywoma kon¬ cami do bazy, a jej czesc srodkowa jest polaczona z druga plytka odchylajaca w ksztalcie ramki usy¬ tuowana do niej prostopadle. Ta druga plytka jest 15 20 25 30 zaopatrzona na przeciwleglym boku w trzpien przeznaczony do mocowania czujnika do badanego obiektu. Poza tym na powierzchniach bocznych obu plytek sa naklejone tensometry. Dzieki takiej wlas¬ nie konstrukcji czujnika uzyskano mozliwosc jed¬ noczesnego pomiaru dwóch skladowych przemiesz¬ czen dzialajacych w dwóch osiach prostopadlych do siebie. Wazna równiez zaleta czujnika wedlug wynalazku jest to, ze reaguje on na bardzo male przemieszczenia dajac przy tym stosunkowo duza dokladnosc pomiaru. Dodatkowa zaleta czujnika jest jego prosta konstrukcja pozwalajaca na latwe dopasowanie sie do badanych przemieszczen.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycz¬ nie polaczenie plytek w widoku z góry, a fig. 2 — te same plyltki w widoku z boku.Jak uwidoczniono na rysunku czujnik dwóch skladowych przemieszczenia sklada sie z dwóch odchylajacych plytek 1 i 2 ustytuowanych prosto¬ padle do siebie i polaczonych ze soba w sposób trwaly. Jedna plytka 1 ma ksztalt litery „C", a dru¬ ga plytka 2 ksztalt ramki. Odchylajaca plytka 1 jest zamocowana trwale obydwoma koncami la do ba¬ zy 3, a srodkowa czesc Ib tej plytki jest polaczona z druga odchylajaca plytka 2, zaopatrzona w itrzpien 4 osadzony na boku przeciwleglym do boku polaczonego z plytka 1. Trzpien ten sluzy do mo¬ cowania czujnika do badanego obiektu. Na plasz¬ czyznach bocznych obu plytek 1 i 2 sa naklejone 73 5413 73 541 4 tensometry 5 polaczone przewodem z mostkiem ten- sometrycznym nie uwidocznionym na rysunku.Czujnik wedlug wynalazku dziala w nastepujacy sposób. Przemieszczajacy sie obiekt badany wzdluz osi x powoduje odksztalcenie odchylajacej plyt¬ ki 2 i zwiazane z tym rozstrojenie mostka tenso- metrycznego. Natomiast plytka 1, przy takim prze¬ mieszczeniu sie obiektu nie odksztalci sie poniewaz jest ona mocno usztywniona w kierunku tej osi. W podobny sposób dzieje sie, gdy obiekt przemieszcza sie wzdluz osi y. Wówczas odksztalceniu ulega odchylajaca plytka 1, a plytka 2 nie ulega odksztal¬ ceniu poniewaz jest ona mocno usztywniona w kie¬ runku tej osi. 10 PL PL